Thận chịu đòn vì thói quen nhỏ, không phải vì một lần lỡ dại
Thói quen gây hại thận là những hành vi ăn uống, sinh hoạt được lặp lại mỗi ngày như uống nhiều đồ ngọt, ăn mặn buổi tối, lười vận động hoặc ngủ muộn, âm thầm làm tăng gánh lọc, phá hủy mạch máu nhỏ trong thận và khiến nguy cơ suy thận tăng dần theo thời gian mà người bệnh khó cảm nhận sớm. Thận làm việc liên tục để lọc máu, điều hòa nước, điện giải và kiểm soát một phần huyết áp; tổn thương thận thường tiến triển âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng đã suy giảm đáng kể. Điều quan trọng là không phải chỉ một lon nước ngọt hay một đêm thức khuya khiến người khỏe mạnh lập tức suy thận; nguy cơ nằm ở lối sống kéo dài nhiều năm. Muốn bảo vệ thận hàng ngày, bạn phải dám nhìn thẳng vào những thói quen tưởng vô hại nhưng lặp lại liên tục.
Đồ uống nhiều đường, caffeine và natri: kẻ phá hoại thận trong cốc
Uống trà sữa, nước ngọt có gas, nước tăng lực hay cà phê sữa đặc mỗi ngày là cách nhanh nhất để tự tăng gánh nặng cho thận. Những loại đồ uống này thường chứa lượng đường rất cao; nếu dùng thường xuyên, năng lượng dư thừa gây tăng cân, béo phì và rối loạn đường huyết, từ đó làm tổn thương các mạch máu nhỏ và ảnh hưởng chức năng lọc của thận. Không ít người nhầm rằng chỉ cần “thích là uống”, vì nghĩ một thức uống không thể khiến mình suy thận ngay. Thực tế, việc lạm dụng khiến lượng đường, natri, caffeine nạp vào cơ thể tăng đáng kể, làm huyết áp dao động, tim đập nhanh, giấc ngủ kém – tất cả đều bất lợi cho sức khỏe thận. Theo bác sĩ Suneet Singh, uống đủ nước lọc là thói quen quan trọng đối với sức khỏe thận và hầu hết mọi người không cần thêm nước điện giải. Nói rõ hơn: nước lọc là đồ uống tốt cho thận, trong khi nước ngọt nhiều đường, nước tăng lực và nhiều loại đồ uống pha sẵn nên bị hạn chế.
Bữa tối mặn, giữ nước tiểu, thức khuya: combo hoàn hảo để thận suy
Nếu ban ngày bạn uống nhiều đồ ngọt thì buổi tối chính là “cú chốt” phá sức khỏe thận. Ăn tối quá mặn, nhiều thịt, lẩu, đồ nướng, dưa muối khiến tổng lượng muối trong ngày vượt xa khuyến nghị. Theo khuyến cáo của một tổ chức y tế toàn cầu, người trưởng thành nên dùng dưới 5 g muối/ngày, nhưng một bữa tối nặng gia vị có thể đủ phá vỡ giới hạn đó. Muối nhiều làm giữ nước, tăng huyết áp, lâu dài phá hủy các mạch máu nhỏ trong thận và tăng nguy cơ suy thận. Không dừng lại ở đó, nhiều người còn có thói quen nhịn tiểu trước khi ngủ, hoặc mải xem phim, lướt điện thoại đến khuya. Việc giữ nước tiểu kéo dài gây căng bàng quang, tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, còn thức khuya thường xuyên khiến nhịp sinh học rối loạn, huyết áp khó kiểm soát, từ đó ảnh hưởng sức khỏe thận. Các biến chứng của suy thận rất nguy hiểm và có thể đe dọa tính mạng, nên phòng ngừa suy thận bằng cách sửa các thói quen buổi tối là điều bắt buộc chứ không phải lựa chọn.
Uống nước đủ – nhưng không cực đoan – và kiểm soát huyết áp mỗi ngày
Muốn bảo vệ thận hàng ngày, điều đầu tiên nên làm là xây dựng lại mối quan hệ với nước. Bác sĩ Suneet Singh, chuyên gia thận học tại một bệnh viện đa khoa ở Canada, nhấn mạnh: uống đủ nước là thói quen đơn giản nhưng quan trọng cho sức khỏe thận. Nước giúp thận loại bỏ chất thải qua nước tiểu và giữ cân bằng dịch, khoáng chất trong cơ thể. Phần lớn mọi người chỉ cần nước lọc, không cần các loại nước bổ sung điện giải; đây là đồ uống tốt cho thận rẻ tiền và dễ tiếp cận. Tuy nhiên, mỗi người có nhu cầu nước khác nhau tùy tuổi, cân nặng, mức vận động, thời tiết và bệnh nền; người mắc bệnh thận hoặc tim mạch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp vì uống quá nhiều cũng có thể gây hại. Bên cạnh đó, kiểm soát huyết áp, đường huyết, cân nặng là trụ cột của phòng ngừa suy thận, vì tăng huyết áp và tiểu đường là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu. Một khuyến nghị đáng nhớ là: nên duy trì vận động khoảng 120 phút mỗi tuần với các hoạt động phù hợp và theo dõi huyết áp thường xuyên để giữ trong ngưỡng cho phép.
5 việc nhỏ “có võ” để giữ thận khỏe lâu dài
Nhìn lại, những thói quen gây hại thận hầu hết đều nằm trong tầm kiểm soát của bạn. Tin tốt là chỉ với vài thay đổi nhỏ nhưng đều đặn, sức khỏe thận có thể được cải thiện đáng kể. Bao gồm: ưu tiên nước lọc thay cho đồ uống nhiều đường, caffeine và natri; ăn nhạt hơn, giảm thịt mỡ, tăng rau, cá, đậu, đặc biệt vào buổi tối; không giữ nước tiểu và thiết lập giờ ngủ cố định, tránh thức khuya kéo dài; dành khoảng 120 phút vận động mỗi tuần để duy trì cân nặng và huyết áp ổn định; dùng thuốc theo chỉ định, không tự ý lạm dụng thuốc có nguy cơ hại thận, đồng thời khám định kỳ 6 tháng/lần hoặc đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường để được xử trí kịp thời. Đặc biệt, những người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân, có tiền sử gia đình bệnh thận hoặc thường xuyên phải dùng thuốc ảnh hưởng đến thận nên chủ động kiểm tra chức năng thận theo tư vấn bác sĩ. Nếu buộc phải chọn giữa việc giữ thói quen “tiện” nhưng độc hại và việc thay đổi để phòng ngừa suy thận, lựa chọn khôn ngoan là bắt đầu bảo vệ thận hàng ngày ngay từ hôm nay.
