Văn hóa bước ra khỏi khán phòng
Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp để cộng đồng cùng tôn vinh, gìn giữ và thực hành các giá trị văn hóa, thay vì chỉ tiếp nhận chúng qua những chương trình biểu diễn. Năm 2026 đánh dấu lần đầu ngày 24/11 được tổ chức trên phạm vi cả nước; tại TP.HCM, kế hoạch hưởng ứng kết hợp nghệ thuật, di sản, công nghiệp văn hóa và trải nghiệm cộng đồng. Đây là hướng đi đáng chú ý: văn hóa có sức sống khi hiện diện trong không gian đô thị và trở thành điều người dân có thể tham gia, chứ không chỉ đứng nhìn. Chuỗi hoạt động gắn Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết từ ngày 18 đến 24/11, Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Tính đến ngày 5/11, cả nước đã chuẩn bị 406 chương trình, còn toàn bộ 34 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai.
Một chương trình, ba điểm hẹn
Điểm nhấn được thiết kế để kết nối những khu vực cách xa nhau trong thành phố: chương trình nghệ thuật đặc biệt dự kiến diễn ra lúc 20 giờ ngày 24/11, tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, Công viên Trung tâm thành phố mới ở phường Bình Dương và Quảng trường Tháp Tam Thắng ở phường Vũng Tàu. Chương trình dự kiến truyền hình trực tiếp, kết hợp biểu diễn và bắn pháo hoa. Trước đó, ngày 23/11, Công viên bờ sông Sài Gòn dự kiến đón chương trình khởi động Liên hoan Âm nhạc quốc tế Hozo 2026. Từ ngày 21 đến 24/11, trình diễn 3D Mapping trước trụ sở UBND thành phố và Khách sạn Rex sẽ dùng công nghệ để tái hiện biểu tượng văn hóa, lịch sử. Những lựa chọn này khiến hoạt động văn hóa TP.HCM không bó hẹp ở một sân khấu trung tâm: nghệ thuật được đưa tới nhiều điểm công cộng, tạo cơ hội để người dân cùng chia sẻ một sự kiện đô thị.
Di sản, sách và công nghiệp sáng tạo
Từ ngày 18 đến 25/11, thành phố tổ chức triển lãm tranh cổ động và triển lãm nghệ thuật Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết; nội dung trải từ hệ giá trị văn hóa, gia đình đến hình ảnh đời sống đô thị và các ngành công nghiệp sáng tạo. Tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, không gian dự kiến giới thiệu điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, xuất bản, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa và sáng tạo số. Tuần phim Bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh kết hợp chiếu tác phẩm với giao lưu, kết nối nhà làm phim trẻ và đơn vị sản xuất; không gian Dấu ấn sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu tư liệu, phục trang, đạo cụ và đóng góp của nghệ sĩ. Trải nghiệm công nghệ số, thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo có thể mở thêm lối tiếp cận cho giới trẻ, nhưng giá trị của chương trình nằm ở việc đặt công nghệ cạnh di sản và thực hành nghệ thuật, thay vì để kỹ thuật lấn át nội dung.
Văn hóa đọc cũng được gắn với trải nghiệm di sản. Hội sách “Văn hóa Việt Nam qua những trang sách” dự kiến diễn ra từ ngày 20 đến 24/11 tại Đường sách TP.HCM, với trưng bày, giao lưu tác giả và hình thức đọc mới. Ở đặc khu Côn Đảo, hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” dự kiến tổ chức từ ngày 19 đến 22/11, kết nối sách với lịch sử, ký ức cách mạng và câu chuyện của cựu tù chính trị. Cách tiếp cận này giúp di sản không chỉ được nhắc đến như tư liệu quá khứ mà còn trở thành điểm khởi đầu cho tìm hiểu và đối thoại.
Để nghệ thuật cộng đồng có đời sống lâu dài
Từ ngày 18 đến 24/11, chương trình “Ngày hội Đại đoàn kết - Sắc màu văn hóa Việt” dự kiến biến đường đi bộ Nguyễn Huệ thành nơi gặp gỡ của hoạt động nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm cộng đồng. Song song với sự kiện cấp thành phố, chương trình hưởng ứng còn được triển khai tại khu dân cư, trường học, cơ quan và doanh nghiệp, khuyến khích người dân tham gia sinh hoạt văn hóa, thể thao và bảo tồn di sản. Đây là phần làm nên ý nghĩa của nghệ thuật cộng đồng: người dân không chỉ là khán giả mà còn là người giữ gìn và trao truyền bản sắc trong đời sống thường ngày. Các hoạt động hướng tới tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống cùng di sản vật thể, phi vật thể. Nếu sự hưởng ứng dừng lại sau một tuần lễ, hiệu quả sẽ khó bền; thước đo thuyết phục hơn là những trải nghiệm này có tiếp tục nuôi dưỡng sinh hoạt văn hóa tại cộng đồng hay không.
