Đà tăng có thật, nhưng chưa đồng nghĩa với bứt phá
Tăng trưởng Lạng Sơn là quá trình chuyển lợi thế cửa khẩu, logistics và đầu tư thành năng lực sản xuất, dịch vụ và thu nhập bền vững cho người dân địa phương. Trong 9 tháng năm 2026, GRDP tỉnh tăng 7,52%; kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu vượt 108 tỷ USD, cho thấy kinh tế biên mậu đang tạo lực kéo rõ rệt. Riêng 10 tháng, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua địa bàn tăng 38,17%, doanh thu vận tải và kho bãi tăng 19,99%, còn tổng thu ngân sách tăng 74,5% so với cùng kỳ. Đây là những tín hiệu tích cực, nhưng không nên xem tốc độ thu ngân sách là bằng chứng rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số đã nằm trong tầm tay. Muốn biến dòng hàng qua biên giới thành giá trị gia tăng tại chỗ, tỉnh cần hạ tầng thông suốt, dịch vụ logistics có chiều sâu và năng lực sản xuất đủ sức hấp thụ cơ hội.
“Trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua địa bàn tăng 38,17%, tổng thu ngân sách Nhà nước tăng 74,5% so với cùng kỳ.” Những con số ấy củng cố vai trò của cửa khẩu, nhưng cũng đặt ra câu hỏi quan trọng hơn: dòng thu và thương mại có chuyển thành năng suất, việc làm và hoạt động kinh doanh ổn định hay không? Với người dân, tác động tích cực sẽ thể hiện qua dịch vụ, cơ hội việc làm và chất lượng hạ tầng; an sinh, giáo dục, y tế tiếp tục được tỉnh quan tâm, trong khi ngân hàng đã tài trợ hơn 21 tỷ đồng cho các hoạt động xã hội trong năm 2026.
Đầu tư công vượt bình quân, song điểm nghẽn vẫn nằm ở khâu triển khai
Kết quả đầu tư công Lạng Sơn khá hơn mặt bằng chung: tỉnh giải ngân 69% kế hoạch vốn, cao hơn mức bình quân cả nước là 64,6%. Đây là nền tảng đáng ghi nhận, nhưng tỷ lệ toàn tỉnh không che được tình trạng một số dự án giải ngân chậm. Vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai và xây dựng, nghiệm thu, thanh quyết toán khiến vốn chưa chuyển thành công trình đúng nhịp; năng lực của một số chủ đầu tư và nhà thầu cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Nếu các nút thắt này kéo dài, lợi thế thương mại biên giới sẽ bị giới hạn bởi kết nối yếu và tiến độ hạ tầng không đồng đều. Bởi vậy, câu hỏi không chỉ là tỉnh có bao nhiêu vốn, mà còn là ai chịu trách nhiệm tháo gỡ từng trở ngại và trong thời hạn nào.
Áp lực tăng trưởng còn đến từ công nghiệp. Chỉ số sản xuất ngành tăng chậm; Nhà máy Nhiệt điện Na Dương tạm dừng để bảo dưỡng định kỳ, trong khi nhiều khu, cụm công nghiệp và dự án mới chưa hoàn thiện thủ tục hoặc mới khởi công, chưa tạo năng lực sản xuất mới. Điều đó khiến Lạng Sơn không thể dựa riêng vào nhịp xuất nhập khẩu để đạt mục tiêu hai con số. Tỉnh cần đẩy nhanh hạ tầng khu công nghiệp, năng lượng tái tạo và chế biến nông lâm sản gắn với vùng nguyên liệu, đồng thời xử lý dứt điểm mặt bằng và thủ tục. Giải ngân cao chỉ có ý nghĩa khi công trình hoàn thành, kết nối được thị trường và mở ra hoạt động kinh tế mới.
BIDV được đề nghị ưu tiên vốn cho các tuyến kết nối và cửa khẩu
Ngày 5/11/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Nguyễn Cảnh Toàn tiếp và làm việc với đoàn công tác BIDV do Tổng Giám đốc Hoàng Việt Hùng dẫn đầu, trao đổi giải pháp phối hợp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tại buổi làm việc, tỉnh đề nghị ngân hàng ưu tiên nguồn vốn cho hạ tầng giao thông kết nối, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn, các khu công nghiệp và cửa khẩu thông minh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã tiếp cận vốn. Đề nghị này hợp lý: giao thông và năng lực thông quan quyết định liệu luồng hàng tăng nhanh có được chuyển thành dịch vụ logistics và hoạt động sản xuất tại địa phương. Nhưng vốn ngân hàng không thể thay thế cải cách thủ tục hay giải phóng mặt bằng; nếu dự án chưa sẵn sàng, nguồn vốn ưu tiên cũng khó tạo tác động đúng lúc.
Danh mục cần tập trung gồm cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị – Chi Lăng, Đề án thí điểm Cửa khẩu thông minh và các trục giao thông đối ngoại. Đây là những hạng mục có khả năng mở rộng kết nối và giảm ma sát cho kinh tế biên mậu, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào tiến độ đồng bộ giữa vốn, mặt bằng, thủ tục và năng lực thi công. BIDV cho biết sẽ tiếp tục ưu tiên vốn cho các dự án hạ tầng, khu kinh tế, khu công nghiệp, đồng thời phát triển dịch vụ tài chính phục vụ xuất nhập khẩu, thanh toán biên mậu và hợp tác chuyển đổi số trong hành chính công, y tế, giáo dục. Bước tiếp theo nên là gắn từng cam kết với dự án đủ điều kiện, tiến độ rõ ràng và kết quả có thể kiểm chứng.
Cơ hội chỉ thành tăng trưởng khi vốn gặp kỷ luật thực thi
Lạng Sơn có cơ sở để theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao: thương mại biên giới khởi sắc, thu ngân sách tăng mạnh và giải ngân đầu tư công vượt bình quân cả nước. Tuy nhiên, các chỉ dấu ấy chưa xóa được độ trễ công nghiệp hay những dự án còn vướng mặt bằng, thủ tục và thanh quyết toán. Tỉnh đã xác định hướng điều hành là phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và kết quả; với dự án chậm, cần phân loại nguyên nhân, ấn định thời hạn khắc phục và xử lý trường hợp không đủ năng lực. Đây là điều kiện để vốn dự án trọng điểm không bị phân tán thành những cam kết khó đo lường, mà tập trung vào công trình có khả năng mở khóa kết nối và sản xuất.
Trong thời gian tới, ưu tiên vốn cho giao thông, cửa khẩu thông minh và khu công nghiệp cần đi kèm tiến độ giải ngân thực chất, giám sát trách nhiệm và hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi logistics, chế biến. Nếu làm được, kinh tế biên mậu sẽ không chỉ tạo nguồn thu mà còn kéo theo việc làm và dịch vụ có giá trị cao hơn. Nếu không, tăng trưởng thương mại có thể vượt xa năng lực hạ tầng và sản xuất tại chỗ. Kết luận rõ ràng: Lạng Sơn đã có động lực và đang tìm thêm nguồn lực; bài kiểm tra quyết định là biến vốn thành công trình đúng hạn, rồi biến công trình thành năng lực kinh tế bền vững.
