Khoảng cách AI 17,4% và câu hỏi sống còn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Khoảng cách AI giữa doanh nghiệp nhỏ vừa và doanh nghiệp lớn tại Hà Nội là tình trạng chỉ 17,4% doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng trí tuệ nhân tạo so với 52% ở doanh nghiệp lớn, phản ánh sự chênh lệch về năng lực chuyển đổi số, khả năng khai thác dữ liệu và tổ chức lại quy trình kinh doanh để tạo tăng trưởng mới, từ đó biến công nghệ thành lợi thế cạnh tranh thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ vận hành. Đây không phải chênh lệch mang tính thống kê mà là khoảng cách sống còn: ai làm chủ dữ liệu và AI sẽ chiếm ưu thế trong cuộc chơi thương mại điện tử, tối ưu chi phí và nắm bắt nhu cầu thị trường nhanh hơn. Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số và nâng tỷ trọng kinh tế số lên 22% trong GRDP, nếu khu vực doanh nghiệp nhỏ vừa – chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp – không tăng tốc, cả nền kinh tế sẽ bị kéo chậm lại.
Diễn đàn Kinh tế Thủ đô: AI và thương mại điện tử được đặt vào tâm tăng trưởng
Diễn đàn Kinh tế Thủ đô do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố tổ chức đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: tăng trưởng hai con số sẽ không đến từ cách làm cũ mà từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tại đây, câu chuyện doanh nghiệp nhỏ vừa AI được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với năng suất, chi phí và chiến lược phát triển. Diễn đàn được thiết kế như “cầu nối” đưa chính sách đến gần doanh nghiệp, kết nối doanh nghiệp với công nghệ, nguồn vốn, tập đoàn lớn, hệ thống phân phối và thị trường, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vừa, hợp tác xã và hộ kinh doanh tiếp cận giải pháp quản trị số, trí tuệ nhân tạo, ứng dụng AI thương mại điện tử, thanh toán số và tự động hóa. Khi mỗi ngày người tiêu dùng Việt Nam chi một lượng tiền lớn để mua hơn 12 triệu sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, việc coi AI và thương mại điện tử là động lực tăng trưởng không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc nếu Hà Nội muốn biến mục tiêu kinh tế số thành hiện thực.
Vì sao doanh nghiệp nhỏ và vừa chậm chân trong cuộc đua AI?
Điểm đáng lo không phải doanh nghiệp nhỏ và vừa không biết tới AI, mà là họ chưa biến công nghệ thành sức bật cạnh tranh. Nhiều doanh nghiệp đã dùng công cụ AI để tạo nội dung, chăm sóc khách hàng, phân tích thông tin hoặc tự động hóa một số khâu, nhưng việc ứng dụng còn phân tán, không gắn với chiến lược quản trị, hệ thống dữ liệu tổng thể và mục tiêu tăng trưởng SME công nghệ rõ ràng. Hạn chế về vốn, nhân lực và quy mô khiến họ ngại thay đổi quy trình và mô hình quản trị – trong khi đó mới là điều kiện để AI phát huy giá trị. Dữ liệu lại là nút thắt: doanh nghiệp thường sở hữu dữ liệu rời rạc, không chuẩn hóa, không liên thông, khiến AI khó tạo ra báo cáo thị trường, dự báo nhu cầu hay tối ưu chuỗi cung ứng một cách đáng kể. Khoảng cách digital doanh nghiệp càng rộng thêm khi bên cung cấp công nghệ chưa hiểu đầy đủ ngôn ngữ, nỗi đau và quy trình của doanh nghiệp sản xuất, thương mại, dịch vụ.
Biến AI thành sức bật: chiến lược thực tế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Nếu tiếp tục dùng AI như một tiện ích rời rạc, doanh nghiệp nhỏ vừa sẽ không bao giờ bắt kịp doanh nghiệp lớn. Chiến lược phải bắt đầu từ việc coi dữ liệu là “nhiên liệu” và thiết kế lại quy trình để AI gắn với các điểm tạo giá trị: bán hàng, kho, tài chính, nhân sự, khách hàng, marketing và an toàn dữ liệu. Từ góc độ doanh nghiệp, ứng dụng AI chỉ có ý nghĩa khi tạo ra năng suất mới; khác biệt giữa “sử dụng công nghệ” và “tăng trưởng nhờ công nghệ” nằm ở chỗ AI phải giúp giảm chi phí, tăng tốc độ ra quyết định và mở dư địa doanh thu. Điều này buộc doanh nghiệp phải chủ động xây dựng lộ trình: chọn một vài quy trình có dữ liệu tốt để thử nghiệm, chuẩn hóa dữ liệu (đúng, đủ, sạch, sống), đào tạo lại nhân sự và dám thay đổi cách vận hành. Cùng lúc, cần kết nối với hệ sinh thái công nghệ của Hà Nội – nơi có hàng trăm doanh nghiệp khoa học, hơn một nghìn startup đổi mới sáng tạo và hàng vạn doanh nghiệp công nghệ số – để không tự mày mò trong cô đơn.
Vai trò của chính sách và hiệp hội: thu hẹp khoảng cách số bằng hành động cụ thể
Câu chuyện khoảng cách AI sẽ không thể giải quyết nếu chỉ trông chờ vào nỗ lực đơn lẻ của từng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sau diễn đàn, ban tổ chức dự kiến hình thành danh sách doanh nghiệp cần hỗ trợ theo từng nhóm nhu cầu, tổng hợp khó khăn, vướng mắc, kiến nghị chính sách và theo dõi kết quả hỗ trợ sau 30, 60, 100 ngày để bảo đảm cam kết tại diễn đàn trở thành chương trình hợp tác cụ thể. Thành phố hướng tới tăng cường kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp đầu chuỗi và các tổ chức hỗ trợ, đồng thời giúp doanh nghiệp nhỏ vừa và hộ kinh doanh tiếp cận nền tảng số, thanh toán không tiền mặt, hóa đơn điện tử, AI và giải pháp tự động hóa phù hợp với từng mức độ sẵn sàng. Ở góc độ hiệp hội, thông điệp rõ ràng là doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy “thụ hưởng chính sách” sang chủ động hấp thụ chính sách, biến cơ chế hỗ trợ thành năng lực sản xuất – kinh doanh thực chất, nếu muốn rút ngắn khoảng cách digital doanh nghiệp và chạm tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.
