Nhiệt độ lên xuống khiến cơ thể phải làm việc nhiều hơn
Biến động nhiệt độ ngày đêm là sự chênh lệch giữa mức nóng nhất ban ngày và mức lạnh nhất ban đêm, buộc cơ thể liên tục điều chỉnh để giữ thân nhiệt ổn định. Vì thế, ngày nắng nhưng đêm lạnh không chỉ gây khó chịu; đó còn là thử thách đáng kể với hệ điều hòa thân nhiệt, nhất là ở người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.
Khi trời lạnh, mạch máu ngoại vi co lại để giảm mất nhiệt, làm tăng sức cản mạch và có thể khiến huyết áp tăng. Khi nhiệt độ đảo chiều nhanh, cơ thể phải chuyển liên tục từ giữ nhiệt sang thải nhiệt. Bác sĩ Mai Thái Hà, khoa Nội tổng hợp tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, lưu ý người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp cần đặc biệt thận trọng. Bởi vậy, chăm sóc sức khỏe giao mùa nên bắt đầu từ việc nhận biết thay đổi nhiệt độ và tránh những cú chuyển nóng – lạnh đột ngột.

Đừng xem nhẹ nguy cơ hô hấp và tim mạch
Trời lạnh, hanh khô có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ của niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập. Cúm mùa và nhiễm RSV là những bệnh hô hấp cấp tính thường gặp khi giao mùa; nguy cơ bệnh nặng cao hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm sức đề kháng và người mắc hen phế quản, COPD, suy tim hoặc suy thận.
Lạnh đột ngột còn làm tăng áp lực lên hệ tim mạch, có thể khiến tăng huyết áp khó kiểm soát, làm nặng tình trạng thiếu máu cơ tim và tăng nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim. Người có bệnh nền không nên đợi đến khi triệu chứng rõ mới hành động: khó thở tăng, thở khò khè, đau ngực kéo dài, nói khó, méo miệng, tê yếu tay chân hoặc choáng ngất đều cần được đánh giá y tế kịp thời. Phòng bệnh mùa lạnh vì thế phải tính đến cả hô hấp lẫn tim mạch, không chỉ tập trung giữ ấm.

Giữ ấm đúng cách, tránh những cú sốc nhiệt
Giữ ấm cơ thể, tránh gió lùa, ăn uống đủ chất, bổ sung rau quả và uống đủ nước là những việc thiết thực để giảm nguy cơ bệnh hô hấp. Nên chú ý vệ sinh cá nhân và nơi ở, đeo khẩu trang, rửa tay, súc họng, đồng thời hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Người cao tuổi được khuyến nghị dùng thức ăn mềm, dễ tiêu khi còn ấm, chia thành 4–5 bữa mỗi ngày, uống khoảng 1,5–2 lít nước ấm và hạn chế bia rượu, chất kích thích.
Thói quen sinh hoạt cũng cần đổi theo thời tiết. Buổi sáng, đừng vội ra ngoài tập thể dục khi trời còn quá lạnh; hãy giữ ấm và để cơ thể thích nghi trước. Tránh tắm khuya trong môi trường lạnh hoặc để thân nhiệt thay đổi đột ngột. Người có bệnh mạn tính nên khám định kỳ, tuân thủ thuốc và kế hoạch điều trị; các phương pháp hỗ trợ như xoa bóp hay châm cứu không thay thế phác đồ của bác sĩ.

Theo dõi dấu hiệu nặng và tìm trợ giúp đúng lúc
Với trẻ nhỏ hoặc người đang mắc bệnh hô hấp, hãy theo dõi nhịp thở, khả năng ăn uống, mức tỉnh táo và dấu hiệu mất nước, thay vì chỉ chăm chú vào con số trên nhiệt kế. Trẻ bú kém hoặc sốt cần được chăm sóc theo hướng dẫn y tế; không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt và tuyệt đối không dùng kháng sinh để trị bệnh do virus vì thuốc này không có tác dụng với virus.
Thở nhanh, lồng ngực rút lõm, cánh mũi phập phồng, tím môi hoặc móng tay, lờ đờ, bỏ bú, mất nước hay sốt cao không đáp ứng thuốc là những dấu hiệu cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay. Người mắc hen hoặc COPD cũng cần đi khám khẩn nếu khó thở nhiều, thuốc hít không còn hiệu quả hoặc không thể nói thành câu. Thời tiết thay đổi không thể kiểm soát, nhưng chủ động phòng ngừa, dùng thuốc đúng chỉ định và không chần chừ trước dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp bảo vệ sức khỏe giao mùa hiệu quả hơn.







