Lừa đảo bảo hiểm y tế: hiểm họa công nghệ nhắm thẳng vào người có thẻ
Lừa đảo bảo hiểm y tế là tập hợp các thủ đoạn chiếm đoạt tài sản và đánh cắp dữ liệu cá nhân nhắm vào người tham gia, thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, lợi dụng công nghệ, tâm lý lo sợ mất quyền lợi để buộc nạn nhân cài ứng dụng độc hại, cung cấp thông tin nhạy cảm hoặc chuyển tiền qua các kênh không chính thức nhằm trục lợi bất hợp pháp. Vấn đề không còn là nguy cơ trừu tượng mà đã trở thành mối đe dọa hiện hữu, khi cơ quan công an liên tục phát cảnh báo về những vụ việc đã xảy ra. Điểm đáng lo là tội phạm công nghệ cao hiểu rất rõ hệ thống bảo hiểm xã hội điện tử và thói quen sử dụng điện thoại thông minh của người dân. Chúng mạo danh cán bộ BHXH, thông báo thẻ BHYT bị lỗi, yêu cầu cập nhật "thẻ BHXH điện tử" gấp cho bản thân hoặc con nhỏ dưới 6 tuổi để gây hoang mang. Nếu người dân vẫn tin vào lời giới thiệu qua điện thoại, qua Zalo, Telegram, thì việc bảo vệ thông tin cá nhân gần như sụp đổ ngay từ phút đầu tiên.
Thủ đoạn chiếm đoạt tài sản qua "thẻ BHXH điện tử" và ứng dụng độc hại
Công an Quảng Ninh và Bắc Ninh đã chỉ ra một kịch bản lừa đảo bảo hiểm y tế điển hình: mạo danh cán bộ cơ quan chức năng, gọi điện yêu cầu cài đặt ứng dụng để cập nhật thẻ bảo hiểm xã hội điện tử. Kẻ gian chủ động liên lạc, thông báo thẻ bảo hiểm bị lỗi, rồi lợi dụng việc người dân bận, không thể đến trực tiếp cơ quan BHXH để đề nghị kết bạn qua Zalo, Telegram và gửi đường link lạ chứa ứng dụng giả mạo có mã độc. Khi nạn nhân cài đặt, phần mềm chiếm quyền điều khiển điện thoại, tự động thu thập thông tin, đọc mã OTP và âm thầm rút sạch tiền trong tài khoản ngân hàng. Nguy hiểm hơn, khi người dân phát hiện bị trừ tiền vô lý và phản ánh, kẻ lừa đảo không ngắt liên lạc mà tiếp tục dựng kịch bản "hoàn tiền". Chúng đổ lỗi cho hệ thống lỗi, rồi dụ nạn nhân dùng thêm tài khoản ngân hàng của người thân để làm thủ tục, qua đó chiếm đoạt nốt số tiền trong tài khoản thứ hai. Đây không chỉ là chiêu công nghệ, mà là thao túng tâm lý có chủ ý.
Bẫy trong bệnh viện: cò mồi, thần dược và khám nhanh lấy tiền
Không gian bệnh viện – nơi đáng lẽ chỉ có hoạt động khám chữa bệnh – đang trở thành mục tiêu của các nhóm lừa đảo mới. Một bệnh viện tuyến cuối lớn đã phải phát cảnh báo khẩn: người bệnh và người nhà cần cảnh giác với các thủ đoạn chèo kéo, giả mạo nhân viên y tế nhằm chiếm đoạt tài sản ngay trong khuôn viên bệnh viện và trên mạng. Các đối tượng nhắm mạnh vào bệnh nhân từ tỉnh xa, người cao tuổi, hoặc lần đầu đến khám, chưa quen quy trình. Chúng tự nhận là "người nhà bác sĩ", "người quen dược sĩ", rồi quảng cáo thuốc nam, tam thất, dược liệu quý có khả năng chữa khỏi hoàn toàn bệnh mạn tính, thậm chí ung thư, với lời lẽ đầy hứa hẹn. Song song đó là chiêu "khám nhanh, không phải chờ, lấy kết quả sớm" – dẫn bệnh nhân đi làm thủ tục, yêu cầu trả tiền môi giới, rồi bỏ rơi hoặc đưa sang cơ sở khám chữa bệnh kém chất lượng. Đây là một dạng lừa đảo bảo hiểm y tế tinh vi, đánh thẳng vào sự mệt mỏi, lo lắng do bệnh tật để buộc người bệnh trả tiền cho dịch vụ không hề tồn tại trong quy trình chính thức.
Dấu hiệu nhận biết sớm: mọi yêu cầu ngoài kênh chính thức đều đáng nghi
Nếu phải rút ra một nguyên tắc vàng để bảo vệ thông tin cá nhân trong bối cảnh bảo hiểm xã hội điện tử phát triển nhanh, đó là: bất kỳ yêu cầu cài ứng dụng, bấm vào link lạ, tải file, xác minh thông tin bảo hiểm qua mạng xã hội đều phải được xem là đáng nghi cho đến khi kiểm chứng. Cơ quan BHXH khẳng định không bao giờ gọi điện, nhắn tin yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân hoặc hướng dẫn cài đặt ứng dụng qua Zalo, Telegram. Trên không gian mạng, một số tài khoản sử dụng tên, hình ảnh, logo tương tự bệnh viện để tạo lòng tin, rồi bán thực phẩm chức năng, tư vấn trực tuyến thu phí trái phép. Bất kỳ fanpage, trang web nào yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu, số căn cước, dữ liệu sinh trắc học để "giữ chỗ", "khám nhanh" hay "mua thuốc đặc trị" đều là tín hiệu đỏ. Về bản chất, mọi thủ đoạn chiếm đoạt tài sản trong lĩnh vực này đều bắt đầu bằng việc người dân thuận tay nhấn vào một đường link không được kiểm chứng.
Cách bảo vệ bản thân: kiểm chứng trực tiếp, báo công an, tuyệt đối giữ kín dữ liệu
Trong cuộc chiến với lừa đảo bảo hiểm y tế, người dân không thể chỉ trông chờ vào cảnh báo từ công an – mỗi cá nhân phải tự xây cho mình "hàng rào" phòng vệ. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân tuyệt đối không kết bạn với người lạ tự xưng cán bộ BHXH, không truy cập đường link lạ, không cài đặt ứng dụng ngoài các cửa hàng chính thống như App Store, CH Play. Đồng thời, không cung cấp mã OTP, mật khẩu, căn cước công dân, dữ liệu sinh trắc học cho bất kỳ ai. Với khám chữa bệnh, người bệnh chỉ nên mua thuốc tại nhà thuốc chính thức của bệnh viện, theo đơn bác sĩ; mọi thủ tục đăng ký khám, thanh toán viện phí, nhận kết quả phải thực hiện trực tiếp tại quầy, không giao tiền hoặc giấy tờ cho trung gian. Khi đã lỡ bấm vào link độc hại hoặc phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần dừng ngay giao dịch, liên hệ ngân hàng khóa tài khoản, lưu giữ bằng chứng và báo ngay cho cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ. Chủ động bảo vệ thông tin cá nhân hôm nay chính là cách giữ an toàn tài chính và quyền lợi bảo hiểm ngày mai.
