Staycation Việt Nam: từ khái niệm mới đến lựa chọn hàng đầu
Staycation Việt Nam là hình thức nghỉ dưỡng ngắn ngày ngay trong thành phố hoặc vùng lân cận, nơi người dân không cần di chuyển xa nhưng vẫn được tạm rời nhịp sống thường nhật để thư giãn, khám phá không gian xanh, di sản, ẩm thực hay các câu chuyện lịch sử quanh mình, đồng thời chủ động kế hoạch và chi tiêu theo nhu cầu cá nhân. Điều đáng nói là staycation không còn là khái niệm lạ lẫm. Khái niệm "staycation (nghỉ dưỡng ngay tại thành phố hoặc vùng lân cận) đã trở nên quen thuộc với du khách Việt". Các nền tảng du lịch ghi nhận mức độ quan tâm rõ rệt với những chuyến nghỉ dưỡng ngắn ngày, khám phá địa phương, ưu tiên điểm đến thuận tiện di chuyển. Trong bối cảnh hậu COVID-19, khi nhận thức an toàn thay đổi và người dùng có xu hướng đi nhóm nhỏ, rút ngắn thời gian lưu trú, staycation trở thành lời giải tự nhiên cho nhu cầu du lịch nội địa mới.
Nghỉ dưỡng ngắn ngày: từ cuối tuần thư giãn đến “mỏ vàng” bị bỏ ngỏ
Nếu trước đây du lịch nội địa thường gắn với những chuyến đi dài, nay quỹ thời gian nghỉ ít đã đẩy nghỉ dưỡng ngắn ngày lên vị trí trung tâm. Các nghiên cứu cho thấy các chuyến đi có độ dài trung bình từ 3 đến 5 ngày là lựa chọn của đa số khách du lịch nội địa (61,6%), phù hợp với kỳ nghỉ cuối tuần và lễ ngắn trong năm. Kết hợp với việc nhiều người đi du lịch nội địa trên 3 lần mỗi năm, tỷ lệ lên tới 54,2%, mô hình đi nhiều lần, mỗi lần ngắn đang định hình thói quen mới. Nhưng tại các đô thị lớn, “du lịch nghỉ dưỡng tại chỗ chính là ‘mỏ vàng’ đang bị bỏ ngỏ” khi phần lớn cư dân vẫn nghĩ đến việc rời khỏi thành phố mỗi khi muốn đi chơi. Ngay trong và quanh đô thị đã có sẵn dòng sông, không gian xanh, bảo tàng, làng nghề, ẩm thực, di sản… đủ khả năng tạo thành hành trình, song vẫn chưa được kết nối thành sản phẩm du lịch có câu chuyện và trải nghiệm đủ hấp dẫn.
Khám phá địa phương: người Việt rời tour trọn gói để tự thiết kế trải nghiệm
Xu hướng du lịch hiện nay đang dịch chuyển rõ rệt từ tour truyền thống sang khám phá địa phương độc lập. Chỉ 18,7% khách lựa chọn mua tour trọn gói, trong khi có tới 41,6% hoàn toàn tự túc và 37,9% chọn hình thức bán tự túc – chỉ mua một phần dịch vụ như vé máy bay hoặc phòng khách sạn rồi tự thiết kế lịch trình. Điều này cho thấy nhu cầu tự chủ và cá nhân hóa trải nghiệm du lịch nội địa tăng mạnh, du khách muốn vừa kiểm soát chi phí, vừa chọn hoạt động phù hợp sở thích. Ở cấp độ hành vi, nhiều người không còn hài lòng với kiểu “đi cho biết” mà muốn tham gia, tương tác. Các chuyên gia nhận định xu hướng đang chuyển từ “nhìn thấy” sang “tham gia”, du khách muốn làm, thử, nhập vai thay vì ngồi nghe thuyết minh. Đó là nền tảng cho các sản phẩm khám phá địa phương như Living History, nơi trang phục, không gian, ẩm thực, nghề truyền thống và sông nước trở thành phương tiện kể chuyện, giúp người tham gia hiểu thêm bối cảnh và con người của vùng đất.
Tác động lên gia đình Việt và nhu cầu trải nghiệm văn hóa sâu hơn
Sự bùng lên của xu hướng du lịch nội địa, staycation và khám phá địa phương không chỉ thay đổi điểm đến mà còn thay đổi cấu trúc chuyến đi. Du lịch với gia đình trở thành xu hướng chủ yếu với 64,8% lựa chọn, cho thấy người Việt đang dùng chuyến đi như cơ hội gắn kết người thân. Trong không gian gần nhà, một học sinh có thể thôi chỉ biết Củ Chi qua sách vở mà được tiếp cận lịch sử bằng trải nghiệm trực tiếp; một người dân TP.HCM có thể lần đầu ngồi thuyền trên tuyến sông sát khu phố mình; một gia đình có thể khám phá hệ sinh thái ngoại thành thay vì xếp hàng tại điểm du lịch quá tải. Ẩm thực địa phương cũng trở thành động lực chính: 76,6% người được hỏi khẳng định mục tiêu trải nghiệm đặc sản tại các địa phương. Điều này phản ánh rõ nhu cầu tiếp xúc văn hóa sâu hơn thông qua món ăn, câu chuyện làng nghề, nghi lễ truyền thống, thay vì dừng ở mức chụp ảnh check-in. Khi dòng sông trở thành hành trình, lịch sử trở thành trải nghiệm, ẩm thực trở thành câu chuyện và cư dân trở thành du khách, du lịch tại chỗ mới thực sự được đánh thức.
Hậu COVID-19 và câu hỏi: ai sẽ đánh thức “trạm sạc xanh” ở ngay cạnh nhà?
Không phải ngẫu nhiên xu hướng du lịch nội địa, nghỉ dưỡng ngắn ngày và staycation Việt Nam lên ngôi sau đại dịch. Giai đoạn COVID-19 đã phong tỏa kết nối quốc tế, khiến du lịch quốc tế tê liệt, buộc các quốc gia dựa vào du lịch nội địa để duy trì chuỗi cung ứng dịch vụ lữ hành và lưu trú. Đồng thời, mối đe dọa khủng hoảng tái định hình nhận thức an toàn, thúc đẩy xu hướng đi theo nhóm nhỏ, rút ngắn thời gian lưu trú và tìm kiếm sản phẩm có chiều sâu. Tại Việt Nam, thay đổi nhận thức về vai trò du lịch nội địa đã bắt đầu xuất hiện trong chủ trương, chính sách từ năm 2017 và tiếp tục được củng cố sau dịch. Ở cấp điểm đến, những nơi cận đô như Bình Mỹ đang “từng bước bổ sung và hoàn thiện hệ thống dịch vụ, hạ tầng và các sản phẩm trải nghiệm” để trở thành một “trạm sạc xanh” đúng nghĩa cho cư dân thành phố. Câu hỏi còn lại không phải là khách Việt có sẵn sàng cho staycation và khám phá địa phương hay không – dữ liệu đã cho thấy họ đã đi, đã ăn, đã trải nghiệm – mà là ngành du lịch có dám coi tài nguyên ngay cạnh nhà là xu hướng du lịch chiến lược, thay vì tiếp tục bỏ ngỏ.
