Cơ thể phải thích nghi liên tục với biên độ nhiệt
Thay đổi nhiệt độ trong ngày là sự dao động giữa mức nóng và lạnh từ sáng đến trưa, rồi đêm, khiến cơ thể phải điều chỉnh liên tục để giữ thân nhiệt ổn định. Với kiểu trời ngày nắng đêm lạnh, cơ thể có thể chuyển từ giữ nhiệt khi lạnh sang thải nhiệt lúc nóng, làm hệ điều hòa thân nhiệt và tuần hoàn hoạt động nhiều hơn. Khi nhiệt độ giảm, mạch máu ngoại vi co lại để hạn chế mất nhiệt; sức cản mạch tăng có thể đẩy huyết áp lên, tạo thêm gánh nặng cho tim mạch. Đây không chỉ là cảm giác khó chịu nhất thời: biến động nhanh có thể làm tăng nguy cơ sức khỏe, nhất là ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Tại Hà Tĩnh, từ ngày 9/11, không khí lạnh khiến nhiệt độ thấp nhất ở một số nơi có thể xuống 15–17°C.
Dữ liệu tại một khoa nội tổng hợp ghi nhận số bệnh nhân nội trú tăng từ khoảng 50 người mỗi ngày lên hơn 60 người trong đợt thời tiết chuyển lạnh. Con số này không có nghĩa mọi trường hợp đều do thời tiết, nhưng nhắc rằng thay đổi theo mùa không nên bị xem nhẹ.

Lạnh đột ngột có thể làm bệnh hô hấp và tim mạch nặng hơn
Không khí lạnh, khô có thể làm suy giảm hàng rào bảo vệ của niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập. Ho, đau họng, sổ mũi hay khó thở có thể xuất hiện; với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc hen, COPD hoặc bệnh nền khác, nhiễm trùng có thể diễn biến nặng hơn. Cái lạnh còn khiến mạch máu co lại, làm huyết áp tăng và gia tăng áp lực lên tim. Người có tiền sử tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch vì vậy cần đặc biệt thận trọng với nguy cơ đột quỵ, thiếu máu cơ tim và nhồi máu cơ tim. Nhiệt độ giảm nhanh cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối, gây tắc mạch não.
Đừng chờ triệu chứng tự qua nếu xuất hiện méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng hay đau đầu dữ dội bất thường. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Nếu nghi ngờ đột quỵ, đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm: thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch có thể được chỉ định trong vòng 4,5 giờ từ khi triệu chứng khởi phát, tùy đánh giá chuyên môn.

Bỏ thói quen khiến cơ thể sốc nhiệt
Tập thể dục ngay lúc sáng sớm khi trời còn lạnh mà không giữ ấm hoặc chưa để cơ thể thích nghi có thể gây áp lực lên hệ tim mạch. Tắm khuya trong môi trường lạnh, rồi để cơ thể tiếp xúc với nhiệt độ thấp cũng buộc thân nhiệt điều chỉnh đột ngột. Hãy tránh ra ngoài bất ngờ khi trời rét, nhất là sáng sớm và ban đêm; nếu cần vận động, chọn thời điểm ấm hơn, mặc đủ ấm và khởi động từ từ. Khi trời chuyển nóng vào giữa ngày, điều chỉnh lớp áo phù hợp thay vì mặc quá dày suốt cả ngày. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh mạn tính không nên tự ý ngưng thuốc hay thay đổi phác đồ chỉ vì cảm thấy khỏe hơn.
Các biện pháp như xoa bóp, châm cứu hay khí công có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh nền khi được bác sĩ hướng dẫn, nhưng không thay thế thuốc và phác đồ điều trị.

Phòng bệnh mùa lạnh bằng những việc đều đặn
Để phòng bệnh mùa lạnh, ưu tiên giữ ấm đầu, cổ, ngực và bàn chân; hạn chế ra ngoài đột ngột khi trời lạnh, đồng thời duy trì ăn uống, nghỉ ngơi và vận động phù hợp. Người cao tuổi và người có bệnh nền nên theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định và làm theo kế hoạch chăm sóc của bác sĩ. Tiêm vaccine phù hợp theo tư vấn chuyên môn cũng là biện pháp dự phòng cần cân nhắc. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm sức đề kháng cần được quan sát kỹ hơn khi xuất hiện ho, khó thở, sốt hoặc mệt bất thường; triệu chứng nặng lên là lý do để liên hệ cơ sở y tế thay vì chỉ tự xử trí tại nhà.
Ngày nắng, đêm lạnh không phải lúc nào cũng gây bệnh, nhưng chủ quan với chênh lệch nhiệt độ và duy trì thói quen không phù hợp có thể biến cái rét thành rủi ro đáng kể. Giữ ấm đúng lúc, tránh chuyển nóng-lạnh đột ngột và kiểm soát bệnh nền là những việc thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe.






