Bốc thăm xếp lớp là gì và vì sao phải thay đổi thói quen “xin lớp, chọn cô”?
Bốc thăm xếp lớp đầu cấp là quy trình phân học sinh và giáo viên chủ nhiệm vào các lớp học bằng hình thức lựa chọn ngẫu nhiên, có giám sát, trên nền tảng số hoặc phiếu bốc thăm trực tiếp, nhằm bảo đảm mọi em đều có cơ hội như nhau và hạn chế tối đa tác động chủ quan trong tuyển sinh, xếp lớp. Mỗi mùa tuyển sinh lớp 1, lớp 6, câu hỏi “con học với cô nào, lớp nào?” thường kéo theo thói quen xin xỏ, gửi gắm, tạo áp lực lên nhà trường và gây hoài nghi về công bằng tuyển sinh. Khi xếp lớp còn là “chuyện nội bộ”, phụ huynh dễ nghĩ có lớp tốt – lớp thường, có giáo viên “chuẩn” cho con. Chính tâm lý ấy khiến tin đồn, so bì, bức xúc lan nhanh hơn cả thông tin chính thức.
Thành Sen: Khi bốc thăm xếp lớp trở thành “sân khấu” công khai
Điểm mới quan trọng không phải ở hai chữ “bốc thăm”, mà ở cách biến xếp lớp thành một quy trình công khai trước mắt phụ huynh. Tại Trường Tiểu học Nguyễn Du, sáng 6/8, nhà đa chức năng kín phụ huynh lớp 1, hơn 280 học sinh được bốc thăm ngẫu nhiên trên nền tảng số, dưới sự chứng kiến của phụ huynh, giáo viên và chính quyền địa phương. Phụ huynh chạm tay vào ô màu trên màn hình cảm ứng, hệ thống lập tức hiển thị tên lớp trên màn hình lớn, cập nhật theo thời gian thực. Ở Bắc Hà, sau mỗi lượt bốc thăm, nhiều người vui vẻ ghi lại kết quả, ký nhận danh sách lớp ngay tại chỗ. Khi xếp lớp diễn ra giữa hội trường đông người, với ban giám sát và camera, không còn chỗ cho lời đồn “xếp lớp từ trước rồi”.
Chuyển đổi số: Minh bạch xếp lớp đầu cấp không chỉ nằm trên giấy
Bốc thăm xếp lớp sẽ dễ gây tranh cãi nếu mọi thứ chỉ diễn ra trên giấy hoặc trong phòng kín. Các trường ở Hà Tĩnh đã chọn con đường khó hơn: đưa cả quy trình lên nền tảng số. Tại Hà Huy Tập, phụ huynh theo dõi phần mềm bốc thăm điện tử trên màn hình lớn, chỉ một thao tác, kết quả lớp của con hiện công khai và lập tức được cập nhật vào danh sách điện tử. Tại Nguyễn Du, công nghệ thông tin giúp quy trình nhanh gọn, chính xác, dễ giám sát, toàn bộ dữ liệu được lưu lại bằng biên bản, danh sách và video gửi về cơ quan chuyên môn theo quy định. “Minh bạch” ở đây trở thành một cơ chế: có phụ huynh chứng kiến, có lực lượng giám sát độc lập, có dữ liệu để kiểm tra lại sau khi bốc thăm kết thúc.
Chặn “xin lớp, chọn cô”: Ngẫu nhiên nhưng không tùy tiện
Điểm then chốt để chặn “xin lớp, chọn cô” là không để bất kỳ cá nhân hay nhóm nhỏ nào nắm “quyền sinh quyền sát” trong phân lớp. Tại nhiều trường ở Thành Sen, học sinh đầu cấp được bốc thăm để vào lớp, sau đó giáo viên chủ nhiệm cũng bốc thăm để nhận lớp. Khi cả hai đầu đều ngẫu nhiên, rất khó hình thành “lớp ưu tiên” hay “cô ưu tiên”. Tuy nhiên, ngẫu nhiên không có nghĩa là thả nổi. Thành Sen yêu cầu các trường vẫn phải cân đối sĩ số, tỷ lệ nam – nữ và học sinh có nhu cầu hỗ trợ giữa các lớp. Bốc thăm quyết định lớp cụ thể, còn việc chuẩn hóa chất lượng giữa các lớp là trách nhiệm quản lý. Nếu không nâng mặt bằng chung, bốc thăm chỉ mới chữa phần ngọn của bất công tuyển sinh.
Từ hoài nghi sang đồng thuận: Khi phụ huynh “buộc phải” tin vào công bằng
Tác động rõ nhất của bốc thăm xếp lớp không nằm ở phần mềm, mà ở sự thay đổi tâm thế của phụ huynh. Nhiều cha mẹ ban đầu hồi hộp, nhưng khi trực tiếp chạm tay bốc thăm, nhìn tên con hiện trên màn hình, họ nhận ra “ai cũng có cơ hội như nhau” và cảm thấy yên tâm, đồng tình với cách làm của trường. Một phụ huynh ở Bắc Hà nói thẳng: điều ông đánh giá cao là mọi thông tin được công khai tại chỗ, điều kiện học tập các lớp tương đương nên phụ huynh tin vào sắp xếp của nhà trường. Khi quy trình đã công khai và kết quả phụ thuộc vào bốc thăm, kỳ vọng của phụ huynh buộc phải dịch chuyển: thay vì lo “chạy lớp”, họ có lý do để quan tâm nhiều hơn đến chất lượng dạy – học thực tế và sự tiến bộ của con mình.
Thành Sen và Hà Tĩnh: Thí điểm hôm nay, chuẩn mực ngày mai?
Trong năm học 2026–2027, nhiều trường ở Hà Tĩnh, đặc biệt là 17 trường công lập (11 tiểu học, 6 THCS) trên địa bàn phường Thành Sen, đồng loạt triển khai bốc thăm xếp lớp và phân công giáo viên chủ nhiệm cho học sinh lớp 1 và lớp 6 từ ngày 6–12/8. Đây không chỉ là một “thử nghiệm kỹ thuật”, mà là bước thử tính bền vững của văn hóa minh bạch xếp lớp đầu cấp. Sau bốc thăm, các trường phải lập biên bản, danh sách kết quả, lưu video toàn bộ quá trình và báo cáo cơ quan chuyên môn. Nếu cách làm này duy trì ổn định, tạo được niềm tin và hạn chế rõ rệt tình trạng xin lớp chọn cô, nó xứng đáng trở thành chuẩn mực mới trong công bằng tuyển sinh: mọi học sinh có cùng xuất phát điểm, mọi giáo viên có cùng cơ hội thể hiện, và nhà trường đứng vững trên nền tảng minh bạch thay vì lời hứa miệng.
