Ăn theo mùa thu để thanh lọc tiêu hóa và dưỡng âm
Ăn theo mùa thu là cách lựa chọn nguyên liệu mùa thu giàu chất xơ, nước và protein lành mạnh để vừa thanh lọc tiêu hóa, vừa dưỡng âm, phòng khô hanh và tích trữ năng lượng cho cơ thể khi thời tiết se lạnh.
Mùa hè nóng ẩm qua đi để lại nhiều “nhiệt” bên trong, kết hợp khí trời hanh khô của mùa thu khiến bụng dễ đầy hơi, táo bón và cảm giác nặng nề. Theo quan niệm y học cổ truyền, đây cũng là lúc nên “dưỡng âm, phòng hàn”, vừa thanh lọc vừa bồi bổ nhẹ nhàng để bảo vệ phổi và các tạng khác. Nói dễ hiểu, ăn đúng mùa giúp biến trạng thái “tắc nghẽn” thành “lưu thông thông suốt” và “khô ráp” thành “dưỡng ẩm”.
Ba công thức mùa thu trong bài đều dùng nguyên liệu phổ biến, cách nấu giản dị nên rất hợp nấu ăn gia đình hàng ngày. Khi tháng Mười và những ngày se lạnh đến gần, thêm các món này vào mâm cơm sẽ giúp cả nhà có bữa ăn ấm áp mà không lo quá tải cho hệ tiêu hóa.
Hẹ xào giá đỗ – “đội dọn dẹp” đường ruột
Hẹ và giá đỗ là sự kết hợp rất hợp mùa thu: hẹ thơm nồng, giàu chất xơ mà thế hệ trước gọi là “rau thanh lọc ruột”, còn giá đỗ xanh giòn, nhiều nước, như chiếc “bàn chải mềm” quét sạch chất thải bám trên thành ruột. Đây là món rau xào nhanh, ít dầu, thích hợp ăn kèm cơm nóng cho cả nhà.
- Chuẩn bị hẹ rửa sạch, cắt khúc; giá đỗ nhặt vỏ, rửa và để ráo. Chuẩn bị thêm ít dầu ăn, tiêu hạt, muối, nước tương và một thìa nhỏ giấm.
- Làm nóng chảo với lượng dầu vừa đủ, cho vài hạt tiêu vào phi thơm rồi vớt tiêu ra để lại phần dầu thơm mùi tiêu.
- Vặn lửa lớn, cho hẹ và giá đỗ vào cùng lúc, đảo nhanh tay vài lượt để rau chín đều mà vẫn giữ độ giòn.
- Rưới một thìa giấm dọc theo mép chảo, giúp giá đỗ giòn, hẹ giữ màu xanh tươi, rồi nêm muối và chút nước tương cho vừa miệng.
- Xào tổng cộng không quá một phút, tắt bếp ngay, xúc ra đĩa và dùng nóng để cảm nhận trọn vẹn độ tươi giòn.
Điểm mấu chốt là lửa phải đủ lớn và thời gian xào rất ngắn; nếu xào lâu, món sẽ ra nhiều nước, bị nhão và mất hương vị. Khi nấu cho gia đình, bạn có thể thêm chút thịt băm hoặc trứng, nhưng nên giữ lượng dầu tối thiểu để món vẫn nhẹ bụng, hỗ trợ thanh lọc tiêu hóa hơn là gây nặng nề.
Salad dưa chuột – mộc nhĩ – váng đậu: cấp nước cho ruột
Mùa thu dễ gây táo bón vì khí hậu hanh khô hút ẩm khỏi cơ thể, khiến ruột khô và khó đi tiêu. Lúc này, chỉ tăng chất xơ là chưa đủ, bạn cần món vừa cung cấp nước, vừa kích thích nhu động ruột. Sự kết hợp mộc nhĩ, váng đậu khô và dưa chuột đáp ứng cả hai: mộc nhĩ như “bộ lọc” làm sạch tạp chất trong hệ tiêu hóa, váng đậu bổ âm dưỡng ẩm, dưa chuột thì mát, nhiều nước.
- Ngâm mộc nhĩ và váng đậu trong nước lạnh cho nở, tuyệt đối không dùng nước nóng để tránh bị nhão. Sau đó xé mộc nhĩ thành miếng nhỏ, cắt váng đậu thành khúc.
- Chần mộc nhĩ và váng đậu riêng: với mộc nhĩ, thêm chút muối khi chần để diệt khuẩn và giúp mộc nhĩ giòn; với váng đậu, chỉ nhúng nhanh rồi vớt ra để không bị nát.
- Dưa chuột rửa sạch, đập dập nhẹ bằng sống dao rồi cắt miếng; cách này giúp gia vị thấm tốt hơn so với thái khúc đều, mặt phẳng trơn.
- Làm nước sốt: trộn tỏi băm, ớt băm, mè trắng với nước tương, giấm, một chút dầu hào và ít đường cho hài hòa vị mặn – chua – ngọt.
- Cho dưa chuột, mộc nhĩ, váng đậu vào tô, rưới nước sốt, thêm rau mùi, trộn đều rồi để tủ lạnh khoảng mười phút cho thấm, khi ăn salad sẽ mát và giòn.
Hai lỗi hay gặp là dùng nước nóng để ngâm khiến mộc nhĩ, váng đậu nhão, và chần váng đậu quá lâu làm nát kết cấu. Khi khắc phục hai điểm này, bạn sẽ có một đĩa salad giòn dai, mát lành, rất hợp cho bữa cơm gia đình vào những ngày hanh khô, hỗ trợ thanh lọc tiêu hóa mà vẫn đủ đạm từ đậu nành.
Canh vịt hầm bí đao – hạt ý dĩ: ấm người, nhẹ bụng
Ngoài rau củ, mùa thu còn là thời điểm tốt để bổ sung nhẹ nhàng bằng các loại thịt ít béo, giàu protein như thịt vịt già kết hợp với nguyên liệu mùa thu như bí đao và hạt ý dĩ. Cách nấu hầm chậm với ít dầu, ít muối giúp giữ nguyên vị ngọt tự nhiên của thực phẩm và thân thiện với hệ tiêu hóa. Đây là món canh ấm áp nhưng không gây “nhiệt trong”, phù hợp cho cả nhà dùng vào bữa tối.
- Ngâm hạt ý dĩ trong nước khoảng 2 tiếng để mềm, dễ chín. Gọt vỏ, bỏ hạt bí đao rồi cắt miếng dày; gừng thái lát mỏng, vịt chặt miếng, ngâm nước lạnh khoảng 30 phút cho bớt mùi.
- Cho thịt vịt, hạt ý dĩ và phần gừng còn lại vào nồi, thêm nước vừa đủ rồi đun sôi trên lửa lớn. Hạ lửa nhỏ, hầm khoảng 1 giờ; trong quá trình này, dùng thìa hớt bỏ lớp dầu thừa trên bề mặt để nước dùng trong và nhẹ.
- Khi vịt đã mềm, thêm các miếng bí đao vào và tiếp tục ninh khoảng 15 phút, đến khi bí đao chín mềm nhưng vẫn giữ được hình khối, thịt vịt chín rục.
- Cuối cùng, nêm muối vừa ăn, thêm kỷ tử, hành lá thái nhỏ, tắt bếp rồi múc ra bát dùng nóng. Nếu ăn tối, có thể bớt cơm để bụng không quá no.
Khi hầm, tránh mở nắp liên tục vì sẽ làm thất thoát nhiệt, kéo dài thời gian ninh và dễ làm nước dùng đục. Một nồi canh vịt hầm bí đao – hạt ý dĩ với nước trong, vị ngọt thanh, béo nhẹ của da vịt đã được hớt bớt mỡ sẽ giúp bữa nấu ăn gia đình thêm trọn vị mà vẫn hỗ trợ sức khỏe mùa thu, tăng miễn dịch mà không gây nóng trong.
Tổng kết: luân phiên 3 món, ruột nhẹ người khỏe
Nếu bạn từng thức dậy với khuôn mặt sưng, bụng đầy hơi, đi vệ sinh khó trong mùa thu, thì ba công thức mùa thu này là gợi ý đáng thử. Hẹ xào giá đỗ giúp “quét dọn” nhẹ nhàng, salad dưa chuột – mộc nhĩ – váng đậu cấp nước và dưỡng ẩm ruột, còn canh vịt hầm bí đao – hạt ý dĩ bổ sung protein, dưỡng âm ấm người.
Các món đều dùng nguyên liệu phổ biến, cách làm đơn giản nên bạn có thể luân phiên đưa vào thực đơn nấu ăn gia đình, kết hợp cùng cơm trắng hoặc ngũ cốc nguyên hạt. Khi ăn luân phiên trong một thời gian, nhiều người cảm nhận cơ thể nhẹ nhõm, da dẻ ẩm mịn hơn và tinh thần thoải mái hơn. Điều quan trọng là đừng ăn quá nhiều món nhiều dầu, nhiều mỡ, hãy để những món thanh lọc tiêu hóa này cân bằng lại mâm cơm mùa thu, vừa ngon miệng vừa tốt cho sức khỏe lâu dài.
