Hội nghị giáo dục quốc tế lớn nhất tại Việt Nam: lời khẳng định bước ngoặt số
Hội nghị giáo dục quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số tại Hà Nội là sự kiện quy tụ hơn 800 đại biểu từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ để cùng thảo luận về chuyển đổi số giáo dục, trí tuệ nhân tạo trong lớp học, hợp tác giáo dục quốc tế và các giải pháp công nghệ giáo dục định hình hệ thống giáo dục linh hoạt, thích ứng với thời đại số. Điều đáng nói không phải là số lượng đại biểu, mà là thông điệp: giáo dục Việt Nam chọn đi thẳng vào những câu hỏi khó của thời đại số, thay vì đứng ngoài chờ xu hướng. Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị và Triển lãm Giáo dục – Công nghệ giáo dục trong hai ngày 8–9/10 tại Hà Nội, đặt trọng tâm vào chính sách, kinh nghiệm và mô hình thực tiễn về chuyển đổi số giáo dục. Việc mời những tên tuổi như Qualcomm, Boeing, Google, Meta, Amazon, Microsoft, Intel, Cambridge, Oxford tham gia cho thấy quyết tâm coi đây là một bàn làm việc chung chứ không chỉ là một sự kiện mang tính trình diễn.
Chuyển đổi số giáo dục: từ khẩu hiệu đến hệ sinh thái số và quản trị thông minh
Nếu nhìn vào chương trình, có thể thấy hội nghị muốn đẩy chuyển đổi số giáo dục từ mức "dự án rời rạc" thành một hệ sinh thái số toàn diện. Các phiên thảo luận đi thẳng vào những mảng cốt lõi: chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông và đại học, quốc tế hóa giáo dục đại học, thúc đẩy hệ sinh thái số cho giáo dục nghề nghiệp, đào tạo trực tuyến và học liệu mở, công nhận văn bằng xuyên biên giới, cùng các mô hình quản trị thông minh cho nhà trường. Điểm tích cực là chuyển đổi số không được nói như một mục tiêu kỹ thuật, mà gắn với khả năng mở rộng cơ hội học tập suốt đời và xây dựng hệ thống giáo dục linh hoạt, thích ứng với biến động của thị trường lao động. Tuy vậy, nếu không đi kèm thay đổi văn hóa quản lý và cơ chế tài chính, những nền tảng số được đề cập rất dễ trở thành "công cụ đẹp" nhưng ít dùng. Thảo luận về chính sách hợp tác và hội nhập quốc tế trong giáo dục vì thế là phần không thể thiếu, bởi nó quyết định chuyển đổi số đi nhanh hay chỉ đi rộng.
AI trong lớp học: cơ hội cá nhân hóa học tập đi kèm thách thức đạo đức và khoảng cách số
Ở bình diện AI trong lớp học, hội nghị đã đặt đúng trọng tâm: dùng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ mới để cá nhân hóa việc học, nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực số cho người học. Đây là hướng đi cấp thiết, bởi nếu không, AI sẽ chỉ dừng ở vài ứng dụng trình diễn chứ không làm thay đổi chất lượng học tập. Một phát biểu đáng chú ý là nhận định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn: chuyển đổi số và AI mở ra nhiều cơ hội lớn cho giáo dục nhưng đồng thời đặt ra thách thức về chất lượng thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu và khoảng cách số. Câu hỏi "làm thế nào để chuẩn bị cho con người làm chủ và làm việc hiệu quả cùng AI, thay vì phụ thuộc" không hề dễ trả lời, nhưng ít nhất hội nghị đã thừa nhận rằng bài toán không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở thiết kế chương trình, kỹ năng số của giáo viên và cơ chế kiểm định chất lượng trong bối cảnh chuyển đổi số.
Triển lãm công nghệ giáo dục và mạng lưới hợp tác quốc tế: từ ký kết đến cùng phát triển
Song song hội nghị, Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục với hơn 70 gian hàng là phần "phòng thí nghiệm" thực tế của các ý tưởng chuyển đổi số giáo dục. Các doanh nghiệp công nghệ, trường đại học và tổ chức giáo dục giới thiệu giải pháp AI, nền tảng học tập số, công nghệ cá nhân hóa giáo dục, ứng dụng ngoại ngữ, STEM, dữ liệu giáo dục, mô phỏng và các công cụ hỗ trợ giáo viên, nhà trường, người học. Sự góp mặt của nhiều cơ sở giáo dục đến từ Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Canada, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu cho thấy Việt Nam đang biến hội nghị giáo dục quốc tế này thành một điểm gặp gỡ khu vực cho công nghệ giáo dục. Quan trọng hơn, các hoạt động ký kết, trao biên bản ghi nhớ giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp được thiết kế để kết nối nhu cầu đào tạo, nghiên cứu với nguồn lực và giải pháp công nghệ. Bộ trưởng nhấn mạnh Việt Nam không chỉ muốn tiếp nhận công nghệ mà mong "cùng nghiên cứu, cùng phát triển, cùng thử nghiệm" những giải pháp phù hợp với Việt Nam và có thể đóng góp trở lại cho cộng đồng quốc tế. Nếu cách tiếp cận này được duy trì, hợp tác giáo dục quốc tế sẽ đi từ mua giải pháp sang cùng đồng sáng tạo.
Kết luận: cần một chiến lược dài hơi để biến tham vọng số thành thay đổi trong lớp học
Hội nghị giáo dục quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số tại Hà Nội cho thấy tham vọng rõ ràng: dùng chuyển đổi số giáo dục, AI trong lớp học, công nghệ giáo dục và hợp tác giáo dục quốc tế để kiến tạo một hệ thống giáo dục linh hoạt, mở và gắn với nhu cầu thị trường lao động. Đây là bước đi đúng, nhất là khi các thách thức đạo đức, an toàn dữ liệu, bản quyền và khoảng cách số đã được đặt thẳng trên bàn. Tuy nhiên, để tinh thần của hai ngày hội nghị 8–9/10 không dừng lại ở báo cáo tổng kết, cần một chiến lược dài hơi: hạ tầng và hệ sinh thái dữ liệu giáo dục thống nhất, cơ chế đảm bảo chất lượng và kiểm định trong bối cảnh số, chương trình đào tạo năng lực số cho giáo viên – người học, cùng những mô hình thí điểm thực sự được trao quyền để thử và sai. Khi ấy, những ký kết hợp tác và gian hàng công nghệ sẽ không chỉ là "hình ảnh đẹp", mà trở thành lực đẩy làm thay đổi lớp học Việt Nam từ bên trong.
