Hiệu sách du lịch nổi tiếng: không chỉ là chỗ bán sách
Hiệu sách du lịch nổi tiếng là những cửa hiệu vượt khỏi vai trò mua bán sách, trở thành điểm dừng chân nơi du khách tìm trải nghiệm văn hóa sách, chiêm ngưỡng kiến trúc, lưu giữ ký ức hành trình và kết nối với đời sống địa phương thông qua không gian, câu chuyện và cộng đồng bạn đọc bản xứ.
Nếu bạn vẫn nghĩ “đã không mua sách thì vào hiệu sách làm gì”, bạn đang bỏ lỡ một trong những kiểu trải nghiệm tinh tế nhất khi đi đường. Ngày nay, tại Tokyo, Seoul hay nhiều thành phố Trung Quốc, hiệu sách ngày càng xuất hiện trong lịch trình của du khách, kể cả với những người chẳng có dự định mua hay đọc sách. Họ bước vào để ngắm không gian, cảm nhận nhịp sống, chụp vài tấm hình, rồi ra về tay không nhưng đầu óc lại đầy ắp ấn tượng. Việc nhiều người ghé thăm mà không mua gì chứng tỏ sức hút của hiệu sách đã vượt xa chức năng thương mại truyền thống. Đó là lý do những hiệu sách huyền thoại đang cạnh tranh sòng phẳng với bảo tàng hay quán cà phê trong danh sách nơi-phải-đi của du khách.
Shakespeare and Company Paris: huyền thoại sống bên bờ Seine
Nếu phải chọn một “thánh địa” trong làng hiệu sách du lịch nổi tiếng, Shakespeare and Company Paris gần như luôn đứng đầu danh sách. Nằm bên bờ tả sông Seine, đối diện nhà thờ Đức Bà, hiệu sách nhỏ bé này mỗi ngày đón khoảng 2.000–3.000 lượt khách, gần 1 triệu lượt mỗi năm. Con số đó khiến nhiều bảo tàng cũng phải ghen tị. Sức hút không nằm ở giảm giá, mà ở cảm giác bước vào một truyền thuyết đang sống tiếp. Thực tế, hiệu sách do George Whitman mở cách đây 75 năm với tên ban đầu là Le Mistral, sau này mới mang tên Shakespeare and Company. Chính ông từng mô tả nơi đây là “một xã hội không tưởng trong hình hài hiệu sách” – câu nói tóm gọn tham vọng biến hiệu sách thành cộng đồng, chứ không chỉ là cửa hàng.
Điều thú vị là Shakespeare and Company Paris đi ngược logic “check-in là phải chụp cho nhiều”. Bên trong hiệu sách, khách không được chụp ảnh hay quay phim. Trong thời đại mọi không gian đều bị giải mã qua màn hình, sự cấm kỵ này khiến nơi đây càng bí ẩn, buộc người ta phải đến tận nơi, dùng mắt và trí nhớ của mình để “ghi hình”. Khi mua sách, bạn sẽ được hỏi có muốn đóng con dấu đặc trưng của hiệu sách lên trang trong bìa hay không – một chứng nhận rằng cuốn sách đã được mua tại chính huyền thoại này. Những ấn bản bìa cứng hoài cổ, từ “Nhà thờ Đức Bà Paris” đến “Hoàng tử bé”, biến mỗi cuốn sách thành món quà lưu niệm. Tuy vậy, lịch sử và vị trí của Shakespeare and Company khiến mô hình này rất khó sao chép. Thậm chí một số người nước ngoài sống tại Paris cho rằng nơi đây đang phục vụ khách du lịch nhiều hơn cư dân địa phương – cái giá phải trả khi trở thành biểu tượng.
Từ Jimbocho đến Seoul: đọc nhịp sống bản địa qua kệ sách
Một hiệu sách hay khu phố sách không chỉ là nơi xếp đầy giấy và mực; đó là bản đồ tinh thần của thành phố. Ghé vào hiệu sách, du khách có thể soi thấy thị hiếu, nỗi lo và niềm vui của cư dân – điều mà những cửa hàng lưu niệm hiếm khi thể hiện trung thực. Những cuốn sách bày trên kệ phản ánh mối quan tâm, thói quen đọc của người địa phương, từ trào lưu truyện tranh đến các tác phẩm về lịch sử, ẩm thực, đời sống đô thị. Đây là dạng trải nghiệm văn hóa sách tinh tế: bạn không cần đọc trôi chảy ngôn ngữ bản địa vẫn có thể “đọc” được xã hội qua bìa sách, tên tác giả, góc trưng bày. Thậm chí, có khi một cuốn tiểu thuyết đang gây sốt – như Người ăn chay của Han Kang sau khi bà nhận Nobel Văn học 2024 – cũng đủ để bạn cảm nhận nhịp đập mới nhất của đời sống văn chương tại Seoul.
Jimbocho ở Tokyo là ví dụ điển hình về việc một khu phố sách trở thành điểm đến văn hóa. Nơi đây tập trung khoảng 130 hiệu sách cũ, bên cạnh các nhà xuất bản, cơ sở in ấn và đóng sách. Bạn có thể dành cả buổi chỉ để lần bước qua những con phố nhỏ, lật xem bản đồ cổ, tranh khắc gỗ, hay dừng lại trong một quán cà phê lâu đời giữa hai chặng dạo bộ. Với du khách, đó là cách thả mình vào nhịp sống chậm rãi mà ít tour du lịch chính thống nào mang lại. Quan trọng hơn, việc bước vào hiệu sách không đòi hỏi nghĩa vụ mua sắm: bạn có thể ngồi nửa giờ lật giở vài cuốn, ngắm bìa đẹp, cảm nhận không khí rồi đi tiếp. Với họ, hiệu sách không chỉ là nơi chứa sách mà là một không gian văn hóa đáng khám phá.
Điểm đến kiến trúc sách: khi hiệu sách trở thành sân khấu Instagram
Không hiểu ngôn ngữ bản địa không có nghĩa là trải nghiệm văn hóa sách mất đi giá trị. Đối với thế hệ thích “đi để ngắm”, nhiều hiệu sách đã biến mình thành điểm đến kiến trúc sách đúng nghĩa. Tại Trung Quốc, chuỗi Chung Thư Các (Zhongshuge) hút khách nhờ những không gian thiết kế ảo diệu: giá sách uốn cong, cầu thang xoắn ốc, trần gương và ánh sáng được xử lý như trong một buổi diễn sân khấu. Ở Đô Giang Yển, các giá sách cao chạm trần kết hợp với trần gương tạo cảm giác không gian kéo dài bất tận, lấy cảm hứng từ hệ thống thủy lợi cổ cùng tên, đưa dấu ấn địa phương vào một công trình hiện đại. Đây là những điểm check-in đúng nghĩa: bạn có thể dành hàng giờ đi giữa “rừng sách”, chụp ảnh, ngước nhìn kiến trúc mà không lật đến trang đầu tiên.
Ở Nam Kinh, Librairie Avant-Garde gây ấn tượng khi cải tạo từ một công trình cũ, kết hợp sách, nghệ thuật và các hoạt động văn hóa. Cửa hàng có nội thất độc đáo, biến việc chọn sách thành trải nghiệm đi trong một phòng trưng bày. Những không gian này đáp ứng rất rõ nhu cầu của du khách hiện đại: vừa muốn phút thư thả, vừa muốn ảnh đẹp để chia sẻ. Nhiều người bước vào chỉ để ngắm kiến trúc, xem ấn phẩm địa phương, chụp ảnh hoặc nghỉ chân giữa chuyến đi. Một số hiệu sách chọn cách hạn chế điện thoại như Shakespeare and Company, số khác hoàn toàn mở cửa cho máy ảnh. Dù chọn chiến lược nào, điểm chung là họ không cạnh tranh bằng giá sách, mà bằng trải nghiệm cảm xúc – thứ khó sao chép hơn nhiều so với một chương trình khuyến mãi.
Hiệu sách như không gian cộng đồng: tương lai của du lịch đọc
Ở kỷ nguyên mua sách chỉ cần một cú chạm, tại sao các hiệu sách du lịch nổi tiếng vẫn đông kín? Bởi họ đã hiểu điều quan trọng nhất: người đọc không chỉ muốn sở hữu sách, họ muốn trải nghiệm. Nhiều chủ hiệu sách trên thế giới đã ý thức tầm quan trọng của việc “tạo không gian văn hóa thay vì chỉ bán sách”, nhằm đáp ứng nhu cầu tương tác trực tiếp trong thời đại số. Kết quả là, dù không ít cửa hàng nhỏ lẻ đóng cửa, những hiệu sách hoạt động hiệu quả vẫn tiếp tục phát triển. Tại Mỹ, số nhà sách độc lập mở mới trong năm ngoái đạt khoảng 400 cửa hàng, tăng 62%, và dần trở thành điểm kết nối cộng đồng. Con số này cho thấy hiệu sách, nếu đủ sáng tạo, không hề là mô hình lạc hậu.
Với du khách, điều đó có nghĩa là: trong mọi hành trình, ít nhất hãy dành một buổi ghé vào hiệu sách địa phương. Dù là đi ngang Jimbocho, lạc giữa một cơ sở của Chung Thư Các hay xếp hàng trước Shakespeare and Company Paris, bạn đều có cơ hội sống chậm giữa dòng khách vội, quan sát cách xã hội đọc – và không đọc – sách. Bạn có thể ra về tay không, nhưng mang theo cảm giác đã chạm được phần “mềm” nhất của thành phố: trí tưởng tượng, ký ức tập thể, những câu chuyện chưa kịp dịch sang ngôn ngữ khác. Trong thế giới du lịch ngày càng giống nhau, những không gian sách độc đáo, từ điểm đến kiến trúc sách đến các tụ điểm trải nghiệm văn hóa sách, chính là nơi giúp chuyến đi của bạn trở nên riêng tư và có chiều sâu hơn mọi tấm ảnh check-in ngoài phố.
