Hầm Mang Yang, An Khê: định nghĩa mới về “nút thắt” tiến độ
Hầm Mang Yang và hầm An Khê trên cao tốc Quy Nhơn Pleiku là hai hầm xuyên núi cấp đặc biệt đi qua địa hình đồi núi hiểm trở, được đánh giá là hạng mục khó thi công nhất, nên trở thành nút thắt kỹ thuật và tiến độ buộc chính quyền Gia Lai phải huy động tối đa nguồn lực để khoan hầm đúng mốc đề ra nhằm giữ nhịp toàn tuyến. Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku dài 125km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100km/h, tổng mức đầu tư 43.734 tỷ đồng, đi qua 16 xã, phường của Gia Lai và được chia thành 3 dự án thành phần. Trong đó, thành phần 2 dài 68km, vốn hơn 27.500 tỷ đồng, khởi công ngày 19/8 với nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện mặt bằng và xử lý các công trình đặc biệt trên tuyến. Vấn đề không chỉ là thêm một đoạn cao tốc, mà là khả năng Gia Lai biến công trình khó nhất thành đòn bẩy cho cả dự án.
Mốc 15/10: yêu cầu khoan hầm để bù tiến độ bị chậm
Khi Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn “chốt” mốc chậm nhất ngày 15/10 phải bắt đầu khoan hầm Mang Yang và An Khê, ông đang phát tín hiệu rõ ràng: nếu không đánh vào hạng mục khó nhất ngay, cả tuyến cao tốc Quy Nhơn Pleiku sẽ tiếp tục ì ạch. Hầm qua đèo An Khê dài khoảng 2.750m, hầm qua đèo Mang Yang dài khoảng 2.980m, đều nằm trên đoạn địa hình đồi núi phức tạp, yêu cầu kỹ thuật cao và tổ chức thi công tinh vi. Theo UBND tỉnh, tiến độ tại một số gói thầu còn chậm, nên thay vì “đợi đủ mặt bằng mới làm”, chính quyền buộc nhà thầu phải thi công đồng loạt trên phần đã bàn giao, gắn mốc khoan hầm như một bước ngoặt để bù lại thời gian đã mất. Đây là cách tiếp cận mang tính quyết đoán: dùng hạng mục khó nhất để đo năng lực tổ chức thi công hạ tầng giao thông của địa phương.
Thực trạng mặt bằng và chiến lược 3 ca 4 kíp
Điểm tựa để Gia Lai dám siết tiến độ là chuyển động rõ rệt ở khâu giải phóng mặt bằng. Đến ngày 25/9, các địa phương đã bàn giao khoảng 44,85/62,47km mặt bằng, đạt 72%, tương ứng 414,55/576,77ha; số tiền bồi thường đã chi trả đạt 731/960 tỷ đồng. Xã Hra đã bàn giao 8,6/9,36km, khoảng 90% mặt bằng; Đak Pơ bàn giao khoảng 78% và đều đặt mục tiêu hoàn tất trong nửa đầu tháng 10 để kịp cho thi công hầm Mang Yang. Trên nền đó, Chủ tịch tỉnh yêu cầu nhà thầu tập trung tối đa máy móc, thiết bị, nhân lực và vật tư, tổ chức thi công 3 ca 4 kíp, liên tục xuyên đêm tại các vị trí đủ điều kiện. Đây không chỉ là khẩu hiệu tăng tốc mà là lựa chọn bắt buộc, bởi nếu thi công hạ tầng giao thông theo kiểu nhỏ lẻ, “da beo”, thì những mét hầm khó kia sẽ kéo lùi toàn bộ 125km.
Dự án thành phần 2: đoạn khó nhưng mang tính quyết định
Dự án thành phần 2 của cao tốc Quy Nhơn Pleiku, dài 68km từ Km22+000 đến Km90+000, tổng vốn khoảng 27.576 tỷ đồng, là đoạn khó nhất khi đi qua nhiều khu vực đồi núi hiểm trở Tây Nguyên, chứa hai hầm cấp đặc biệt và hai cầu lớn. Phạm vi giải phóng mặt bằng là 62,47km, phần còn lại nằm trong phạm vi các hầm trên tuyến. 4 gói thầu xây lắp XL.01 đến XL.04 đã đồng loạt triển khai trên phần mặt bằng đã bàn giao: từ phát quang, dựng lán trại, mở đường công vụ đến tiếp cận cửa Tây hầm An Khê và khu vực hầm Mang Yang. Theo Văn phòng UBND tỉnh Gia Lai, Chủ tịch tỉnh còn giao Ban QLDA chủ động làm việc với cơ quan Trung ương để đề xuất bổ sung khoảng 6.000 tỷ đồng, đồng thời siết quản lý tiến độ, chất lượng, an toàn lao động và môi trường. Nếu đoạn thành phần 2 không được “kéo thẳng”, câu chuyện kết nối toàn tuyến sẽ chỉ nằm trên bản vẽ.
Ý nghĩa với người dân và bài học cho chiến lược hạ tầng
Đằng sau những con số về mét hầm và km mặt bằng là đời sống của hàng trăm hộ dân phải nhường đất cho dự án. Chính quyền địa phương được yêu cầu vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, vừa tạo điều kiện để giải phóng mặt bằng diễn ra thuận lợi. Các xã phải tăng cường tuyên truyền, vận động người dân chấp nhận phương án bồi thường, tái định cư và sớm bàn giao đất. Khi hoàn thành, cao tốc Quy Nhơn Pleiku được kỳ vọng rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa hai đô thị, giảm chi phí vận tải cho doanh nghiệp và mở ra cơ hội mới cho Tây Nguyên kết nối vùng duyên hải. Bài học ở đây khá rõ: hạ tầng chiến lược chỉ phát huy tác dụng khi địa phương dám đặt mốc tiến độ khó, gắn trách nhiệm cụ thể và thực thi đến nơi đến chốn, đặc biệt với những hạng mục “xuyên núi” như hầm Mang Yang An Khê.
