Đừng xem nhẹ những tín hiệu sớm: ung thư không bao giờ xuất hiện đột ngột
Những dấu hiệu ung thư phổi và triệu chứng ung thư máu thường bắt đầu bằng các thay đổi tưởng như nhỏ như ho kéo dài, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi hoặc bầm tím bất thường, nhưng chính chuỗi tín hiệu mơ hồ này là lời cảnh báo sớm của cơ thể rằng các tế bào ác tính đang âm thầm phát triển và nếu được chú ý kịp thời thì cơ hội phát hiện sớm ung thư, chẩn đoán đúng và điều trị hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều.
Điều đáng lo nhất không phải là ung thư hiếm gặp, mà là chúng ta quá quen với việc bỏ qua những bất thường “nhỏ”. Khi một người phụ nữ 63 tuổi chỉ nghĩ cơn đau đầu âm ỉ là do tuổi tác, bà đã bỏ lỡ giai đoạn ung thư phổi còn khu trú và chỉ phát hiện khi khối u đã di căn lên não, gây đau đầu dữ dội và kéo dài. Cũng như người phụ nữ 35 tuổi coi hoa mắt, chóng mặt trong kỳ kinh là mệt mỏi thông thường, đến lúc đi khám mới biết mình mắc bạch cầu cấp, một dạng ung thư máu cấp tính tiến triển cực nhanh. Những câu chuyện này không phải để hù dọa, mà để nhắc rằng thái độ thờ ơ với dấu hiệu sớm chính là sai lầm chết người.
Dấu hiệu ung thư phổi: ho không phải là câu chuyện duy nhất
Nhiều người thuộc nằm lòng rằng ho kéo dài là dấu hiệu ung thư phổi, nhưng dừng lại ở đó là quá nguy hiểm. Ngay cả các bác sĩ đã nhấn mạnh rằng những cơn ho không phải là dấu hiệu duy nhất cho thấy lá phổi đang bị tế bào ung thư “ngấu nghiến” từng ngày. Nếu bạn chỉ chờ ho ra máu hay khó thở rõ rệt mới đi khám, có nghĩa là bạn chấp nhận nhìn bệnh đi rất xa trước khi can thiệp.
Cơ thể đã gửi thêm nhiều tín hiệu khác: đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân, dùng thuốc không đỡ, nhất là đau tăng về đêm hoặc sáng sớm, có thể do khối u phổi đã di căn lên não, làm tăng áp lực nội sọ và chèn ép mạch máu, dây thần kinh. Tình trạng ù tai kéo dài, kèm mất thăng bằng hoặc giảm thính lực một bên, cũng có thể là hệ quả của khối u ảnh hưởng đến vùng não hoặc dây thần kinh thính giác. Khàn giọng vô cớ, không hề bị cảm hay viêm họng, là dấu hiệu khối u đã chèn ép dây thần kinh thanh quản; thở có mùi hôi khó chịu gợi ý khả năng khối u lớn gây tắc nghẽn, hoại tử và nhiễm trùng trong phổi. Đáng báo động hơn, sụp mí một bên, đồng tử co nhỏ, nửa mặt không tiết mồ hôi (hội chứng Horner) hoặc phù nề mặt, mí mắt sưng húp do chèn ép tĩnh mạch chủ trên, đều là chỉ dấu khối u ở đỉnh phổi hoặc khối u lớn trong lồng ngực gây ứ máu vùng đầu cổ.
Khi hoa mắt, chóng mặt lại là tiếng kêu cứu của máu: bạch cầu cấp tính
Cảm giác hoa mắt, chóng mặt thường bị gán cho thiếu ngủ, thiếu máu nhẹ hay hạ huyết áp, nhưng trong một số trường hợp, đó là tiếng kêu cứu của tủy xương. Người phụ nữ 35 tuổi nhập viện trong tình trạng hoa mắt, chóng mặt khi thay đổi tư thế, da niêm mạc nhợt nhạt, sốt nhẹ trong kỳ kinh, tưởng là mệt mỏi thông thường nhưng xét nghiệm lại cho thấy giảm hai dòng tế bào máu ngoại vi và cuối cùng được chẩn đoán bạch cầu cấp. Đây không phải là trường hợp hiếm mà là bài học đắt giá về việc xem thường những triệu chứng ở vùng đầu.
Bạch cầu cấp tính là nhóm bệnh ác tính của hệ tạo máu, đặc trưng bởi sự tăng sinh mất kiểm soát của các tế bào bạch cầu non tại tủy xương. Quá trình trưởng thành của tế bào máu bị gián đoạn, tế bào ác tính chiếm chỗ và hút hết dinh dưỡng, khiến tủy không còn sản xuất đủ hồng cầu, bạch cầu lành và tiểu cầu. Hậu quả là người bệnh thiếu máu (gây mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao), giảm tiểu cầu (dễ bầm tím, chảy máu cam, chảy máu chân răng) và giảm bạch cầu lành (sốt kéo dài, dễ nhiễm trùng). Đây là căn bệnh tiến triển rất nhanh; nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, có thể đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn. Nói cách khác, bỏ qua vài ngày, vài tuần triệu chứng kéo dài đồng nghĩa với việc bạn đánh cược trực tiếp với tính mạng.
Những triệu chứng ung thư máu dễ bị lầm với cảm cúm – và lý do bạn không được chủ quan
Điều dưỡng chuyên khoa huyết học đã chỉ ra rằng những dấu hiệu ban đầu của bạch cầu cấp rất dễ bị nhầm với cảm cúm, suy nhược hoặc căng thẳng thông thường. Và đây chính là “vùng mù” nguy hiểm nhất. Khác với cảm cúm tự khỏi sau vài ngày, các triệu chứng của bạch cầu cấp không tự mất đi mà sẽ ngày càng nặng hơn. Nếu bạn chờ cho đến khi kiệt sức mới đi khám, tủy xương của bạn có thể đã bị tế bào ác tính chiếm gần hết.
Những dấu hiệu cảnh báo mà người bệnh bắt buộc phải đi khám ngay gồm: sốt kéo dài trên một tuần không rõ nguyên nhân, không kèm ho hay sổ mũi; xuất hiện nhiều vết bầm tím, chấm xuất huyết dưới da, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng liên tục; mệt mỏi đến mức ảnh hưởng nặng nề sinh hoạt; đau nhức sâu trong xương, đặc biệt ở trẻ nhỏ có thể đi tập tễnh hoặc bỏ chơi; sờ thấy hạch ở cổ, nách, bẹn to dần nhưng không sưng đỏ, không đau. Những biểu hiện này không phải “chuyện nhỏ”, mà là hậu quả trực tiếp của việc thiếu hồng cầu, tiểu cầu và bạch cầu lành trong bạch cầu cấp, nên chần chừ nghĩa là bạn đang chấp nhận để bệnh tiến nhanh hơn mình.
Hiểu để hành động: phát hiện sớm ung thư là quyết định chủ động cứu lấy bản thân
Điểm chung đáng sợ giữa ung thư phổi và ung thư máu cấp tính là chúng có thể tiến triển nhanh và âm thầm. Nhưng điểm chung tích cực là cơ thể luôn gửi tín hiệu trước. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta chọn nghe hay phớt lờ. Khi các chuyên gia nhắc rằng ngoài ho, tức ngực, khó thở, ung thư phổi còn gây nhiều bất thường ở vùng đầu và mặt, họ cũng đồng thời khuyến cáo nên khám càng sớm càng tốt khi có các dấu hiệu này, vì không phải lúc nào chúng cũng do ung thư gây ra nhưng chỉ có thăm khám mới loại trừ được.
Với bạch cầu cấp, các bác sĩ đã nhấn mạnh rằng bệnh tiến triển rất nhanh và cần phát hiện, điều trị kịp thời để tránh đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn. Đồng thời, họ khuyên người bệnh đi khám ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo như sốt kéo dài, bầm tím, mệt mỏi, đau xương, hạch to. Tóm lại, hiểu biết về các dấu hiệu sớm không phải là để sống trong lo âu, mà để bạn có quyền chủ động tìm đến bác sĩ đúng lúc. Bỏ qua dấu hiệu sớm là một lựa chọn – và đó là lựa chọn mà không ai nên tiếp tục.
