Thương hiệu sao mỹ phẩm: Hào quang danh tiếng và chiếc lưới pháp lý
Thương hiệu sao mỹ phẩm là các nhãn hàng làm đẹp do người nổi tiếng sáng lập hoặc gắn chặt tên tuổi, nơi sức hút fan được chuyển hóa thành doanh số nhưng đồng thời chịu sự giám sát của hệ thống pháp luật về nhãn hiệu, hồ sơ công bố và an toàn sản phẩm giống như mọi doanh nghiệp mỹ phẩm khác. Khi người nổi tiếng nhảy vào ngành làm đẹp, nhiều người lầm tưởng danh tiếng có thể “bẻ cong” luật lệ, nhưng thực tế các quy định về tuân thủ nhãn hiệu và vi phạm quy định mỹ phẩm không hề phân biệt ngôi sao hay thương hiệu vô danh. Những case mới đây của Harper Beckham và M.O.I Cosmetics cho thấy, nếu xem nhẹ quy trình pháp lý, thương hiệu sẽ phải trả giá bằng việc đổi tên, thu hồi sản phẩm mỹ phẩm hoặc đối mặt với tranh cãi về cấu trúc sở hữu.
Harper Beckham: Bài học tuân thủ nhãn hiệu từ phòng đăng ký USPTO
Ngay cả con gái của David và Victoria Beckham cũng không nằm ngoài luật chơi khi bước vào ngành mỹ phẩm: điều đầu tiên cô vấp phải không phải là phản ứng khách hàng, mà là rào cản pháp lý từ cơ quan nhãn hiệu Mỹ. Harper ban đầu muốn đặt tên thương hiệu là HIKU by Harper, lấy cảm hứng từ làn sóng K‑Beauty đang lan rộng toàn cầu. Nhưng Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) từ chối vì “HIKU” đã được đăng ký cho sản phẩm chăm sóc cá nhân và nước hoa, còn thành tố “Harper” bị đánh giá có khả năng xung đột với một nhãn hiệu trong lĩnh vực sản phẩm tẩy rửa. Dưới góc độ tuân thủ nhãn hiệu, đây là ví dụ điển hình cho thấy, như chính hồ sơ nhấn mạnh, ngay cả người có sức ảnh hưởng lẫn hậu thuẫn thương hiệu lớn cũng không thể bỏ qua quy trình tra cứu và đăng ký trước khi tung sản phẩm ra thị trường.
Harper buộc phải điều chỉnh: chỉ khoảng hai tháng sau, cô chọn tên mới Halo by Harper, được đánh giá hiện đại và phù hợp khách hàng trẻ. Theo các nguồn trong ngành, Halo by Harper dự kiến ra mắt vào năm 2027, hướng đến Gen Z và Gen Alpha với các dòng chăm sóc da, trang điểm cơ bản. Câu chuyện cho thấy tuân thủ nhãn hiệu không phải thủ tục “cho có”, mà là nền móng chiến lược: nếu sai ngay từ tên, mọi kế hoạch marketing, bao bì, thậm chí tầm nhìn thương hiệu đều có thể phải làm lại từ đầu.
M.O.I Cosmetics và làn sóng thu hồi số công bố: Khi chữ “thu hồi” che mờ bức tranh pháp lý
Ở chiều ngược lại, M.O.I Cosmetics – thương hiệu sao mỹ phẩm gắn với ca sĩ Hồ Ngọc Hà – lại đối diện một thử thách khác: cụm từ “thu hồi sản phẩm mỹ phẩm” xuất hiện dày đặc trên mạng, kéo theo hoài nghi về chất lượng. Cục Quản lý Dược đã ra quyết định thu hồi 313 số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm của 14 doanh nghiệp theo đề nghị tự nguyện; trong đó M.O.I có 40 số tiếp nhận bị thu hồi, đứng thứ hai về số lượng. Đây là các số tiếp nhận hồ sơ công bố – căn cứ xác nhận cơ quan quản lý đã nhận hồ sơ trước khi sản phẩm lưu hành, chứ không phải chứng nhận chất lượng hay an toàn.
Doanh nghiệp khẳng định việc này là thu hồi số tiếp nhận theo đề nghị chủ động, theo quy định tại điểm i khoản 1 điều 46 Thông tư 06/2011/TT‑BYT, nhằm dừng sản xuất hoặc nhập khẩu các phiên bản giới hạn hay sản phẩm cũ. Họ nhấn mạnh đây không phải quyết định thu hồi vì sản phẩm kém chất lượng, không an toàn, chứa chất cấm hay sai lệch nhãn mác. Dù vậy, trong mắt công chúng, chữ “thu hồi” thường gắn liền với vi phạm quy định mỹ phẩm, nên mọi thông điệp trấn an đều phải đi kèm minh bạch về hồ sơ công bố, thời điểm dừng kinh doanh và lộ trình xử lý hàng tồn – nếu không, thương hiệu rất dễ bị cuốn vào bão nghi ngờ.
Cấu trúc pháp nhân Hong Kong và câu hỏi: Ai là chủ thực sự M.O.I?
Một tranh cãi khác với M.O.I Cosmetics không nằm trên kệ hàng mà nằm trong hồ sơ doanh nghiệp: ai mới là chủ thực sự của thương hiệu sao mỹ phẩm này. Khi thành lập, Công ty TNHH M.O.I Cosmetics có vốn điều lệ 6,8 tỉ đồng; ca sĩ Hồ Thị Ngọc Hà góp 3,74 tỉ, tương đương 55% – trở thành thành viên góp vốn lớn nhất, còn ông Lâm Kim Thành giữ 45%. Đó là bức tranh “thương hiệu Việt, sao Việt” rất rõ ràng. Nhưng đến hồ sơ thay đổi ngày 31‑10‑2019, chủ doanh nghiệp được ghi nhận là M.O.I INTERNATIONAL LIMITED – pháp nhân thành lập tại Hong Kong, với nguồn vốn thể hiện 100% vốn nước ngoài, tương ứng 6,8 tỉ đồng.
Pháp nhân Hong Kong này chỉ định hai người được ủy quyền là Randy Gene Dobson và Hồ Thị Ngọc Hà, mỗi người đại diện phần vốn 3,4 tỉ đồng. Các tài liệu được công bố không thể hiện việc M.O.I INTERNATIONAL LIMITED chuyển nhượng quyền sở hữu cho cá nhân khác. Về mặt pháp lý, cấu trúc này không sai; nhưng về niềm tin, người tiêu dùng có quyền đặt câu hỏi: thương hiệu “của sao” là doanh nghiệp của chính họ, hay họ chỉ đại diện vốn, đại diện hình ảnh cho một pháp nhân ngoại? Nếu doanh nghiệp không chủ động giải thích mô hình sở hữu, tranh cãi sẽ lặp lại mỗi khi có sự cố pháp lý, từ thu hồi số công bố đến thay đổi chiến lược kinh doanh.
Danh tiếng không phải áo giáp: Kết luận cho cuộc chơi mỹ phẩm của người nổi tiếng
Từ việc Harper Beckham phải đổi tên thương hiệu đến M.O.I Cosmetics tự đề nghị thu hồi hàng chục số tiếp nhận hồ sơ công bố, điểm chung nổi bật là: luật chơi không hề ưu ái người nổi tiếng. Tuân thủ nhãn hiệu là điều kiện tiên quyết, không chỉ để tránh tranh chấp pháp lý mà còn để bảo vệ chiến lược thương hiệu dài hạn. Trong khi đó, mọi động thái liên quan đến hồ sơ công bố, dù là thủ tục hành chính hợp pháp, đều có thể bị diễn giải như dấu hiệu của vi phạm quy định mỹ phẩm nếu doanh nghiệp không minh bạch giải thích.
Khi thương hiệu sao mỹ phẩm muốn tồn tại hơn là một trào lưu, họ cần coi pháp luật là đường ray bắt buộc chứ không phải chướng ngại. Điều này bao gồm tra cứu nhãn hiệu nghiêm túc, xây dựng cấu trúc sở hữu rõ ràng, công bố đầy đủ thông tin về sản phẩm và pháp nhân đứng sau. Danh tiếng có thể giúp bán được những lô hàng đầu tiên, nhưng chỉ sự tôn trọng luật pháp và sự trung thực với người dùng mới quyết định thương hiệu nào sẽ đứng vững sau mọi đợt sóng thu hồi, điều chỉnh hoặc tái cấu trúc.
