Khi chiếc ghế trống trở thành biểu tượng của mất mát và cảnh báo
Chiến dịch “Reserved” là một hoạt động truyền thông sáng tạo về sức khỏe phụ nữ, dùng hình ảnh chiếc ghế trống với tấm biển “Reserved for…” để làm hữu hình những mất mát do ung thư vú gây ra, đồng thời biến các khoảng trống quen thuộc trong đời sống thành lời nhắc nhở cảm xúc về tầm quan trọng của ung thư vú phòng ngừa và sớm phát hiện ung thư. Nhân Tháng Nhận thức về Ung thư Vú, tổ chức Breast Cancer Now đã triển khai chiến dịch này cùng Ogilvy UK và Little Big. Điều đáng báo động là trong khi ung thư vú vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ độ tuổi lao động tại Anh, 57% phụ nữ cho biết họ không lo lắng về nguy cơ mắc bệnh. Cách tiếp cận bằng cảm xúc của “Reserved” vì thế không phải một lựa chọn thẩm mỹ, mà là phản ứng cần thiết trước sự chủ quan đang diễn ra.
Biểu tượng trực quan về sự vắng mặt: sức mạnh của những khoảng trống
“Reserved” chọn một ngôn ngữ rất cụ thể: chiếc ghế trống đặt tấm biển viết tay “Reserved for…”, dành cho người đã mất vì ung thư vú và không thể trở lại. Hình ảnh này vừa tối giản vừa khó có thể lờ đi. Nó không nói về khối u, phác đồ điều trị hay tỉ lệ sống sót, mà nói về một chỗ ngồi lẽ ra phải có người. Khi chiếc ghế xuất hiện tại bàn ăn gia đình, trong lễ tốt nghiệp, đám cưới hay tại địa điểm yêu thích như câu lạc bộ bóng đá, khoảng trống ấy trở thành lời nhắc trực quan về những khoảnh khắc bị tước mất bởi căn bệnh. Không cần mô tả chi tiết bệnh tật, sự vắng mặt đã đủ nặng nề. Và chính sự nặng nề ấy thúc buộc người xem đối diện với câu hỏi: nếu bản thân hoặc người mình yêu mắc bệnh, những khoảng trống nào sẽ xuất hiện trong tương lai?
Storytelling cảm xúc: kết nối cá nhân để nói về phòng ngừa và sớm phát hiện
Điểm đáng giá nhất của “Reserved” là cách chiến dịch dùng storytelling cảm xúc để đưa thông điệp ung thư vú phòng ngừa và sớm phát hiện ung thư vào những tình huống đời thường. Bộ phim ngắn do đạo diễn Rob Smith thực hiện kể câu chuyện của năm người trở lại những địa điểm gắn liền với người thân đã qua đời vì ung thư vú. Lisa Riley trở lại câu lạc bộ bóng đá Burnley – nơi mẹ cô từng yêu thích; Evie Koumouris tái hiện một bữa ăn đúng kiểu mẹ cô chuẩn bị. Những cột mốc như lễ tốt nghiệp, đám cưới, chuyến du lịch gia đình cũng hiện lên như lời nhắc về người không còn có mặt. Khi thông điệp sức khỏe phụ nữ được đặt trong cảm xúc nhớ thương, tiếc nuối trước những điều chưa kịp cùng nhau trải qua, nó không còn là lời khuyến cáo lạnh lùng mà trở thành một câu hỏi cá nhân: mình đã làm đủ để tự bảo vệ bản thân và người mình yêu chưa?
Từ chiếc ghế trống ở Anh tới kế hoạch hành động tại Việt Nam
Nếu “Reserved” nhấn mạnh vào những khoảng trống trong gia đình và xã hội do ung thư vú gây ra, Việt Nam đang cố gắng ngăn những khoảng trống ấy xuất hiện bằng các chính sách dài hạn. Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035, ưu tiên phòng ngừa, kiểm soát bệnh, nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh. TS-BS Tống Trần Hà cho biết Việt Nam chú trọng phòng, chống ung thư, phát hiện sớm, điều trị và chăm sóc bệnh nhân như một định hướng xuyên suốt. Song song đó, Ngày 1-10, Dự án ACTIVE 2.0 về tăng cường điều trị ung thư cổ tử cung và phục hồi cho bệnh nhân tại Đông Nam Á đã được khởi động tại Hà Nội, triển khai trong 3 năm tại 6 quốc gia, tập trung đào tạo xạ trị và hỗ trợ sau điều trị. Những nỗ lực này cho thấy thông điệp của “Reserved” không chỉ có giá trị ở Anh: nâng cao nhận thức phải đi cùng với hệ thống y tế có khả năng đáp ứng.
Chiến dịch nâng cao nhận thức cần tiến thêm một bước: từ xúc động đến hành động
“Reserved” là minh chứng rằng chiến dịch nâng cao nhận thức về ung thư vú không nhất thiết phải bắt đầu bằng những con số khô khan. Khi một chiếc ghế trống tại bàn ăn hoặc lễ tốt nghiệp nhắc ta về người mẹ, người chị, người bạn đã mất, ung thư vú không còn là khái niệm xa vời mà là câu chuyện ngay trong gia đình. Việc Breast Cancer Now kêu gọi cộng đồng tự đặt tấm biển “Reserved for…” tại những vị trí gắn với người thân đã khuất và chia sẻ câu chuyện trên mạng xã hội, truyền thông kỹ thuật số và các kênh công chúng đã kéo ý tưởng từ màn ảnh vào đời sống. Nhưng để những khoảng trống không tiếp tục xuất hiện, cảm xúc cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể: tự khám vú, đi sàng lọc định kỳ, lắng nghe khuyến cáo y tế. Truyền thông cảm xúc là bước khởi đầu; hệ thống phát hiện sớm, điều trị và chăm sóc – như những gì Active 2.0 đang xây dựng – mới là nền tảng giúp lời nhắc nhở từ những chiếc ghế trống không trở thành hiện thực thêm lần nào nữa.
