Ngộ độc thực phẩm: nguy cơ sát sườn từng bữa ăn gia đình
Ngộ độc thực phẩm là tình trạng cơ thể bị tổn hại sức khỏe sau khi ăn hoặc uống các sản phẩm nhiễm vi sinh vật, hóa chất độc hại hay chứa thành phần không phù hợp cho người dùng, với biểu hiện thường gặp là đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, rối loạn thần kinh và có thể dẫn tới suy đa cơ quan hoặc tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
Điều đáng lo nhất trong các vụ việc gần đây không phải là tính chất “hi hữu”, mà là cảm giác quen thuộc: bánh mì đầu ngõ, rượu trắng dùng trong đám giỗ, gạo ngon được quảng cáo khắp mạng, hay thịt lợn được chào bán với giá rẻ. Tất cả đều là những thứ đi thẳng vào bữa cơm gia đình mỗi ngày. Việc Lâm Đồng ghi nhận hai vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn liên quan bánh mỳ bán tại cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố trong chưa đầy một năm cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm đã ở ngay sát cửa nhà. Đây không còn là chuyện quản lý nhà nước xa xôi, mà là bài toán sinh tồn của từng gia đình.
Từ xe bánh mì đến nồi rượu: thực phẩm bẩn đang ẩn ở đâu?
Hai vụ ngộ độc thực phẩm ở Lâm Đồng với hàng chục người phải nhập viện, đều liên quan đến bánh mì mua tại cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, với triệu chứng đau bụng, nôn ói, tiêu chảy rõ ràng. Đó là lời nhắc rằng thức ăn đường phố, nếu không được kiểm soát tốt, dễ trở thành “ổ” ngộ độc thực phẩm. Không chỉ thế, tại Quảng Ngãi, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can trong vụ sử dụng cồn công nghiệp pha chế thành rượu để bán ra thị trường, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ thực phẩm giả xâm nhập, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng.
Rượu pha từ cồn công nghiệp, chứa nguy cơ methanol và nhiều tạp chất độc hại, có thể gây ngộ độc cấp tính, tổn thương thần kinh, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng người sử dụng. Đây không chỉ là câu chuyện đạo đức kinh doanh, mà là hành vi đánh đổi tính mạng cộng đồng để kiếm lời. Khi thức ăn đường phố, đồ uống có cồn, gạo và thịt đều có thể bị làm giả, làm bẩn, thì câu hỏi đặt ra là: liệu chúng ta còn có thể tin vào cảm giác “quen chỗ, quen người” nếu thiếu bằng chứng về an toàn thực phẩm?
Gạo ST25, gần 1 tấn thịt nhiễm dịch: thực phẩm giả mạo không còn là ngoại lệ
Tại An Giang, lực lượng chức năng phát hiện các cơ sở sang chiết, đóng gói gạo không rõ nguồn gốc vào bao bì mang nhãn hiệu gạo ST25 đã được bảo hộ, tạm giữ hơn 22 tấn gạo cùng nhiều tang vật liên quan. Không chỉ là xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đây là một dạng thực phẩm giả mạo đánh lừa niềm tin người tiêu dùng. Theo kỹ sư Hồ Quang Cua, điều đáng lên án là một số đối tượng “lợi dụng uy tín của thương hiệu ST25 để sử dụng bao bì, nhãn hiệu của người khác nhằm đánh lừa người tiêu dùng, thu lợi bất chính”.
Cùng thời điểm, tại Hưng Yên, gần 1 tấn thịt lợn (977,8 kg) được phát hiện bảo quản trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh, nhiều sản phẩm biến màu, bốc mùi hôi và 7/9 mẫu dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi. Vụ việc có dấu hiệu tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”. Khi thịt lợn yếu, lợn chết vẫn được thu gom, sơ chế rồi tuồn ra thị trường, khái niệm “thực phẩm bẩn” không còn trừu tượng. Đó là sự lựa chọn cố ý coi thường sức khỏe cộng đồng.
Nhận diện rủi ro: 5 dấu hiệu thực phẩm bẩn và thực phẩm giả mạo
Các vụ việc trên có một mẫu số chung: người bán nắm thông tin, người mua thì không. Để tự nâng mức phòng vệ, mỗi gia đình cần tập cho mình “con mắt thứ hai” khi cầm lên bất kỳ món ăn nào. Nguy cơ không chỉ đến từ chợ tạm hay quán vỉa hè; thực phẩm giả mạo có thể xuất hiện trong bao bì bóng bẩy, còn ngộ độc thực phẩm có thể bắt nguồn từ một chai rượu trắng “nhà làm”.
- Thịt, cá: màu sắc thâm xám, bề mặt nhớt, có mùi hôi lạ, bảo quản sơ sài nhưng vẫn được rao bán bình thường.
- Gạo: đóng trong bao bì thương hiệu nổi tiếng nhưng nơi bán nhỏ lẻ, không hóa đơn, thông tin nhà sản xuất mập mờ.
- Rượu: bán theo can, theo chai không nhãn, giá rẻ, không rõ nguồn gốc; có thể pha từ cồn công nghiệp.
- Thức ăn đường phố: nguyên liệu phơi ngoài trời, khu chế biến bẩn, người bán không bảo hộ, bán với số lượng lớn nhưng thiếu giấy tờ kiểm tra an toàn thực phẩm.
- Sản phẩm chế biến sẵn: không nhãn mác, không hạn dùng, không chứng từ nguồn gốc, dễ rơi vào nhóm thực phẩm giả mạo hoặc thực phẩm bẩn.
Bảo vệ gia đình trước làn sóng ngộ độc: đừng phó mặc sức khỏe cho may rủi
Không ai có thể kiểm soát toàn bộ thị trường, nhưng mỗi gia đình hoàn toàn có thể giảm đáng kể nguy cơ ngộ độc thực phẩm nếu thay đổi thói quen mua – nấu – ăn. Việc cơ quan chức năng tăng cường siết chặt an toàn thực phẩm, rà soát thức ăn đường phố, khởi tố các vụ pha cồn công nghiệp thành rượu giả, xử lý sản xuất gạo ST25 giả và thịt lợn nghi nhiễm dịch tả châu Phi là tín hiệu tích cực. Tuy vậy, đó mới chỉ là phần ngọn.
Cốt lõi vẫn là ý thức lựa chọn. Hãy ưu tiên nơi bán có nguồn gốc rõ ràng, chấp nhận mua ít nhưng sạch thay vì nhiều mà rẻ, nói không với rượu không nhãn, kiểm tra kỹ nhãn mác gạo, thịt, đồ chế biến, và sẵn sàng báo cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu thực phẩm giả mạo hay thực phẩm bẩn. Làn sóng ngộ độc và cảnh báo sức khỏe hiện nay là lời nhắc rằng sức đề kháng quan trọng nhất của mỗi gia đình không nằm trong tủ thuốc, mà trong sự cẩn trọng trước khi đưa bất cứ thứ gì lên mâm cơm.
