Tài khóa linh hoạt phải vừa trợ lực, vừa giữ ổn định
Chính sách tài khóa linh hoạt là cách Nhà nước điều chỉnh thuế, chi tiêu và phân bổ ngân sách theo diễn biến kinh tế, nhằm hỗ trợ sản xuất, việc làm và tăng trưởng mà vẫn giữ an toàn tài chính công. Đây là hướng đi cần thiết khi doanh nghiệp cần thêm sức chống chịu nhưng lạm phát và nhu cầu dành nguồn lực cho dịch vụ thiết yếu vẫn hiện hữu. Ngày 31/10, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình trước Quốc hội về kinh tế vĩ mô và sức khỏe doanh nghiệp. Ông nêu những thách thức trong kiểm soát lạm phát, phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư xã hội và bảo đảm nguồn lực cho y tế, giáo dục, nhà ở. Chính phủ đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng cao, gắn với ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Vì vậy, lựa chọn đúng không phải là nới lỏng bằng mọi giá, mà là hỗ trợ có mục tiêu, đúng thời điểm và đi cùng kỷ luật ngân sách.
Giảm gánh nặng thuế để doanh nghiệp có dư địa hoạt động
Với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, giảm nghĩa vụ thuế có thể giúp giữ lại nguồn lực cho dòng tiền, duy trì việc làm và khôi phục sản xuất. Nghị định ban hành ngày 30/10 quy định giảm 30% thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng, đồng thời giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp cho tổ chức đủ điều kiện có doanh thu không quá 10 tỷ đồng. Chính sách áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Quy mô hỗ trợ đã đáng kể: miễn, giảm và gia hạn thuế, phí trong chín tháng đạt khoảng 245,6 nghìn tỷ đồng, dự kiến cả năm khoảng 360 nghìn tỷ đồng. Nhưng hiệu quả không chỉ nằm ở mức hỗ trợ; thủ tục rõ ràng, triển khai đúng đối tượng mới giúp doanh nghiệp sớm ổn định, mở rộng hoạt động và tạo doanh thu. Đây là cách hỗ trợ doanh nghiệp gắn ưu đãi với khả năng phục hồi thực chất.
Đầu tư công và điều hành giá phải bổ trợ nhau
Đầu tư công có thể làm “vốn mồi” khi dự án được chọn đúng, giải ngân đúng tiến độ và tạo kết nối hữu ích cho hoạt động tư nhân. Trong chín tháng, giải ngân đạt gần 643 nghìn tỷ đồng, tương đương 62,9% kế hoạch; nhiều tuyến cao tốc và quốc lộ được đưa vào khai thác, góp phần tăng liên kết vùng. Bộ Tài chính được giao triển khai nhiệm vụ về đầu tư công, đấu thầu và đối tác công tư, đồng thời phối hợp tháo gỡ vướng mắc. Tuy nhiên, chi nhanh không đồng nghĩa với chi hiệu quả: chất lượng dự án và khả năng thu hồi tạm ứng cần được coi trọng. Điều hành giá cũng là một phần của hỗ trợ sản xuất. Công điện ngày 15/10 yêu cầu theo dõi thị trường, bảo đảm cung cầu hàng hóa thiết yếu và điều hành thận trọng giá do Nhà nước định. Chính phủ còn quy định thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu ở mức 0% từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Những bước này có thể giảm áp lực chi phí, nhưng cần theo dõi tác động đến ngân sách và mặt bằng giá.
Giữ nguồn lực cho dịch vụ thiết yếu là thước đo thành công
Gói hỗ trợ chỉ bền vững nếu ngân sách vẫn đủ sức đáp ứng các nhu cầu công cộng. Bộ Tài chính có nhiệm vụ tham mưu chính sách tài khóa, cân đối ngân sách, huy động và phân bổ vốn phát triển, đồng thời bảo đảm an toàn tài chính quốc gia. Theo số liệu được Bộ trưởng nêu, thu ngân sách chín tháng đạt 2,2 triệu tỷ đồng; bội chi được kiểm soát ở mức 4,1% GDP và nợ công ở mức an toàn 33–34% GDP. Những chỉ dấu này tạo cơ sở để hỗ trợ có chọn lọc, chứ không phải lý do để xem nhẹ giới hạn ngân sách. Thời gian tới, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính sẽ tham mưu sáu nhóm giải pháp trọng tâm. Trọng tâm nên là phối hợp giảm gánh nặng cho khu vực dễ tổn thương, nâng hiệu quả đầu tư công và kiểm soát giá thiết yếu, đồng thời bảo vệ nguồn lực cho y tế, giáo dục và nhà ở. Tài khóa linh hoạt chỉ phát huy giá trị khi doanh nghiệp khỏe hơn mà nền tảng an sinh và ổn định vĩ mô không bị bào mòn.
