Khi áo dài Miss World trở thành đề tài tranh cãi
Tranh cãi áo dài Việt quanh hai thiết kế mà đương kim Miss World Opal Suchata diện tại các hoạt động Miss World là cuộc bàn luận sôi nổi về cách một biểu tượng trang phục truyền thống được diễn giải, cắt may và trình diễn trên sân khấu quốc tế, phản chiếu cả niềm tự hào lẫn nỗi lo bị “dìm dáng” của cộng đồng yêu áo dài. Tại đêm khai mạc Miss World ở Quảng Ninh, Opal xuất hiện trong áo dài lấy cảm hứng Hạ Long Bay của Đỗ Trịnh Hoài Nam, với sắc xanh đậm, họa tiết danh thắng và phần cape chuyển màu như đôi cánh. Sau đó, cô tiếp tục mặc một thiết kế khác của La Sen Vũ trong Vietnam Beauty Fashion Fest tại Hải Phòng, nằm trong bộ sưu tập Yếm thắm lụa đào, tôn vinh vẻ đẹp kín đáo, giàu nội lực của người phụ nữ Việt. Cả hai lần xuất hiện đều ngay lập tức gây tranh luận gay gắt trên mạng xã hội.
Silhouette, chất liệu và lý do bị chê ‘dìm dáng’
Mấu chốt khiến nhiều khán giả chê hai bộ áo dài “nuốt dáng” nằm ở silhouette và cách xử lý chất liệu. Ở thiết kế Hạ Long, phần áo dài ôm trên nền lụa xanh kết hợp cape lớn đổ xuống lưng tạo hiệu ứng “mẹ hoàng hậu” hơn là một hoa hậu 23 tuổi. Khung dáng rộng, nặng ở vai dễ làm người mặc trông thấp và đứng tuổi, đặc biệt khi mái tóc búi thấp và vương miện xanh đều hướng mắt lên phần trên cơ thể. Bộ Yếm thắm lụa đào lại chọn phom kín và suông, nhấn vào nét “kín đáo, giàu nội lực” nhưng thiếu điểm thắt eo hay đường cắt chiến lược để tôn vòng 2, vòng 3. Khi đặt vào tiêu chuẩn hoa hậu – nơi thân hình đồng hồ cát gần như là mặc định – kiểu phom nhẹ, mềm và thiếu cấu trúc dễ bị đọc là “dìm dáng”, dù trên thực tế nó trung thành với một phần thẩm mỹ áo dài truyền thống.
Thẩm mỹ áo dài truyền thống và kỳ vọng mới trên sân khấu quốc tế
Tranh cãi quanh áo dài Miss World cho thấy khoảng cách giữa thẩm mỹ áo dài truyền thống và kỳ vọng hiện đại. Áo dài xưa đề cao đường cong kín đáo, dáng thẳng, chất liệu rũ, nhấn ở sự uyển chuyển khi bước đi hơn là khoe body theo kiểu dạ hội. Bộ sưu tập Yếm thắm lụa đào rõ ràng đi theo tinh thần đó, khi ca ngợi nét e ấp, không phô diễn. Nhưng khán giả mạng xã hội – vốn quen với các bản cách tân ôm sát, xẻ cao, đính kết nặng – lại mong áo dài trên sân khấu quốc tế phải “wow” như national costume. Cuộc thi năm nay quy tụ 111 thí sinh tham gia chuỗi hoạt động từ 20.8 đến 6.9 tại Nha Trang, khiến mỗi khung hình áo dài của Opal bị soi kỹ như một “quốc phục không chính thức”, thay vì nhìn như một khoảnh khắc giao lưu văn hóa mang tính đời thường hơn.
Chuẩn cộng đồng về áo dài Miss World: nên giữ hay nên nới?
Các bình luận kiểu “nhìn như mẹ cô dâu U50” hay “chị sui đi ăn đám cưới ghé qua catwalk” cho thấy cộng đồng đang áp đặt một chuẩn rất cụ thể: áo dài hoa hậu phải trẻ trung, tôn dáng, mang tính trình diễn cao. Trong khi đó, hai thiết kế dành cho Opal lại ưu tiên thông điệp văn hóa, từ hình ảnh Hạ Long, hoa sen đến cảm hứng yếm đào. Theo ban tổ chức, những hoạt động như lễ chào cờ, chương trình tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và gala thiện nguyện ngày 31.8 được dùng để giúp khách quốc tế hiểu thêm lịch sử và tinh thần Việt Nam. Thời điểm này, mỗi bộ áo dài mặc trên sân khấu Miss World không chỉ là trang phục mà còn như “tài liệu quảng bá”, khiến cộng đồng khắt khe hơn với cách phối tóc, màu sắc, họa tiết. Câu hỏi đặt ra: chúng ta muốn áo dài được thế giới nhớ đến vì độ sexy, độ hoành tráng, hay vì tinh thần văn hóa tinh tế?
Kết luận: Từ vụ ‘dìm dáng’ tới cơ hội định nghĩa lại áo dài trên thế giới
Nhìn từ vụ tranh cãi áo dài Opal Suchata thiết kế, vấn đề không nằm ở việc hai bộ áo dài “đẹp hay xấu” mà ở chỗ người Việt đang định nghĩa lại mình mong đợi gì từ áo dài trên sân khấu quốc tế. Ngày 5.9, khi Opal trao vương miện cho người kế nhiệm tại đêm chung kết lần thứ 73 của Miss World, những hình ảnh áo dài hiện tại sẽ vẫn còn được nhắc lại như ví dụ điển hình cho sự giằng co giữa truyền thống và hiện đại. Nếu chỉ chăm chăm đòi hỏi áo dài phải tôn body như đầm dạ hội, chúng ta có nguy cơ làm mất đi phần hồn – sự kín đáo, mềm mại, giàu biểu tượng văn hóa. Cân bằng giữa phom dáng tôn người, kỹ thuật cắt may hiện đại và tinh thần áo dài truyền thống mới là cách để biến mỗi lần hoa hậu mặc áo dài trở thành khoảnh khắc quảng bá văn hóa thuyết phục, thay vì tranh cãi ‘dìm dáng’ bất tận.
