Tỷ lệ hoàn tất cao, nhưng quy mô không giống nhau
Số hóa hồ sơ giáo dục là việc chuyển văn bằng, chứng chỉ, học bạ và dữ liệu liên quan từ dạng giấy sang dạng điện tử để lưu trữ, ký số, kết nối và khai thác trên các hệ thống số. Hai địa phương cùng báo cáo tiến độ tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về chuyển đổi số ngành giáo dục, nhưng những con số cho thấy quy mô triển khai khác biệt đáng kể. Hà Tĩnh đã số hóa hơn 1 triệu văn bằng, chứng chỉ và phát hành học bạ số cho 294.009 trong tổng số 294.081 học sinh, đạt 99,98% trong năm học 2025–2026. Điện Biên công bố hoàn thành số hóa 420.267 văn bằng, chứng chỉ, đạt 100%. Vì vậy, tỷ lệ hoàn tất không thể đứng riêng như thước đo duy nhất: Hà Tĩnh nổi bật về lượng hồ sơ đã xử lý, còn Điện Biên đạt mức hoàn thành toàn bộ theo khối lượng được tỉnh thống kê.
Học bạ số: gần tuyệt đối ở Hà Tĩnh, hoàn tất tạo lập ở Điện Biên
Ở Hà Tĩnh, học bạ số đã được phát hành cho gần như toàn bộ học sinh trong năm học 2025–2026: 294.009/294.081 hồ sơ, tương ứng 99,98%. Đáng chú ý, dữ liệu ngành của tỉnh được kết nối với Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh và nền tảng i-HaTinh, cho phép phụ huynh tra cứu học bạ của con trực tuyến bằng tài khoản định danh điện tử VNeID. Đây là khác biệt có ý nghĩa thực tế: số hóa không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu nội bộ mà còn cần đưa hồ sơ đến gần người sử dụng. Điện Biên cho biết đã tạo lập, ký số 153.206 hồ sơ học bạ, đạt 100%, trong đó phát hành thành công 153.203 học bạ. Hai kết quả đều rất cao, song cần phân biệt giữa hoàn thành tạo lập, ký số và số học bạ đã phát hành thành công.
Điện Biên hoàn thành trong điều kiện địa bàn khó
Con số 100% của Điện Biên đáng chú ý bởi tỉnh phải xử lý dữ liệu trong điều kiện miền núi, biên giới, địa bàn rộng, dân cư phân tán và nhiều trường ở vùng sâu, vùng xa. Tỉnh xác định số hóa là nhiệm vụ trọng tâm, lập tổ công tác đặc biệt, phân công đầu mối và theo dõi tiến độ hằng ngày; các nhóm hỗ trợ trực tiếp việc rà soát, chuẩn hóa, ký số và đồng bộ dữ liệu. Kết quả ký số hồ sơ trường đạt 100%, hồ sơ lớp đạt 99,97%, hồ sơ học sinh và trẻ em đạt 99,95%, còn hồ sơ cán bộ, giáo viên đạt 99,74%. Đây là minh chứng cho thấy tổ chức thực hiện quyết liệt có thể bù đắp một phần hạn chế về hạ tầng và nhân lực. Dù vậy, tỷ lệ cao chưa xóa hết vướng mắc: tỉnh vẫn đề nghị hỗ trợ xử lý mã định danh trùng và hoàn thiện công cụ thống kê, đồng bộ.
Từ dữ liệu được số hóa đến dịch vụ có ích
Hà Tĩnh cũng ghi nhận hồ sơ trường học đạt 100% (434/434), hồ sơ học sinh đạt 99,98% (364.856/364.916) và hồ sơ nhân sự đạt 99,94% (25.005/25.020). Tuy nhiên, tỉnh còn 72 học bạ chưa thể đồng bộ do thiếu hoặc trùng mã định danh, cùng một số lỗi kỹ thuật; việc số hóa văn bằng cũ cũng chậm vì sổ gốc mờ và thông tin giữa các thời kỳ thiếu thống nhất. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành số văn bằng tốt nghiệp THCS còn lại trước ngày 25/12, sớm hơn mốc 31/12 theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Điện Biên cho rằng dữ liệu số giúp nâng hiệu quả quản lý, giảm thủ tục và tạo thuận lợi cho trường học, giáo viên, học sinh, người dân. Cả hai địa phương đều cần tiếp tục xử lý dữ liệu chưa chuẩn và củng cố khả năng khai thác; Hà Tĩnh còn hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo, còn Điện Biên kiến nghị hỗ trợ phù hợp với điều kiện miền núi, biên giới.
Kết luận: tỷ lệ là khởi đầu, khả năng sử dụng mới là phép thử
So sánh hai tỉnh cho thấy không nên đồng nhất quy mô hồ sơ với tỷ lệ hoàn thành. Hà Tĩnh đã xử lý hơn một triệu văn bằng, chứng chỉ và gần như phát hành đủ học bạ số; Điện Biên hoàn tất 100% số hóa văn bằng, chứng chỉ cùng việc tạo lập, ký số học bạ theo số liệu địa phương công bố. Điểm đáng quan tâm tiếp theo không chỉ là duy trì các tỷ lệ này, mà là bảo đảm dữ liệu học sinh chính xác, liên thông và dễ dùng cho gia đình, nhà trường. Học bạ số chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi người dân tra cứu được, hồ sơ không bị trùng hoặc thiếu định danh, và các trường có đủ điều kiện cập nhật. Những bước ấy sẽ quyết định hồ sơ giáo dục số trở thành dịch vụ thiết thực hay chỉ là một bộ chỉ tiêu đã hoàn thành.
