Lưỡi có thể gợi ý điều gì về tuần hoàn?
Những thay đổi bất thường về màu sắc, rêu lưỡi và tĩnh mạch dưới lưỡi là manh mối quan sát được, có thể phản ánh tình trạng tuần hoàn và gợi ý nguy cơ bệnh lý mạch máu, nhưng không đủ để xác định bệnh tim mạch. Bác sĩ Vương Lôi Dũng, Phó Chủ nhiệm khoa Phẫu thuật Mạch máu tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Bắc Kinh, cho biết các bác sĩ quan sát chất lưỡi, rêu lưỡi và tĩnh mạch dưới lưỡi để đánh giá sự lưu thông khí huyết cùng quá trình chuyển hóa dịch cơ thể. Lưỡi có nhiều mao mạch nên khi tuần hoàn suy giảm hoặc ứ trệ, niêm mạc có thể sẫm màu; trong y học hiện đại, điều này có thể tương ứng với dòng máu chảy chậm hoặc thành mạch kém đàn hồi. Một chiếc lưỡi khỏe mạnh thường đỏ hồng nhạt, có rêu mỏng, không quá khô hay quá ẩm, cử động linh hoạt và các tĩnh mạch dưới lưỡi phẳng, khó thấy.
Ba thay đổi trên lưỡi đáng để ý
Dấu hiệu thứ nhất là mặt lưỡi đỏ tía, tím đen hoặc xuất hiện đốm bầm, ứ huyết. Đây là biểu hiện không nên bỏ qua, dù riêng màu lưỡi không thể kết luận có bệnh tim. Dấu hiệu thứ hai nằm ở hai tĩnh mạch dưới lưỡi: nếu chúng phình to, ngoằn ngoèo, tím đen và có mạng vi mạch nổi rõ, có thể có trở ngại trong hồi lưu máu tĩnh mạch. Tình trạng này thường đi cùng xơ vữa động mạch, tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu. Dấu hiệu thứ ba là rêu lưỡi dày, bết dính, màu trắng hoặc vàng; biểu hiện này có liên hệ với rối loạn tiêu hóa, mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ và hội chứng chuyển hóa. Vì vậy, hãy xem các thay đổi ấy như lý do để quan tâm hơn đến sức khỏe, không phải kết quả tự chẩn đoán.
Ù tai là dấu hiệu cần đặt đúng bối cảnh
Tai nhạy cảm với thay đổi từ môi trường lẫn tình trạng sức khỏe, nên những dấu hiệu trên tai đôi khi là manh mối cần lưu tâm. Trong đó, ù tai — tiếng vo ve, ù hoặc gầm vang — không nên mặc định là dấu hiệu bệnh tim mạch. Tiếng ù có thể xuất hiện sau khi tiếp xúc âm thanh lớn, nhưng cũng liên quan đến nhiều vấn đề khác như bệnh tuyến giáp, dị ứng, huyết áp bất thường, tiểu đường, tổn thương dây thần kinh trong tai hoặc chấn thương đầu và cổ. Điều đáng chú ý là huyết áp bất thường có thể nằm trong số nguyên nhân được liên hệ với ù tai, nhưng triệu chứng này không chỉ ra nguyên nhân cụ thể và càng không tự xác nhận bệnh tim. Nếu tiếng ù dai dẳng, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc sinh hoạt, đừng chỉ dựa vào việc quan sát tai để đoán bệnh.
Tự quan sát có ích, nhưng không thay thế thăm khám
Có thể kiểm tra sức khỏe lưỡi trong một phút trước gương, dưới ánh sáng tự nhiên hoặc đèn trắng. Để màu niêm mạc dễ quan sát hơn, trong 30 phút trước đó nên tránh cà phê, sữa, nước ngọt có màu và thức ăn béo. Nếu thấy lưỡi đổi màu, rêu dày bất thường hoặc tĩnh mạch dưới lưỡi nổi rõ, hãy ghi nhận dấu hiệu và trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự kết luận. Có thể ưu tiên ăn thanh đạm, giảm dầu mỡ, muối và đường, tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế rượu bia và không hút thuốc. Nguồn khuyến nghị duy trì vận động cường độ trung bình ít nhất 150 phút mỗi tuần. Tự soi gương chỉ giúp nhận biết nguy cơ ban đầu; nó không thay thế chẩn đoán lâm sàng hay xét nghiệm chuyên sâu tại bệnh viện. Đây là giới hạn quan trọng nhất: phát hiện dấu hiệu không đồng nghĩa đã biết nguyên nhân.
