Từ sản phẩm tốt đến dữ liệu tốt: bản chất của uy tín doanh nghiệp
Dữ liệu minh bạch doanh nghiệp là toàn bộ thông tin về tài chính, pháp lý, quản trị, giao dịch, nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn được ghi chép nhất quán, có thể kiểm chứng, được chuẩn hóa và sẵn sàng chia sẻ với đối tác, ngân hàng, nhà đầu tư để đánh giá năng lực và rủi ro của doanh nghiệp một cách khách quan. Trong diễn đàn CRIF Forum Vietnam với chủ đề về tăng trưởng bằng dữ liệu đáng tin cậy, tổ chức ngày 27-8 tại Hà Nội, cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp cùng thảo luận về chính điều này. Ý kiến nổi bật là dữ liệu tin cậy đang trở thành thước đo tín nhiệm mới, không kém gì lịch sử kinh doanh hay thương hiệu. Nói thẳng, thời “chỉ cần sản phẩm tốt” đã qua; doanh nghiệp muốn đi xa buộc phải chứng minh mình tốt bằng dữ liệu.
Vì sao dữ liệu đáng tin cậy đang quyết định khả năng tiếp cận vốn
Trong bối cảnh Việt Nam theo đuổi tăng trưởng hai chữ số, dòng vốn đầu tư sẽ không tìm đến những doanh nghiệp chỉ có câu chuyện hay mà thiếu dữ liệu đủ sâu để đánh giá rủi ro. Khi dữ liệu minh bạch doanh nghiệp được chuẩn hóa, ngân hàng và nhà đầu tư có thể đánh giá sức khỏe tài chính, mức độ tuân thủ và năng lực quản trị một cách rõ ràng hơn, từ đó phân bổ vốn hiệu quả và giảm chi phí thẩm định. Theo ông Nguyễn Xuân Thọ, dữ liệu tin cậy đang trở thành một thước đo quan trọng về mức độ tín nhiệm, tác động trực tiếp tới khả năng tiếp cận vốn, mở rộng thị trường và tham gia chuỗi giá trị. Câu chuyện tiếp cận vốn đầu tư vì thế dịch chuyển từ thế mạnh sản xuất sang thế mạnh chứng minh bằng thông tin. Doanh nghiệp nào đầu tư vào dữ liệu, doanh nghiệp đó mở rộng cánh cửa vốn. Ngược lại, dữ liệu mờ nhòe đồng nghĩa với lãi vay cao hơn, điều kiện khắt khe hơn hoặc đơn giản là không được lựa chọn.
Chất lượng dữ liệu Việt Nam: nhiều nhưng rời rạc, thiếu niềm tin
Một nghịch lý hiện hữu là lượng dữ liệu doanh nghiệp ở Việt Nam tăng rất nhanh nhờ số hóa và các nền tảng công nghệ, nhưng chất lượng dữ liệu Việt Nam lại chưa đủ để trở thành động lực tăng trưởng. Dữ liệu bị chia cắt giữa nhiều cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp, thiếu kết nối, chuẩn hóa và đối chiếu chéo. Những “ốc đảo dữ liệu” khiến nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nước ngoài, tốn thời gian, chi phí để tìm kiếm và kiểm chứng, làm suy giảm sức hấp dẫn của thị trường. Khi dữ liệu pháp lý, sở hữu, tài chính, giao dịch và ESG không được gắn kết, việc đánh giá rủi ro, phân bổ vốn, hay xác định doanh nghiệp nào xứng đáng nhận dòng vốn dài hạn trở nên khó khăn. Đó là lý do dù nói nhiều về tiếp cận vốn đầu tư, chúng ta vẫn chưa có một hệ sinh thái dữ liệu đủ sạch để tạo niềm tin sâu rộng.
Từ dữ liệu minh bạch tới vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu
Doanh nghiệp Việt Nam nhiều năm dựa vào lợi thế chi phí và năng lực sản xuất để tham gia chuỗi cung ứng. Nhưng để bước lên nấc thang giá trị cao hơn, chỉ sản phẩm tốt là chưa đủ. Một tập đoàn quốc tế cần nhìn thấy năng lực tài chính, hệ thống quản trị, nguồn gốc nguyên liệu, chất lượng ổn định và mức độ tuân thủ tiêu chuẩn – tất cả phải được chứng minh bằng dữ liệu có thể kiểm chứng. "Doanh nghiệp muốn đi xa không thể chỉ nói rằng mình có năng lực. Doanh nghiệp cần chứng minh năng lực ấy bằng những thông tin rõ ràng, nhất quán và đáng tin cậy". Khi dữ liệu minh bạch doanh nghiệp trở thành tài sản đáng tin cậy, nó vận hành như tấm hộ chiếu: giúp doanh nghiệp đi qua hàng rào kiểm định, kiểm toán, tuân thủ của đối tác toàn cầu. Ai sở hữu bộ dữ liệu chuẩn hóa, ai đó có cơ hội đàm phán sâu hơn trong chuỗi giá trị, thay vì mãi đứng ở khâu gia công.
Biến dữ liệu thành tài sản: việc phải làm ngay, không thể trì hoãn
Đầu tư cho dữ liệu không còn là câu chuyện công nghệ mà là quyết định chiến lược về năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp. Khi dữ liệu được kết nối, làm sạch và sử dụng đúng cách, Việt Nam sẽ có nền tảng tốt hơn để cải thiện quản trị, củng cố niềm tin thị trường và thu hút dòng vốn chất lượng cao. Nhà nước đang đi theo hướng hình thành trung tâm dữ liệu quốc gia và hoàn thiện khung pháp lý, trong khi các đơn vị dịch vụ dữ liệu có thể mang vào kinh nghiệm và mô hình quốc tế để hỗ trợ xây dựng thị trường dữ liệu minh bạch hơn. Cơ hội là rõ ràng: coi dữ liệu như một phần của hạ tầng kinh tế và một tài sản đáng tin cậy thay vì chi phí phụ. Nếu doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa và minh bạch thông tin ngay từ bây giờ, việc tiếp cận vốn đầu tư, thu hút nhà đầu tư ngoại và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu sẽ bớt phụ thuộc vào may mắn, nhiều hơn vào năng lực được chứng minh.
