Một vòng đời khép lại, một hành trình mới bắt đầu
Em bé IVF là trẻ được thụ thai bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản từng mở ra cơ hội làm cha mẹ cho những gia đình hiếm muộn khi các lựa chọn khác chưa thành công. Lưu Tuyết Trân, một trong ba em bé đầu tiên chào đời nhờ kỹ thuật này tại Việt Nam, nay đã sinh con đầu lòng — một cột mốc khiến lịch sử y học trở thành câu chuyện gia đình gần gũi. Sáng 4/11, Giáo sư, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng trực tiếp mổ lấy thai cho Trân tại Bệnh viện Mỹ Đức, TP.HCM. Bé trai nặng 3.150 gram chào đời lúc 11 giờ 15, khóc tốt, da hồng và ổn định; sức khỏe người mẹ sau phẫu thuật cũng ổn định. Ca sinh IVF này gây xúc động không chỉ vì em bé khỏe mạnh, mà còn bởi người từng đón Trân chào đời gần ba thập kỷ trước nay lại có mặt trong khoảnh khắc con cô làm mẹ.
Từ ca sinh năm 1998 đến cuộc hội ngộ sau gần ba thập kỷ
Ngày 30/4/1998, tại TP.HCM, ba em bé đầu tiên ở Việt Nam được sinh ra nhờ thụ tinh trong ống nghiệm: Mai Quốc Bảo, Phạm Tường Lan Thy và Lưu Tuyết Trân. Trân là em bé cuối cùng chào đời hôm ấy, cũng do bác sĩ Ngọc Phượng trực tiếp đỡ sinh bằng phẫu thuật. Khi nghe tiếng khóc đầu tiên của ba đứa trẻ, bà đã bật khóc; đó là đáp lời cho nhiều năm chuẩn bị, nỗ lực và cả hoài nghi quanh kỹ thuật còn mới mẻ. Gần 28 năm sau, bà lại hỗ trợ Trân sinh con tại Bệnh viện Mỹ Đức. Hai lần có mặt trong phòng sinh tạo nên một sợi dây hiếm có giữa dấu mốc mở đường cho IVF và thế hệ tiếp theo. Điều đáng nhớ không chỉ là công nghệ đã tiến xa, mà còn là cách một mối quan hệ được gìn giữ qua những chặng đời.
Hy vọng của một gia đình từng chờ đợi
Phía sau cột mốc của Trân là hành trình mong con nhiều năm của mẹ cô, bà Trần Thị Bạch Tuyết. Khi ấy, bà làm nghề may ở Mỹ Tho, còn hai vợ chồng đã tìm nhiều cách nhưng chưa có con. Bác sĩ phát hiện bà bị tắc một bên vòi trứng, song vẫn còn cơ hội mang thai. Lời nhắn “vẫn còn cơ hội” đã trở thành điểm tựa để bà quyết định thử IVF. Đây là kỹ thuật mới ở Việt Nam, với quy trình nhiều khó khăn, việc lấy trứng gây đau và kết quả không thể bảo đảm; bà Tuyết nhớ mình cũng sợ hãi, lo lắng. Nhưng niềm tin vào bác sĩ và khát vọng có con khiến bà tiếp tục. Bà thụ thai ngay lần đầu. Câu chuyện nhắc rằng phía sau mỗi em bé IVF là những gia đình phải đối diện cả hy vọng lẫn bất định, chứ không phải một kết quả có thể xem là đương nhiên.
Di sản được đo bằng những gia đình tiếp nối
Hành trình đưa IVF về Việt Nam của bác sĩ Ngọc Phượng bắt đầu từ năm 1984, sau khi bà chứng kiến phụ nữ hiếm muộn có cơ hội làm mẹ nhờ kỹ thuật này ở Bangkok. Bà tiếp tục học hỏi tại Pháp, chuẩn bị dụng cụ chuyên môn và tìm cơ hội đào tạo bác sĩ trước khi những ca thụ tinh trong ống nghiệm đầu tiên được thực hiện trong nước vào tháng 8/1997, với sự hỗ trợ của chuyên gia Pháp. Với gia đình bà Tuyết, đóng góp ấy không nằm trong sách sử: nó hiện lên qua Trân và đứa trẻ vừa chào đời. Câu chuyện ba thế hệ cho thấy thành tựu y học có sức nặng nhất khi mở ra tương lai cho người thật, trong những gia đình từng không biết liệu mình có thể có con hay không. Lưu Tuyết Trân nay không còn chỉ được nhắc đến như một trong những em bé IVF đầu tiên; cô là người mẹ đang bước vào một chương mới của đời mình.
