An toàn phải được kiểm soát suốt hành trình bữa ăn
An toàn thực phẩm trường học là việc kiểm soát có hệ thống từ khâu chọn nguyên liệu, chế biến và vận chuyển đến lúc thức ăn được phục vụ cho học sinh, nhằm phòng ngừa nguy cơ gây hại sức khỏe. Đây không thể là trách nhiệm riêng của bếp ăn hay nhà cung cấp: mỗi mắt xích phải được giám sát và có đầu mối chịu trách nhiệm rõ ràng.
Ngày 3/11/2026, Bộ Y tế gửi Công văn số 8075/BYT-ATTP tới UBND các tỉnh, thành phố, đề nghị tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú trong cơ sở giáo dục. Trọng tâm đáng chú ý là không dừng ở khâu kiểm tra món ăn đã nấu: địa phương cần làm rõ trách nhiệm của trường và đơn vị cung cấp trong từng công đoạn, nhất là với suất ăn chế biến bên ngoài. Nếu trách nhiệm bị chia cắt hoặc bỏ trống, việc truy nguyên khi xảy ra sự cố sẽ chậm hơn và học sinh là người chịu rủi ro trực tiếp.
Giám sát phải đi cùng dinh dưỡng và khả năng truy xuất
Công văn đặt ra một yêu cầu kép: bữa ăn phải an toàn và phù hợp nhu cầu dinh dưỡng. Địa phương được đề nghị hướng dẫn trường xây dựng thực đơn cân đối theo độ tuổi, cấp học, số bữa ăn tại trường, nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng thiết yếu. Khi nhà cung cấp đổi thực đơn, cần rà soát trước, thông báo bằng hình thức phù hợp và điều chỉnh thông tin khi món ăn hoặc nguyên liệu thay đổi.
Kiểm soát cũng phải bao phủ lựa chọn, tiếp nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến, chia suất, vận chuyển, giao nhận và phục vụ; đồng thời bảo đảm truy xuất nguồn gốc, kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn. Với căng-tin, Bộ Y tế đề nghị hạn chế tối đa thực phẩm nhiều đường, muối và chất béo. Những yêu cầu này biến giám sát suất ăn học đường thành việc kiểm tra cả quy trình lẫn hồ sơ, thay vì chỉ nhìn vào một khay thức ăn trong ngày.
Địa phương được yêu cầu tăng kiểm tra định kỳ và đột xuất, tập trung vào nguồn gốc thực phẩm, hồ sơ truy xuất, vệ sinh, cơ sở vật chất và người trực tiếp chế biến. Ưu tiên cần dành cho đơn vị phục vụ nhiều trường, nơi có số suất ăn lớn hoặc nguy cơ mất an toàn cao.
Bắc Ninh cho thấy kiểm tra tại trường không thể chỉ dừng ở cổng bếp
Tại TP Bắc Ninh, Sở Y tế ban hành Quyết định số 2087/QĐ-SYT để giám sát an toàn thực phẩm tại trường học và một số đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn, nước uống trong năm 2026. Hoạt động được xác định từ ngày 5/9/2026 đến thời điểm giám sát; ba đoàn được thành lập và 17 trường được chọn kiểm tra ban đầu.
Thời điểm triển khai, khi các trường vừa bước vào năm học mới, cho thấy kiểm tra thực phẩm trường học cần bắt đầu sớm, không chờ đến khi có phản ánh hay sự cố. Đoàn giám sát đánh giá việc chấp hành quy định tại bếp ăn tập thể, căng-tin và các đơn vị cung cấp; qua đó phát hiện nguy cơ từ cơ sở vật chất, dụng cụ hoặc quy trình chế biến để hướng dẫn khắc phục, giảm nguy cơ ngộ độc và ảnh hưởng sức khỏe học sinh.
Việc kiểm tra không khép lại tại trường. Các cơ sở cung cấp tiếp theo sẽ được giám sát dựa trên kết quả truy xuất và đánh giá nguy cơ, trong phạm vi thẩm quyền. Cách làm này nối dữ liệu từ bữa ăn tại lớp với nguồn nguyên liệu và đơn vị giao hàng, thay vì xem từng khâu như những phần việc rời rạc.
Trách nhiệm của trường là giám sát thường xuyên, không chỉ tiếp nhận suất ăn
Nhà trường phải thường xuyên theo dõi việc tổ chức bữa ăn, bảo đảm điều kiện vệ sinh, dụng cụ và người chế biến đáp ứng yêu cầu. Khi xảy ra sự cố hoặc nghi ngờ ngộ độc, trường cần báo ngay cho cơ quan y tế, phối hợp cấp cứu, đồng thời giữ thực phẩm, mẫu lưu và hồ sơ để phục vụ điều tra, truy xuất. Đây là phần việc không thể giao trọn cho nhà cung cấp, bởi trường trực tiếp tổ chức bữa ăn và là nơi đầu tiên nhận biết bất thường.
Các địa phương còn được yêu cầu xây dựng và tổ chức diễn tập phương án phòng ngừa, ứng phó, xử lý sự cố an toàn thực phẩm tại cơ sở giáo dục, sau đó báo cáo kết quả về Bộ Y tế. Mục tiêu không nên chỉ là hoàn thành đủ cuộc kiểm tra, mà là phát hiện được nguy cơ, xác định rõ ai chịu trách nhiệm và xử lý kịp thời. Bữa ăn bán trú chỉ đáng tin khi nhà cung cấp minh bạch, nhà trường theo sát và cơ quan chức năng kiểm tra dựa trên nguy cơ.
