Mở rộng cao tốc Long Thành: Không chỉ thêm làn xe, mà đổi cách di chuyển của cả vùng
Dự án cao tốc Long Thành mở rộng là kế hoạch nâng cấp tuyến TP HCM – Long Thành dài 22km, tăng số làn xe từ 4 lên 8 và 10 làn, bổ sung cầu cạn, cầu vượt, nút giao mới, nhằm giải quyết tình trạng quá tải do lưu lượng phương tiện tăng hơn 10% mỗi năm, đồng thời tạo trục kết nối nhanh giữa trung tâm TP HCM, các tuyến vành đai, khu Đông Nam Bộ và sân bay Long Thành tương lai. Sau gần một năm khởi công từ tháng 8/2025, dự án đã bước vào giai đoạn nước rút với những đoạn tuyến bắt đầu thảm nhựa, cầu cạn đang lao lắp dầm và thi công bản mặt cầu. Điều này cho thấy đây không phải là một công trình hạ tầng chậm chạp, mà là nỗ lực cấp bách để chuẩn bị cho thời điểm sân bay Long Thành đi vào khai thác. Vấn đề không còn là có mở rộng hay không, mà là mở rộng đủ nhanh để bắt kịp nhu cầu giao thông TP HCM.
Tiến độ nước rút sau 1 năm: 10 làn xe dần thành hình trên công trường
Quan sát toàn tuyến, dễ thấy dự án không còn nằm trên bản vẽ: phần đường mở rộng đã trải đá dăm, đá cấp phối và nhiều đoạn đã được thảm nhựa. Tại nút giao giữa cao tốc TP HCM – Long Thành và Biên Hòa – Vũng Tàu, các nhà thầu thi công thêm hai cầu vượt, nâng quy mô lên 10 làn xe để đáp ứng lưu lượng phương tiện ngày càng tăng. Trên công trường, liên danh nhà thầu chia thành nhiều mũi thi công, tận dụng thời tiết thuận lợi để bù sản lượng bị ảnh hưởng trong mùa mưa và hướng tới mục tiêu hoàn thành vào cuối năm. Hơn 200m cầu vượt nút giao Long Thành đã hoàn thiện trụ, đang lắp dầm và đổ bê tông mặt cầu; đoạn từ Nhơn Trạch đến Quốc lộ 51 đã lu nền, cấp phối đá dăm và bước vào thảm nhựa. Cách tổ chức thi công này cho thấy quyết tâm biến cấu hình 10 làn xe TPHCM – Long Thành thành hiện thực trong khung thời gian rất ngắn.
Cấu hình 10 làn xe: Sự thay đổi về năng lực thông hành, không chỉ là con số
Điểm đáng chú ý nhất là cấu hình làn xe mới: đoạn từ Vành đai 2 đến Vành đai 3 tăng từ 4 lên 8 làn, đoạn từ Vành đai 3 đến cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu nâng lên 10 làn xe. Đây là bước nhảy lớn về năng lực thông hành, tương xứng với mức tăng lưu lượng trung bình 10,82% mỗi năm trên tuyến hiện hữu. Nếu không nâng cấp, tuyến kết nối sân bay Long Thành sẽ sớm rơi vào quá tải khi sân bay vận hành. Song song, cầu Long Thành 2 với 5 làn xe theo hướng từ TP HCM đi Đồng Nai đang được đẩy nhanh thi công, dự kiến hợp long cuối năm và khai thác đầu 2027. Khi cả tuyến chính, cầu cạn, cầu vượt và cầu Long Thành 2 đồng bộ, khả năng phân luồng sẽ tốt hơn nhiều so với hiện nay, giảm áp lực cho cầu Long Thành cũ vốn thường xuyên ùn ứ giờ cao điểm.
Kết nối sân bay Long Thành: 30 phút từ Thủ Thiêm và cú hích giao thông TP HCM
Mục tiêu rõ ràng của cao tốc Long Thành mở rộng là sân bay Long Thành kết nối nhanh với khu trung tâm TP HCM và toàn vùng Đông Nam Bộ. Khi dự án hoàn thành cùng cầu Long Thành 2, tuyến TP HCM – sân bay Long Thành được kỳ vọng thông thoáng hơn khi sân bay khai thác thương mại, với thời gian di chuyển từ Thủ Thiêm đến sân bay chỉ khoảng 30 phút. Đây là thông điệp mạnh: hệ sinh thái giao thông TP HCM sẽ xoay trục về phía Đông. Nút giao An Phú, nơi cao tốc gặp các trục Mai Chí Thọ, Lương Định Của, Đồng Văn Cống và đường vào cảng Cát Lái, cũng được hoàn thiện đồng bộ với dự án mở rộng. Khi nút này vận hành trơn tru, ùn tắc tại cửa ngõ phía Đông sẽ giảm, hiệu quả khai thác tuyến nối sân bay Long Thành và các tỉnh Đông Nam Bộ được nâng lên đáng kể. Nếu quản lý tốt, đây sẽ là ví dụ hiếm hoi cho việc mở rộng hạ tầng đi trước nhu cầu thay vì chạy theo khủng hoảng kẹt xe.
Tác động dài hạn: Từ quá tải hiện hữu đến động lực kinh tế mới
Dự án mở rộng cao tốc TP HCM – Long Thành chiếm dụng khoảng 11,99ha đất, trong đó TP HCM 7,85ha và Đồng Nai 4,14ha. Cái giá về đất đai là không nhỏ, nhưng lợi ích được kỳ vọng vượt xa phạm vi giao thông thuần túy. Tuyến cao tốc huyết mạch này đang gánh lưu lượng tăng liên tục, và nếu không nâng cấp, sự quá tải sẽ trở thành lực cản phát triển cả vùng. Theo thiết kế và tiến độ hiện nay, công trình được xem là dự án giao thông cấp bách, then chốt trong việc kết nối TP HCM với Đông Nam Bộ và sân bay Long Thành. Khi hoàn thành vào cuối năm, tuyến 10 làn xe TPHCM sẽ không chỉ giảm ùn tắc, mà còn tái phân bố dòng đầu tư, dịch chuyển dân cư, hình thành các cực phát triển mới dọc trục cao tốc. Vấn đề còn lại là đảm bảo quản lý khai thác thông minh, để năng lực hạ tầng mới không bị “nuốt chửng” bởi thói quen sử dụng xe cá nhân và quy hoạch đô thị chậm thích ứng.
