Camera Wi-Fi bảo mật kém là mối đe doạ trực tiếp với đời sống riêng tư
Camera an ninh Wi-Fi tại nhà là hệ thống giám sát dùng kết nối không dây để truyền hình ảnh và âm thanh, cho phép người dùng xem trực tiếp hoặc xem lại từ xa qua Internet, đồng thời tích hợp nhiều tính năng thông minh như cảnh báo chuyển động, lưu trữ đám mây và chia sẻ quyền truy cập cho các thành viên gia đình.
Điều đáng nói là phần lớn rủi ro không nằm ở thiết bị, mà nằm ở thói quen dùng camera Wi-Fi bảo mật kém của chính gia chủ. Mật khẩu mặc định, mạng Wi-Fi yếu, ứng dụng không khoá màn hình… là “combo” hoàn hảo để kẻ xấu xem trộm nhà bạn ngay trên ghế sofa của chúng. Nhiều gia đình chỉ nghĩ tới việc lắp thêm camera an ninh nhà, nhưng lại bỏ qua việc bảo vệ dữ liệu riêng tư – thứ có thể bị phát tán vô thời hạn nếu rò rỉ. Nếu không thay đổi cách dùng, camera sẽ không còn là lớp khoá, mà trở thành một ô cửa sổ mở toang cho bất kỳ ai đủ tò mò và kiên nhẫn.
Lỗi 1 & 2: Mật khẩu yếu, mạng và kết nối thiếu an toàn
Lỗi bảo mật camera đầu tiên và phổ biến nhất là giữ nguyên mật khẩu mặc định của thiết bị hoặc tài khoản quản lý. Một số camera được cài sẵn mật khẩu đơn giản, dễ đoán, nên nếu không đổi, bạn gần như “mở cửa” sẵn cho người lạ truy cập. Thêm vào đó, nhiều người còn dùng chung mật khẩu với email, mạng xã hội hoặc các tài khoản quan trọng khác, khiến chỉ cần một dịch vụ bị lộ là toàn bộ hệ sinh thái số bị kéo theo.
Lỗi thứ hai là coi nhẹ bảo mật của mạng Wi-Fi. Camera kết nối Wi-Fi chỉ an toàn khi mạng mà thiết bị sử dụng được bảo vệ tốt, với mật khẩu đủ mạnh và không dễ đoán. Nếu bạn dùng mạng khách cho bạn bè, thiết bị lạ, mà vẫn để camera chung mạng, khả năng bị nghe lén kết nối hoặc tấn công vào luồng dữ liệu tăng lên. Người dùng nên bật xác thực hai bước hoặc đa yếu tố nếu ứng dụng hỗ trợ để tăng lớp bảo vệ, và khi truy cập camera từ bên ngoài, nên ưu tiên đi qua VPN để giảm nguy cơ bị chặn bắt dữ liệu trên đường truyền không mã hoá.
Lỗi 3 & 4: Bỏ qua cập nhật, chia sẻ quyền truy cập thiếu kiểm soát
Nhiều người xem nhẹ việc cập nhật phần mềm cho camera an ninh nhà, trong khi thiết bị này cũng cần được cập nhật như điện thoại hay máy tính. Các bản cập nhật thường khắc phục lỗi và lỗ hổng bảo mật đã được phát hiện. Khi bạn trì hoãn, nghĩa là bạn giữ lại những “cửa hậu” mà nhà sản xuất đã vá cho người khác. Nếu thiết bị hỗ trợ cập nhật tự động, hãy bật; với những mẫu đã cũ, không còn bản vá bảo mật, việc tiếp tục kết nối Internet cần được cân nhắc cẩn trọng.
Lỗi bảo mật camera thứ tư là chia sẻ quyền truy cập tràn lan mà không kiểm tra lại. Nhiều gia đình chia sẻ quyền xem camera cho vợ chồng, con cái, người thân hoặc người giúp việc, nhưng hiếm khi rà soát lại danh sách này. Theo các khuyến nghị, người dùng nên định kỳ kiểm tra những thiết bị đang đăng nhập và những người được cấp quyền, thu hồi quyền với người không còn nhu cầu hoặc điện thoại cũ không còn sử dụng. Hạn chế tối đa việc đưa mật khẩu trực tiếp cho người khác, thay vào đó dùng tính năng cấp quyền trên ứng dụng. Mỗi người càng ít biết mật khẩu gốc, tài khoản của bạn càng an toàn.
Lỗi 5: Đặt camera sai chỗ, xâm phạm riêng tư ngay trong nhà
Một lỗi nguy hiểm nhưng hay bị xem nhẹ là đặt camera ở vị trí xâm phạm đời sống riêng tư của chính gia đình hoặc hàng xóm. Camera nên ưu tiên khu vực lối ra vào như cửa chính, cổng, sân trước hoặc lối đi – nơi ghi nhận hoạt động ra vào. Tuy nhiên, nếu góc quay quá sâu vào nhà hàng xóm hoặc khu vực không cần thiết, bạn có thể vô tình thu lại những hình ảnh nhạy cảm và gây tranh chấp.
Trong phòng ngủ, rủi ro tăng lên gấp nhiều lần. Dù camera trong phòng ngủ giúp theo dõi trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người bệnh, đây vẫn là khu vực riêng tư nhất. Bạn không nên để camera bao quát toàn bộ phòng; nếu mục đích là theo dõi trẻ, hãy hướng vào nôi hoặc giường, còn với người bệnh, chỉ ghi hình khu vực cần quan sát. Góc quay càng rộng, camera càng dễ thu lại nhiều hoạt động riêng tư hơn. Lý tưởng nhất là chọn thiết bị có chế độ Privacy Mode hoặc nắp che ống kính để có thể tắt hoặc xoay xuống khi không dùng.
5 bước cụ thể để bảo vệ dữ liệu riêng tư từ camera an ninh nhà
Nếu đang dùng camera Wi-Fi bảo mật chưa tốt, bạn nên hành động ngay theo 5 bước. Một, đổi toàn bộ mật khẩu mặc định của camera và tài khoản quản lý sang mật khẩu mạnh, không trùng với email hay mạng xã hội. Hai, bật xác thực hai bước hoặc đa yếu tố trên ứng dụng camera nếu có. Ba, đặt lại mật khẩu Wi-Fi đủ mạnh, tách mạng thiết bị (camera, TV, IoT) khỏi mạng dùng cho điện thoại, máy tính khi có thể.
Bốn, bật cập nhật tự động cho camera, hoặc chủ động cập nhật mỗi khi có thông báo để tránh lỗ hổng bảo mật kéo dài. Năm, rà soát lại toàn bộ hệ thống: kiểm tra những thiết bị đang đăng nhập ứng dụng, thu hồi quyền truy cập không cần thiết, thử góc quay của từng camera ban ngày và ban đêm để điều chỉnh, đồng thời kiểm tra xem camera có còn trực tuyến, hình ảnh rõ nét, tính năng cảnh báo chuyển động hoạt động và dữ liệu được lưu đúng cài đặt hay không. Hình ảnh trong phòng ngủ chỉ nên được lưu hoặc chia sẻ khi có mục đích rõ ràng và cần thiết. Khi bạn kiểm soát tốt cả kỹ thuật lẫn vị trí lắp đặt, camera an ninh nhà sẽ là công cụ bảo vệ, không phải chiếc gương phản chiếu mọi bí mật đời sống.
