Tuyến LRT Phú Quốc: Hơn một dự án giao thông phục vụ APEC
Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ dài gần 18km với 6 nhà ga, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc và Trung tâm Hội nghị APEC, được thiết kế để trở thành hạ tầng giao thông hiện đại đồng thời là hành trình kiến trúc kể câu chuyện văn hóa Việt Nam cho du khách quốc tế trong dịp APEC 2027.
Điểm mấu chốt của tuyến LRT Phú Quốc không nằm ở chuyện rút ngắn hành trình 20 phút từ sân bay đến Nam đảo, mà ở cách nó định nghĩa lại hạ tầng giao thông Phú Quốc như một sản phẩm văn hóa. Đây là tuyến tàu điện nhẹ Việt Nam do doanh nghiệp tư nhân đầu tư, khởi công tháng 12/2025, dài 17,59–gần 18km, gồm 6 ga kết nối sân bay với Trung tâm Hội nghị và hệ sinh thái du lịch Nam đảo. Dự án triển khai theo hình thức BOT với tổng vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng và dự kiến hoàn thành vào quý II/2027, trùng thời điểm APEC 2027.
Ở góc độ chiến lược, tuyến LRT này là lời khẳng định rằng Phú Quốc không chỉ đón APEC bằng resort hay trung tâm hội nghị hoành tráng, mà bằng chính trải nghiệm di chuyển đầu tiên của đại biểu. Hạ tầng giao thông Phú Quốc vì thế được nâng lên tầm trải nghiệm văn hóa, chứ không dừng ở vai trò “chở khách cho kịp giờ họp”. Đây là bước đi táo bạo nhưng hợp lý nếu đảo Ngọc muốn khẳng định hình ảnh một điểm đến hiện đại, giàu bản sắc trong mắt khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Mỗi ga là một lát cắt văn hóa: Kiến trúc thành “bản đồ Việt Nam thu nhỏ”
Điều khiến tuyến LRT Phú Quốc khác với những dự án tàu điện nhẹ khác là cách biến 6 nhà ga kiến trúc thành 6 “điểm chạm văn hóa” xuyên suốt Bắc – Trung – Nam. Thay vì chỉ là nơi lên – xuống tàu, mỗi ga được thiết kế như một điểm đến độc lập, kể câu chuyện riêng về Việt Nam bằng ngôn ngữ vật liệu, màu sắc và cảnh quan.
Hành trình bắt đầu ở ga Tây Bắc, gợi hình ảnh miền sơn cước bằng đá tự nhiên be vàng, bề mặt ceramic cắt ngẫu hứng và gợi nhớ tường trình vùng cao, xen giữa là hoa kèn hồng, móng bò trắng, bằng lăng. Tiếp đó là ga Hà Nội, với lát sàn gợi vỉa hè phố cổ và gam vàng đồng trầm ấm, tạo cảm giác một thủ đô nghìn năm văn hiến mà không cần sao chép nguyên bản. Ở ga Huế, sắc đỏ trầm và những lớp mái gợi cung đình, kết hợp hình khối đương đại, làm chậm nhịp di chuyển để du khách “nghe” được sự dịu dàng của cố đô.
Đáng chú ý, ga Tây Nguyên được kiến tạo như một không gian đại ngàn với cảm hứng nhà rông, đá, vân gỗ và tán cây lớn, trong khi ga Sài Gòn chuyển sang ngôn ngữ trẻ trung, mái vòm gợi liên tưởng Bưu điện Trung tâm nhưng được diễn giải bằng kiến trúc hiện đại. Kết thúc là ga Đảo Ngọc: tầng nổi kể câu chuyện “cá chép hóa rồng”, tầng ngầm lấy cảm hứng nghề nước mắm với sắc trắng muối, ánh bạc đàn cá và lớp ánh sáng chuyển động. “Không đơn thuần là nơi đón - trả khách, mỗi nhà ga của tuyến LRT Phú Quốc được Sun Group kiến tạo như một điểm đến, mang theo câu chuyện riêng về văn hóa và kiến trúc ba miền Bắc - Trung - Nam”.
APEC 2027: Khi tuyến LRT trở thành hành trình ngoại giao mềm
Khi APEC 2027 diễn ra, Phú Quốc sẽ đón hàng nghìn đại biểu, nguyên thủ, doanh nhân và du khách quốc tế. Đối với họ, tuyến LRT Phú Quốc có thể là trải nghiệm đầu tiên về Việt Nam ngay khi rời khỏi máy bay. Hành trình 20 phút trên một tuyến tàu điện nhẹ Việt Nam bỗng trở thành “ngoại giao mềm” – nơi mỗi nhà ga là tấm danh thiếp giới thiệu bản sắc.
Theo thiết kế, tuyến dài gần 18km, gồm 6 nhà ga, kết nối trực tiếp từ Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đến Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng hệ sinh thái du lịch Nam đảo. Không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển xuống khoảng 20 phút, nó còn tạo ra một “vòng Việt Nam” thu nhỏ qua Tây Bắc, Hà Nội, Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn và Đảo Ngọc. Với cấu trúc đó, tuyến LRT trở thành hành trình thẩm mỹ có chủ đích, chứ không phải sự ghép nối ngẫu nhiên của vài hình tượng văn hóa.
Về mặt chiến lược quốc gia, đây là cơ hội để Việt Nam kể câu chuyện hiện đại hóa mà không đánh mất bản sắc. Thay vì đưa đại biểu đến bảo tàng rồi quay về khách sạn, chúng ta đưa văn hóa lên chính phương tiện di chuyển. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra kỳ vọng cao: nếu khai thác kém, nhà ga kiến trúc rất dễ trở thành “phông nền check-in” rỗng nghĩa. Thách thức là duy trì chất lượng vận hành, giữ tinh thần thiết kế nhất quán và gắn kết với các hoạt động du lịch, hội nghị để tuyến LRT thực sự là cầu nối kiến trúc – du lịch, không chỉ là màn trình diễn một lần cho APEC.
Di chuyển xanh, hạ tầng mới và bài toán lâu dài cho Phú Quốc
Tuyến LRT Phú Quốc do Sun Group đầu tư được giới thiệu như một phương thức di chuyển xanh, hiện đại, mở rộng lựa chọn giao thông công cộng trên đảo Ngọc. Khi đi vào khai thác, tuyến tàu sẽ rút ngắn thời gian di chuyển của người dân và du khách tới Nam đảo xuống khoảng 20 phút, giảm áp lực giao thông đường bộ và đóng góp vào diện mạo hạ tầng giao thông Phú Quốc hiện đại hơn.
Về tài chính, giai đoạn 1 được đầu tư gần 9.000 tỷ đồng theo hình thức BOT, cho thấy mức độ cam kết lớn của khu vực tư nhân đối với hạ tầng công cộng. “Khi APEC 2027 diễn ra, tuyến LRT sẽ để lại ấn tượng với bạn bè quốc tế không chỉ bởi tốc độ và công nghệ, mà còn bởi tinh thần Việt Nam được thổi vào từng không gian kiến trúc”. Song, để xứng đáng với số vốn này, dự án phải chứng minh hiệu quả dài hạn, không chỉ trong vài tuần hội nghị.
Hiện trên công trường, cọc khoan nhồi tại các cầu đã hoàn thành, nhiều hạng mục hầm, nhà ga và nền đường được triển khai đồng loạt; hệ thống đường ray dự kiến được lắp đặt từ cuối tháng 8 nhằm kịp tiến độ quý II/2027 phục vụ APEC. Về lâu dài, nếu khai thác tốt, tuyến LRT có thể trở thành xương sống của mạng lưới tàu điện nhẹ Phú Quốc, là mẫu hình để các đô thị du lịch khác học theo. Nếu không, nó sẽ bị nhớ đến như một “dự án mùa hội nghị”. Câu trả lời nằm ở cách chúng ta vận hành, tích hợp với quy hoạch đô thị và tiếp tục đầu tư cho trải nghiệm văn hóa trên từng chuyến tàu.
