Khi cao tốc thông tuyến nhưng nút giao vẫn “đỏ đèn”
Cao tốc Bến Lức Long Thành là tuyến đường cao tốc dài gần 58km, quy mô 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp, nằm trên trục cao tốc Bắc-Nam, kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với Đông Nam Bộ và là một phần của vành đai 3 quanh vùng đô thị lớn phía Nam. Sau hơn 12 năm thi công với nhiều lần lùi tiến độ, tuyến đã được thông xe toàn tuyến vào đêm 30/9, cho phép ô tô đi liên tục từ cửa ngõ miền Tây đến Long Thành. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: điểm kết nối vàng với cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu tại nút giao Tân Hiệp chỉ mới mở được… một nửa. Xe từ miền Tây lên vẫn phải dồn xuống quốc lộ 51, chấp nhận ùn tắc, dù một trục cao tốc chiến lược đã hiện diện ngay bên cạnh.
Nhánh cầu nghiêng và quyết định ưu tiên an toàn cầu vượt
Nguyên nhân trực tiếp khiến hai tuyến cao tốc chưa thể nối thông nằm ở nhánh cầu N12 thuộc nút giao Tân Hiệp, phần của dự án cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu. Đây là nhánh cho xe từ cao tốc Bến Lức Long Thành rẽ trái xuống hướng sân bay Long Thành, nhưng lại bị đánh giá có độ nghiêng lớn về bên trái theo chiều xe chạy, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cầu vượt. Việc Cục Đường bộ chỉ cho phép xe chạy đến nút giao quốc lộ 51, tạm thời không khai thác kết nối trực tiếp hai cao tốc, là một thông điệp rõ ràng: an toàn không được phép thỏa hiệp vì tiến độ. Một tuyến cao tốc có thể chậm vài tháng kết nối, nhưng chỉ cần một tai nạn nghiêm trọng trên nhánh cầu nghiêng là lòng tin vào toàn bộ dự án sẽ bị tổn hại lâu dài.
Tắc nghẽn ở quốc lộ 51 và khoảng trống kết nối giao thông miền Nam
Theo phương án tổ chức giao thông đã được phê duyệt, xe trên cao tốc Bến Lức Long Thành trước mắt chỉ được chạy đến nút giao quốc lộ 51, chưa thể nhập thẳng vào cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu. Điều này khiến toàn bộ lưu lượng từ miền Tây, sau khi đã “bay” nhanh trên cao tốc, lại bị dồn xuống một trục đường vốn quá tải nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ ùn tắc và tai nạn. Khi nút giao Tân Hiệp vận hành hoàn chỉnh, xe từ Bến Lức Long Thành có thể chuyển sang cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu, tỏa ra hai hướng Biên Hòa và Vũng Tàu, tạo một hành lang kết nối giao thông miền Nam Đông – Tây rõ rệt. Việc chậm khai thác nút giao vì an toàn là quyết định đúng, nhưng sự thiếu đồng bộ giữa các dự án thành phần cho thấy bài toán phối hợp và giám sát chất lượng vẫn là điểm yếu hệ thống.
Gió ngang trên cầu Bình Khánh, Phước Khánh: rủi ro mới trên hành trình mới
Trên tuyến cao tốc Bến Lức Long Thành, bộ đôi cầu Bình Khánh và Phước Khánh với tĩnh không 55m – cao nhất cả nước – mở ra hành lang đường bộ chiến lược nhưng đồng thời đem đến rủi ro gió ngang mà tài xế chưa quen. Khi có cảnh báo gió ngang cấp 7–8, tài xế được yêu cầu giảm tốc độ xuống dưới 60km/h, giữ chắc tay lái, đặc biệt với xe thùng cao, container, khách cỡ lớn. Nếu gió từ cấp 9 trở lên hoặc bão lớn, cầu sẽ bị đóng, xe phải theo hướng dẫn điều tiết, rời cao tốc hoặc vào trạm dừng nghỉ. Điều này cho thấy cao tốc hiện đại không chỉ là mặt đường rộng và tốc độ 100km/h, mà còn là văn hóa tuân thủ cảnh báo, kỷ luật di chuyển mới. Những thói quen lái xe quốc lộ cũ, chủ quan trước gió mạnh, nếu mang lên cầu cao sẽ là mầm họa.
Một mắt xích chiến lược trên trục Bắc-Nam và câu hỏi về tính đồng bộ
Theo quy hoạch, cao tốc Bến Lức Long Thành nằm trên trục cao tốc Bắc-Nam, vừa kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ, vừa là đoạn của vành đai 3 quanh khu vực đô thị lớn phía Nam. Tuyến dài gần 58km, tốc độ thiết kế 100km/h, giúp rút ngắn thời gian đi lại giữa miền Tây và Đồng Nai hơn một giờ so với cách đi vòng qua các tuyến đường đô thị dễ ùn tắc. Sau 12 năm thi công, việc tuyến được thông toàn tuyến là một bước ngoặt cho kết nối giao thông miền Nam, nhưng nút giao Tân Hiệp bị “treo” lại đặt ra câu hỏi: tại sao một dự án chiến lược lại để một nhánh cầu nghiêng vượt chuẩn đến giai đoạn cuối cùng mới phát hiện? Các phần việc còn lại đang được xử lý để sớm nối thông hai cao tốc. Kết luận hợp lý cho giai đoạn này là: chấp nhận chậm kết nối, nhưng phải biến sự cố nhánh cầu N12 thành bài học bắt buộc về kiểm soát chất lượng và phối hợp liên dự án.
