Đào tạo AI công chức: bước khởi động cho chuyển đổi số công vụ
Đào tạo AI công chức là chương trình chuẩn hóa kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhằm giúp họ hiểu khung pháp lý, quản lý rủi ro và biết dùng các công cụ AI vào tổng hợp văn bản, phân tích dữ liệu, dự báo và truyền thông công vụ, từ đó nâng cao chất lượng thực thi nhiệm vụ trong hệ thống hành chính nhà nước.
Điểm đáng nói là chương trình này không phải một hoạt động bề nổi, mà là bước đi chiến lược trong chuyển đổi số công vụ. Trong ba tháng từ tháng 5 đến tháng 8, hơn 2.500 công chức, viên chức trên cả ba miền đã được chuẩn hóa kỹ năng AI cho hoạt động công vụ. Khi nhà nước nói đến chuyển đổi số quốc gia, câu hỏi phải đặt ra là: ai sẽ thực hiện? Câu trả lời nằm ở lực lượng công vụ được trang bị kỹ năng AI công vụ bài bản, có khả năng biến dữ liệu thành quyết định thay vì chỉ xử lý giấy tờ như trước.
Thực hiện chỉ đạo chiến lược: từ văn bản đến năng lực số cụ thể
Chương trình "Trí tuệ nhân tạo (AI) - từ dữ liệu đến quyết định" được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia phối hợp với Quỹ châu Á triển khai nhằm cụ thể hóa các chỉ đạo chiến lược của Bộ Chính trị và Chính phủ về bứt phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nói cách khác, đây là bước chuyển từ khẩu hiệu sang năng lực số có thể đo lường, thay vì dừng lại ở các kế hoạch trên giấy.
Bảy khóa đào tạo chuyên sâu đã được tổ chức tại Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng và Cần Thơ, thu hút gần 1.000 học viên từ các sở, ngành ở nhiều tỉnh, thành cùng hơn 1.500 học viên tham gia trực tuyến tại 54 điểm cầu xã, phường ở Quảng Ninh. Theo đánh giá sau các khóa học, 77,3% học viên làm chủ kỹ năng xây dựng bộ câu lệnh tối ưu theo nghiệp vụ, 72% áp dụng thành thạo AI vào tổng hợp văn bản và xử lý báo cáo, 70,7% khởi tạo nội dung đa phương tiện, và 54,7% xử lý, phân tích dữ liệu chuyên sâu. Những con số này cho thấy chuyển đổi số công vụ đang được đo bằng năng lực cụ thể chứ không chỉ bằng số lượng hệ thống công nghệ.
Kỹ năng AI công vụ: từ phòng họp đến đời sống người dân
Ý nghĩa thật sự của nâng cao năng lực AI trong khu vực công không nằm ở việc công chức biết dùng công cụ mới, mà ở việc người dân nhận được dịch vụ công nhanh hơn, minh bạch hơn. Chương trình đào tạo được thiết kế để biến AI thành động lực phát triển chuyên môn cho đội ngũ tham mưu, hoạch định chính sách, phân tích dữ liệu và dự báo kinh tế – xã hội tại các bộ, ngành và địa phương. Khi các quyết định công được dựa trên phân tích dữ liệu thay vì cảm tính, chất lượng chính sách và niềm tin xã hội sẽ cùng được nâng lên.
Việc tập trung vào ứng dụng thực tế – từ tổng hợp nghiên cứu, xử lý báo cáo đến phân tích dữ liệu và dự báo – cho thấy đào tạo AI công chức không phải để "cho có" mà để thay đổi quy trình làm việc hàng ngày. Người dân sẽ cảm nhận rõ hơn khi báo cáo được trả lời nhanh, thông tin chính sách dễ hiểu hơn nhờ nội dung đa phương tiện, và các chương trình phát triển địa phương dựa trên dự báo có căn cứ. Chuyển đổi số công vụ vì thế không còn là câu chuyện của ngành công nghệ, mà là thay đổi cách chính quyền phục vụ xã hội.
Nền tảng cho một nền quản trị thông minh và trách nhiệm
Không thể nói đến chính phủ số nếu chính quyền không hiểu rõ rủi ro và trách nhiệm khi dùng AI. Chương trình đào tạo đã đưa vào các chuyên đề về khung pháp lý, quản lý rủi ro và nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm, đồng thời gắn với các văn bản của Đảng và Chính phủ trong hoạt động công vụ. Đây là điểm quan trọng: kỹ năng AI công vụ không chỉ là kỹ thuật, mà là khả năng vận dụng công nghệ trong khuôn khổ pháp luật và đạo đức công vụ.
Thành công của các khóa tập huấn được đánh giá là góp phần tạo nền tảng vững chắc cho một nền quản trị quốc gia hiện đại, thông minh và hiệu quả. Nếu coi chuyển đổi số quốc gia là đường dài, thì những khóa đào tạo như vậy chính là những bước chân đầu tiên, buộc hệ thống công vụ phải thay đổi từ bên trong. Đào tạo AI cho công chức trở thành nền tảng để triển khai các giải pháp AI trong hoạt động công vụ hàng ngày, từ văn phòng cấp xã đến bộ, ngành trung ương. Câu chuyện chuyển đổi số công vụ, vì thế, bắt đầu từ chính con người trong bộ máy – những người đang được nâng cấp về năng lực AI từng bước một.
