Tăng trưởng mạnh của thị trường in 3D: điểm sáng và mặt trái
Thị trường in 3D là tổng thể các hoạt động kinh doanh liên quan đến máy in 3D, vật liệu in 3D và dịch vụ gia công, nơi công nghệ sản xuất bồi đắp được dùng để tạo ra chi tiết kim loại, polymer và gốm cho công nghiệp, y tế và người dùng phổ thông trên toàn cầu. Trong quý 1, doanh thu phần cứng in 3D tăng từ USD 4,29 tỷ (approx. ₫107.250.000.000.000) lên USD 4,35 tỷ (approx. ₫108.750.000.000.000), cho thấy đà tăng tiếp diễn dù tốc độ không đồng đều giữa các phân khúc. Đây là bức tranh trái chiều: tổng doanh thu đi lên, nhưng một số phân khúc lại thu hẹp, báo hiệu cuộc tái phân phối giá trị sâu rộng. Theo AM Research, tổng thị trường đang được kéo bởi tái tổ chức chuỗi cung ứng và các chương trình quốc phòng được nhà nước hậu thuẫn, trong bối cảnh phương thức sản xuất truyền thống khó đáp ứng đủ nhanh.
Số liệu cho thấy đây không phải cú bật ngắn hạn mà là giai đoạn tái cấu trúc. Doanh nghiệp, từ quốc phòng, điện tử đến y tế, đều tăng cường dùng in 3D, nhưng không phải tất cả nhà cung cấp đều được hưởng lợi như nhau.
Công nghiệp tăng trưởng, máy để bàn bứt phá, phân khúc trung cấp tụt lại
Phân tích thị trường mới nhất cho thấy tăng trưởng ngành công nghiệp in 3D rất ấn tượng nhưng phân hóa. Tổng doanh thu phần cứng tăng 32% so với cùng kỳ, trong khi lượng máy công nghiệp giao hàng tăng 18% trên mọi vùng địa lý. Đáng chú ý, nhóm máy để bàn dưới USD 2.500 (approx. ₫62.500.000) giờ tạo ra nhiều doanh thu hơn toàn bộ các hạng giá khác cộng lại. Đây là sự đảo chiều quyền lực: thiết bị rẻ tiền trở thành trung tâm doanh thu, đẩy phân khúc chuyên nghiệp và trung cấp vào thế khó. Các hệ thống chuyên nghiệp từ USD 2.500 đến USD 20.000 (approx. ₫62.500.000–₫500.000.000) giảm 22% về số lượng và 31% về doanh thu, trong khi phân khúc tầm trung cũng giảm 6%.
Nguyên nhân không chỉ là kinh tế vĩ mô với lạm phát, lãi suất cao và châu Âu tăng trưởng chậm. Các máy để bàn đã đủ tốt để đảm nhận công việc từng thuộc về những máy trị giá hàng chục nghìn đô, dẫn đến hiện tượng “ăn thịt” nội bộ trong ngành: người dùng chuyển xuống phân khúc rẻ hơn vì chất lượng chấp nhận được và tổng chi phí vận hành thấp. Xu hướng này càng mạnh hơn khi mô hình farms – cụm hàng chục, hàng trăm máy để bàn, chủ yếu từ nhà sản xuất Trung Quốc – trở thành nút sản xuất tại chỗ có ý nghĩa trong dữ liệu giao hàng.
Bức tranh khu vực: phương Tây chạy theo quốc phòng, Trung Quốc dựa vào điện tử tiêu dùng
Nếu chỉ nhìn tổng số, tăng trưởng ngành công nghiệp in 3D có vẻ đồng đều. Nhưng khi soi theo khu vực và công nghệ, bức tranh phân mảnh hiện rõ. Ở mảng kim loại, phương Tây được kéo mạnh bởi quốc phòng: giao máy kim loại công nghiệp tăng 10% so với cùng kỳ, riêng công nghệ powder bed fusion (PBF) chiếm 81% và số lượng máy PBF tăng 24%. Một nhà cung cấp lớn đã hơn gấp đôi lượng máy kim loại giao so với năm trước và ký hợp đồng “lớn nhất lịch sử” với nhà sản xuất drone quốc phòng. Dữ liệu thị trường cho thấy nhu cầu PBF kim loại ở phương Tây đang tiến tới mức vượt công suất của các hãng, tạo nguy cơ thị trường bị giới hạn bởi nguồn cung trong năm tới.
Trái lại, Trung Quốc lại tăng nhờ điện tử tiêu dùng (3C). Các nhà cung cấp tại đây ghi nhận đơn hàng mạnh cho bản lề titan của điện thoại gập và khung titan cho smartphone, khiến nhu cầu chuyển sang các hệ thống PBF giá thấp phù hợp kinh tế sản xuất khối lượng lớn. Nhờ đó, giao máy công nghiệp tại Trung Quốc tăng 29%, so với 11% ở Tây Âu và 9% tại Bắc Mỹ. Trung Quốc tiếp tục là thị trường đơn lẻ lớn nhất về số lượng máy in 3D công nghiệp, chủ yếu do nhà sản xuất nội địa cung cấp. Đây là phân cực rõ: phương Tây tối ưu ứng dụng hiệu năng cao cho quốc phòng, còn Trung Quốc dùng in 3D để giảm chi phí và tăng linh hoạt trong điện tử tiêu dùng.
Vật liệu in 3D gốm: Lithoz và sự trỗi dậy của công nghệ chuyên biệt
Song song với tăng trưởng phần cứng, vật liệu in 3D – đặc biệt là gốm – đang âm thầm trở thành động lực mới. Một công ty Áo chuyên in 3D gốm báo cáo doanh thu vật liệu gốm tăng 40% so với cùng kỳ vào cuối quý 2, nhờ sản lượng tăng tại các nhà gia công dùng công nghệ Lithography-based Ceramic Manufacturing (LCM) và mức độ chấp nhận cao hơn trong y tế. Họ nâng kỳ vọng doanh thu cho phần còn lại của năm, phản ánh niềm tin rằng gốm in 3D đã qua giai đoạn thử nghiệm và bước vào sản xuất nối tiếp. Một nửa số hệ thống CeraFab toàn cầu hiện do chỉ một phần năm khách hàng vận hành, nghĩa là một nhóm người dùng nhỏ đang vận hành các “print farm” gốm quy mô lớn cho sản xuất nối tiếp.
Danh mục vật liệu in 3D gốm không còn bó hẹp ở alumina và zirconia, dù hai loại này vẫn chiếm doanh thu lớn nhất. Các vật liệu như aluminium nitride, phosphate canxi và gốm nền silica tăng trưởng nhanh nhất. Aluminium nitride được liên kết với ứng dụng quản lý nhiệt – từ sản xuất bán dẫn, hệ thống đẩy đến làm mát trung tâm dữ liệu – nhờ độ dẫn nhiệt cao và hệ số giãn nở nhiệt phù hợp với silica. Phosphate canxi hưởng lợi từ nhu cầu implant cá thể hóa, có khả năng tiêu dần trong cơ thể; việc dễ tiếp cận hơn với bằng chứng lâm sàng về implant gốm in LCM đã thúc đẩy nhận thức và tăng trưởng thương mại. Thêm vào đó, chứng nhận ISO 13485 cho quản lý chất lượng vật liệu trở thành “cửa mở” vào những ngành chịu quy định chặt như y tế.
Đường đi tiếp theo: dịch vụ, IPO và cuộc đua hợp nhất
Bên cạnh phần cứng và vật liệu, thị trường dịch vụ in 3D cũng tăng đáng kể. Giá trị thị trường dịch vụ cộng dồn tăng từ USD 2,07 tỷ (approx. ₫51.750.000.000.000) lên USD 2,42 tỷ (approx. ₫60.500.000.000.000) trong một năm, cho thấy nhiều doanh nghiệp chọn thuê ngoài năng lực in 3D thay vì đầu tư thiết bị. Điều này hợp lý trong bối cảnh lãi suất cao làm chi tiêu vốn thận trọng hơn. Trên phương diện chiến lược, một nhà sản xuất lớn Trung Quốc đã nộp cáo bạch IPO để niêm yết tại sàn Hồng Kông trong năm nay, báo hiệu kỳ vọng thị trường còn nhiều dư địa tăng trưởng. Đồng thời, kế hoạch thâu tóm một hãng vật liệu – thiết bị composite bởi một tên tuổi hàng đầu được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho phân khúc chuyên nghiệp thông qua năng lực in composite.
Ý nghĩa của những động thái này với người dùng cuối là rõ ràng. Máy để bàn tốt hơn, rẻ hơn giúp cá nhân và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận sản xuất số dễ dàng hơn, trong khi dịch vụ in 3D và các farm công nghiệp cho phép các tập đoàn thử nghiệm, mở rộng mà không phải gánh đầu tư lớn. Ở y tế, vật liệu gốm mới đồng nghĩa với implant cá thể hóa, tiềm năng hồi phục tốt hơn. Tương lai gần của thị trường in 3D sẽ là sự đồng tồn tại: sản xuất khối lượng lớn bằng các farm máy để bàn, các cụm công nghiệp kim loại – gốm cho quốc phòng và y tế, cùng các nền tảng dịch vụ linh hoạt. Nhà cung cấp nào hiểu được sự phân hóa này và định vị đúng phân khúc sẽ là bên thắng cuộc trong chu kỳ tăng trưởng kế tiếp.
