Từ bản ghi nhớ ở New York đến tham vọng du lịch ảo của Việt Nam
Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam và Meta Platforms INC. về ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực văn hóa và du lịch là một thỏa thuận định hướng chiến lược, đặt mục tiêu dùng các nền tảng số để quảng bá di sản, hỗ trợ doanh nghiệp du lịch và xây dựng môi trường thông tin an toàn, qua đó mở ra cơ hội phát triển du lịch ảo và bảo tồn số di sản văn hóa ở quy mô quốc gia.
Điểm quan trọng của sự kiện không phải ở nghi thức trao Bản ghi nhớ, mà ở thông điệp: Việt Nam đã chọn công nghệ số văn hóa và du lịch ảo thực tế như một phần của chiến lược cạnh tranh dài hạn. Sáng 23/9, tại tọa đàm bàn tròn cấp cao giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các doanh nghiệp lớn của Hoa Kỳ ở New York, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương và đại diện Meta đã trao Bản ghi nhớ hợp tác giữa hai bên. Trong cùng khuôn khổ, lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực hàng đầu cho giai đoạn tới. Đây là nền tảng chính trị cho mọi tham vọng về VR du lịch Việt Nam.
Nội dung hợp tác: Không chỉ quảng bá, mà là tái định nghĩa di sản trên môi trường số
Nhìn vào nội dung Bản ghi nhớ, có thể thấy Meta Việt Nam hợp tác với Bộ VHTTDL không dừng ở các chiến dịch quảng bá thông thường mà hướng tới một hệ sinh thái công nghệ số văn hóa. Hai bên thống nhất ứng dụng công nghệ số để quảng bá văn hóa, du lịch và hỗ trợ bảo tồn di sản – tức đưa di sản lên môi trường số như một "không gian sống" mới, không chỉ là kho ảnh và video. Đồng thời, Bản ghi nhớ mở rộng sang phát triển ngành công nghiệp trò chơi điện tử, kinh tế sáng tạo và các chương trình đào tạo báo chí số, cho thấy mục tiêu là xây dựng chuỗi giá trị nội dung số xoay quanh di sản, điểm đến và câu chuyện văn hóa.
Về thực tế, tác động đầu tiên sẽ đến với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành du lịch. Bản ghi nhớ đặt mục tiêu hỗ trợ họ nâng cao năng lực tiếp thị số, dùng các nền tảng của Meta để giới thiệu sản phẩm, điểm đến và tiếp cận khách du lịch hiệu quả hơn. Nếu được triển khai bài bản, đây chính là lớp doanh nghiệp tiên phong có thể thử nghiệm các tour du lịch ảo thực tế, trải nghiệm VR du lịch Việt Nam hay dịch vụ XR gắn với bảo tàng, lễ hội, làng nghề. Nói cách khác, thỏa thuận này tạo ra cơ chế để VR/XR không còn là công nghệ trưng bày, mà trở thành công cụ kinh doanh và kể chuyện di sản.
Cơ hội VR/XR: Từ bảo tồn di sản đến xây dựng trung tâm du lịch ảo trong khu vực
Điểm đáng chú ý là Bản ghi nhớ được ký đúng lúc Việt Nam khẳng định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực hàng đầu cho phát triển kinh tế. Trong bối cảnh đó, VR/XR trở thành mảnh ghép hợp lý: công nghệ thực tế ảo và thực tế mở rộng có thể tái dựng không gian di sản, mô phỏng lễ hội truyền thống, cho phép du khách toàn cầu "dạo chơi" trên phố cổ, di tích hay vùng sinh thái mà không bị giới hạn về khoảng cách. Với một hệ thống nội dung VR phong phú, Việt Nam có cơ hội xây dựng hình ảnh như một trung tâm du lịch ảo thực tế ở Đông Nam Á – nơi mọi hành trình khám phá khu vực đều có thể bắt đầu bằng trải nghiệm số tại các điểm đến Việt Nam.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ thành hiện thực nếu VR/XR được đưa vào trọng tâm kế hoạch hành động đi kèm Bản ghi nhớ. Hiện kế hoạch này đã được thiết lập cho giai đoạn 2026–2027, bao gồm nhiều chương trình tập huấn và chiến dịch quảng bá, gắn với các sự kiện quan trọng khi Việt Nam đăng cai APEC 2027. Đây là "khung thời gian vàng" để thử nghiệm các nền tảng du lịch ảo quốc gia, các bảo tàng VR hay tuyến tham quan di sản số phục vụ cả khách nội địa và quốc tế. Nếu coi APEC là sân khấu, nội dung VR/XR về văn hóa – du lịch sẽ là màn trình diễn cho thấy năng lực số mới của Việt Nam.
Thách thức: Hạ tầng, dữ liệu di sản và môi trường thông tin an toàn
Để tham vọng VR du lịch Việt Nam không bị dừng ở khẩu hiệu, có ít nhất ba nhóm thách thức phải được nhìn thẳng. Thứ nhất là hạ tầng công nghệ và thiết bị: từ đường truyền, trung tâm dữ liệu, cho đến khả năng phổ cập thiết bị VR/XR cho người dùng và doanh nghiệp, vẫn là bài toán tốn kém. Thứ hai, dữ liệu di sản số là chất liệu chính cho mọi trải nghiệm du lịch ảo thực tế, nhưng hiện quá trình số hóa di sản còn phân tán, thiếu chuẩn chung và chưa kết nối với các nền tảng thương mại hay marketing. Thứ ba, môi trường thông tin an toàn trên các nền tảng của Meta tại Việt Nam – vốn đã được Bản ghi nhớ đặt mục tiêu thúc đẩy – là điều kiện bắt buộc, vì không người dùng nào muốn khám phá di sản trong một không gian đầy nội dung vi phạm và tin giả.
Theo nội dung hợp tác, Bộ VHTTDL và Meta sẽ phối hợp xử lý các nội dung vi phạm pháp luật trên các nền tảng của Meta tại Việt Nam. Đây không chỉ là chuyện kiểm soát, mà còn là cơ hội xây dựng chuẩn phân phối nội dung văn hóa – du lịch trên môi trường Internet: bảo vệ quyền tác giả, định danh nguồn gốc tác phẩm, đồng thời khuyến khích sáng tạo các sản phẩm VR/XR mới dựa trên di sản. Nếu làm tốt, Việt Nam không chỉ có thêm lớp "tường lửa" bảo vệ nội dung, mà còn tạo ra niềm tin cho người dùng khi trải nghiệm du lịch ảo và các không gian văn hóa số.
Kết luận: Nếu coi VR là tuyến đầu bảo tồn và quảng bá di sản, Việt Nam phải hành động nhanh
Bản ghi nhớ giữa Bộ VHTTDL và Meta là bước khởi đầu đúng hướng cho một chiến lược lớn hơn: biến công nghệ số văn hóa và du lịch ảo thực tế thành lợi thế cạnh tranh chứ không chỉ là công cụ quảng cáo. Thông điệp từ New York rất rõ: khi lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh hàm lượng công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo trong mọi hợp tác kinh tế với Hoa Kỳ, thì những ứng dụng VR/XR vào bảo tồn di sản, xây dựng sản phẩm du lịch số phải được xem là tuyến đầu của thay đổi đó. Câu hỏi không còn là "có làm VR hay không", mà là "ai sẽ thiết kế những trải nghiệm VR đầu tiên đủ tốt để đại diện cho di sản Việt Nam".
Trong vài năm tới, giai đoạn 2026–2027 sẽ là phép thử cho kế hoạch hành động kèm theo Bản ghi nhớ và cho năng lực tổ chức du lịch ảo ở quy mô quốc gia. Nếu Việt Nam dám đầu tư vào số hóa di sản, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo sản phẩm VR/XR, đồng thời xây dựng môi trường thông tin an toàn, thì khả năng trở thành trung tâm du lịch ảo thực tế trong khu vực Đông Nam Á là hoàn toàn khả thi. Ngược lại, nếu thỏa thuận bị thu hẹp thành vài chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội, thì lợi thế công nghệ sẽ trôi về tay quốc gia khác. Bản ghi nhớ đã ký; phần còn lại là quyết tâm biến tầm nhìn thành trải nghiệm cụ thể cho người dùng.
