Những việc quen thuộc cũng có thể làm tăng rủi ro
Thói quen hại thận là những hành vi sinh hoạt hoặc sử dụng thuốc thường ngày có thể liên quan đến nguy cơ suy giảm chức năng thận, dù tác động thường âm thầm và không đồng nghĩa chắc chắn sẽ gây bệnh. Hai nguồn cùng cảnh báo bốn việc phổ biến: ngồi lâu, tự ý dùng thuốc, thường xuyên thức khuya và chủ quan với viêm răng lợi. Đây là lời nhắc đáng lưu tâm, không phải căn cứ để tự chẩn đoán. Thận lọc chất thải, loại bỏ nước dư thừa trong máu, duy trì cân bằng điện giải và góp phần ổn định huyết áp. Vì vậy, bảo vệ thận không chỉ nằm ở chế độ ăn uống mà còn đòi hỏi nhìn lại nhịp sống và cách dùng thuốc. Các nghiên cứu được nhắc đến ghi nhận mối liên hệ giữa những thói quen này với nguy cơ bệnh thận mạn; mối liên hệ không tự nó chứng minh nguyên nhân trực tiếp.
Ngồi lâu và tự dùng thuốc: hai rủi ro có thể phòng tránh
Ngồi hàng giờ mà ít vận động không chỉ ảnh hưởng thể lực. Lối sống tĩnh tại có thể góp phần làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu; đây đều là những yếu tố liên quan đến bệnh thận mạn. Một nghiên cứu ghi nhận người thường xuyên vận động ở cường độ vừa đến cao có nguy cơ mắc bệnh thận mạn thấp hơn. Hãy đứng dậy đi lại sau mỗi 30–60 phút ngồi liên tục và cố gắng vận động khoảng 30 phút mỗi ngày bằng cách đi bộ, đạp xe hoặc bơi, tùy thể trạng.
Tự mua thuốc giảm đau, kháng viêm rồi tăng liều hoặc dùng kéo dài là thói quen đáng bỏ. Thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen, indomethacin có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận khi dùng không phù hợp, nhất là ở người cao tuổi, mất nước hoặc đã mắc bệnh thận. Một số kháng sinh và chế phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc cũng có nguy cơ gây độc cho thận. Không phối hợp thuốc tùy tiện; hãy hỏi nhân viên y tế, đặc biệt nếu có bệnh nền.
Ngủ đủ và chăm sóc răng miệng cũng là bảo vệ thận
Thường xuyên thức khuya hoặc ngủ chập chờn có liên quan đến khả năng xuất hiện protein niệu cao hơn. Protein niệu là tình trạng protein có mặt bất thường trong nước tiểu và có thể báo hiệu tổn thương thận. Thiếu ngủ kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học, điều hòa huyết áp và chuyển hóa, nhưng các dữ liệu được nêu không chứng minh ngủ kém trực tiếp gây suy thận. Hãy giữ giờ ngủ ổn định, hạn chế điện thoại và tivi trước khi lên giường, tránh tự dùng thuốc ngủ; mất ngủ dai dẳng nên được thăm khám.
Viêm nha chu, chảy máu lợi và mất răng cũng không nên bị xem nhẹ. Nghiên cứu trên hơn 12.000 người ghi nhận người mắc viêm nha chu hoặc mất toàn bộ răng có khả năng mắc bệnh thận mạn cao hơn, song mối liên hệ này không chứng minh bệnh răng miệng trực tiếp gây suy thận. Đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày, dùng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ là những bước thiết thực. Nếu lợi sưng, chảy máu, đau răng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường khác, hãy tìm tư vấn y tế thay vì chờ tự khỏi.
Thay đổi nhỏ, đừng bỏ qua dấu hiệu bất thường
Bốn thói quen trên không phải bản án về sức khỏe thận, nhưng là những điểm có thể chủ động điều chỉnh. Xen kẽ vận động trong ngày, dùng thuốc theo hướng dẫn, tạo lịch ngủ đều và chăm sóc răng miệng giúp giảm các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi. Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử bệnh thận nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nếu mất ngủ kéo dài, viêm lợi tái diễn, đau răng hoặc nhận thấy dấu hiệu bất thường, hãy hỏi nhân viên y tế để được đánh giá phù hợp. Kết luận: bảo vệ thận bắt đầu từ những lựa chọn đều đặn, nhưng không thay thế việc thăm khám khi cơ thể phát tín hiệu cảnh báo.
