Hội nghị giáo dục quốc tế tại Hà Nội: vì sao học sinh phải quan tâm?
Hội nghị giáo dục quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số là sự kiện quy tụ khoảng 800 đại biểu từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng bàn về AI trong giáo dục, dữ liệu và chuyển đổi số giáo dục, với mục tiêu cuối cùng là thay đổi cách dạy, cách học và cách đánh giá năng lực của người học trong nhà trường. Nói cách khác, đây không phải cuộc thảo luận xa vời của các nhà quản lý, mà là cuộc họp quyết định tương lai lớp học của chính học sinh. Trong hai ngày 8-9/10 tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị với phiên chính thức, các phiên chuyên đề, hoạt động kết nối hợp tác và triển lãm công nghệ học tập. Sự hiện diện của các tên tuổi như Google, Microsoft, Intel, Amazon, Meta, Boeing, Qualcomm, Oxford, Cambridge cho thấy giáo dục Việt Nam đang đặt mình vào mạng lưới hợp tác giáo dục quốc tế ở điểm nóng nhất: chuyển đổi số giáo dục. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, mục tiêu là xây dựng hệ thống giáo dục linh hoạt, thích ứng nhanh với khoa học, công nghệ và thị trường lao động, đồng thời mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho người học.
Bốn trụ cột chuyển đổi số: lớp học sẽ thay đổi ở đâu?
Nếu phải chọn một thông điệp mạnh nhất từ hội nghị, đó là: chuyển đổi số trong giáo dục không dừng ở vài phần mềm quản lý mà phải chạm vào từng tiết học, từng bài kiểm tra, từng dữ liệu học tập của học sinh. Hội nghị tập trung vào 4 định hướng cốt lõi: hạ tầng và dữ liệu, đổi mới phương thức dạy – học – đánh giá, AI an toàn và trách nhiệm, và hợp tác chiều sâu. Hạ tầng và dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, liên thông và an toàn không phải khẩu hiệu kỹ thuật; đó là điều kiện để theo dõi tiến bộ học sinh theo thời gian, phát hiện sớm khó khăn học tập và thiết kế lộ trình cá nhân hóa. Đổi mới phương thức nghĩa là công nghệ học tập phải bước vào lớp học để tạo thay đổi thực chất trong giảng dạy, học tập và đánh giá năng lực người học, thay vì chỉ phục vụ khâu báo cáo. Một câu nói hoàn toàn có thể trích dẫn là: “Công nghệ được kỳ vọng không chỉ được đưa vào nhà trường ở khâu quản lý mà phải tạo thay đổi thực chất trong giảng dạy, học tập và đánh giá năng lực người học”.
AI trong giáo dục: cá nhân hóa việc học nhưng không thay thế thầy cô
Điểm gây nhiều chú ý nhất tại hội nghị giáo dục quốc tế là cách tiếp cận với AI trong giáo dục: khai thác mạnh mẽ nhưng phải an toàn và có trách nhiệm. Các đại biểu không nói về việc để AI dạy học sinh thay giáo viên, mà tập trung vào cá nhân hóa quá trình học tập, hỗ trợ thầy cô và nâng cao năng lực số. Với học sinh, điều này có nghĩa là bài tập, nội dung học, tốc độ ôn luyện sẽ ngày càng “may đo” theo năng lực, chứ không còn một đề chung cho tất cả. Hội nghị nhấn mạnh việc dùng AI, dữ liệu lớn và công nghệ mới để nâng cao hiệu quả giảng dạy, bảo đảm chất lượng và kiểm định chất lượng giáo dục. Song song, vai trò định hướng của giáo viên phải được giữ vững; nhà trường cần nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo để AI trở thành trợ lý dạy học chứ không thành “người quyết định” số phận học sinh. Chính cách đặt vấn đề này sẽ quyết định việc học sinh tiếp cận AI như một công cụ học tập thông minh hay một áp lực giám sát mới.
Hợp tác giáo dục quốc tế và hệ sinh thái số: cơ hội vượt khỏi biên giới lớp học
Không thể nói về chuyển đổi số giáo dục mà bỏ qua hợp tác giáo dục quốc tế. Hội nghị lần này đặt rõ mục tiêu chuyển từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng nghiên cứu, phát triển và nhân rộng giải pháp giáo dục mới. Các phiên chuyên đề đi vào hợp tác quốc tế và chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông, quốc tế hóa và chuyển đổi số trong giáo dục đại học, xây dựng hệ sinh thái số trong giáo dục nghề nghiệp, và sáng kiến Liên minh toàn cầu về trẻ em. Bên lề là triển lãm với khoảng 70 gian hàng giáo dục và công nghệ giáo dục, trong đó hơn 30 gian thuộc tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ, trường đại học trong và ngoài nước, tổ chức giáo dục quốc tế. Đây là nơi các trường Việt Nam tiếp cận mô hình đào tạo, phương pháp giảng dạy và công nghệ học tập mới, tìm kiếm đối tác cho chương trình đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Về phía học sinh, kết quả dài hạn sẽ là nhiều chương trình liên kết đào tạo, công nhận văn bằng, học liệu mở và cơ hội học trực tuyến xuyên biên giới.
Kết luận: học sinh cần chuẩn bị gì cho kỷ nguyên lớp học số?
Thông qua trao đổi chính sách và kinh nghiệm thực tiễn, hội nghị hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển năng lực số cho nhà giáo, cán bộ quản lý và người học; gắn giáo dục với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Điều này đặt ra yêu cầu rõ ràng cho học sinh: phải coi năng lực số và khả năng học tập suốt đời là “môn học bắt buộc” của tương lai. Hệ thống giáo dục linh hoạt, thích ứng nhanh với khoa học, công nghệ và thị trường lao động sẽ mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng lọc bỏ những người học bị động. Trong bức tranh mà 800 đại biểu từ 40 quốc gia cùng vẽ ra ở Hà Nội, học sinh không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải trở thành người chủ động dùng công nghệ học tập, AI trong giáo dục để tự xây dựng lộ trình phát triển của mình. Nếu lớp học đang thay đổi, sự chuẩn bị tốt nhất là thay đổi cách học, chứ không chỉ đợi nhà trường thay đổi cách dạy.
