Cửa khẩu Lạng Sơn: Định nghĩa lại vai trò của kinh tế biên giới
Cửa khẩu Lạng Sơn là cụm các cửa khẩu quốc tế và quốc gia trên tuyến biên giới phía Bắc, nơi hoạt động thông quan hàng hóa, xuất nhập khẩu và dịch vụ logistics diễn ra với mật độ dày đặc, giữ vai trò trung tâm trong kinh tế biên giới của tỉnh và là một trong những điểm kết nối quan trọng giữa thị trường Việt Nam với Trung Quốc. Trong 9 tháng, kinh tế - xã hội Lạng Sơn duy trì đà phát triển, nhiều chỉ tiêu đạt kết quả tích cực. Nhưng điểm đáng nói không chỉ là những con số đẹp, mà là cách tỉnh biến một khu vực từng thường xuyên ùn ứ xe tải thành động lực tăng trưởng kinh tế rõ ràng. Khi thông quan cao điểm lên tới 2.100 xe/ngày, câu hỏi không còn là “có kẹt xe không”, mà là “Lạng Sơn sẽ tận dụng lợi thế cửa khẩu đến đâu để bứt phá?”.
Thông quan 2.100 xe/ngày: Từ dòng xe đến dòng tăng trưởng
Nếu muốn hiểu tăng trưởng kinh tế Lạng Sơn đang đến từ đâu, hãy nhìn vào cửa khẩu. Hoạt động thông quan duy trì hiệu suất khoảng 1.600–1.900 xe/ngày, thời điểm cao điểm đạt khoảng 2.100 xe/ngày. Đây không chỉ là một kỷ lục kỹ thuật, mà là “đường ống” chính bơm sinh khí cho toàn bộ nền kinh tế biên giới. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua địa bàn 9 tháng đạt 93,95 tỷ USD, tăng 37,3% so với cùng kỳ; riêng kim ngạch hàng hóa mở tờ khai tại Lạng Sơn đạt 8,1 tỷ USD, tăng 53,85%. Một phát biểu đáng trích là: “Hoạt động kinh tế cửa khẩu tiếp tục giữ vai trò là động lực tăng trưởng tại tỉnh Lạng Sơn”. Dòng xe thông quan trơn tru đồng nghĩa với dòng thu ngân sách tăng nhanh, khi tổng thu 9 tháng đạt 22.477 tỷ đồng, bằng 166,8% dự toán và tăng 83,3% so với cùng kỳ.
Đà tăng trưởng lan tỏa: Từ cửa khẩu tới thương mại, du lịch và đời sống
Điểm đáng chú ý là cửa khẩu Lạng Sơn không phát triển trong “chân không”, mà kéo theo cả thương mại, dịch vụ và du lịch. GRDP 9 tháng ước tăng 7,52%, trong đó dịch vụ tăng 7,66%, công nghiệp và xây dựng tăng 9,5%, nông, lâm, thủy sản tăng 5,22%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt hơn 34.293 tỷ đồng, tăng 18,46%; du lịch đón 4,61 triệu lượt khách, tăng 23%, với tổng thu khoảng 4.275 tỷ đồng. Những con số này không chỉ đẹp trên báo cáo mà còn phản ánh tác động thực tế: hạ tầng đô thị được cải thiện, 16 trường học đạt chuẩn quốc gia, 11 trường nội trú liên cấp được khởi công, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,2%. Khi hồ sơ hành chính nộp trực tuyến đạt 99,75%, người dân và doanh nghiệp cảm nhận rõ hơn một bộ máy công quyền đang chuyển động theo hướng phục vụ.
Kinh tế biên giới: Động cơ chính nhưng không thể chạy mãi ở số thấp
Dù kinh tế cửa khẩu đang là “đầu kéo”, bức tranh tăng trưởng vẫn có những mảng tối. Sản xuất công nghiệp tăng chậm, chỉ số sản xuất 9 tháng chỉ tăng khoảng 5,33–5,7%, nhiều sản phẩm chủ lực giảm sản lượng. 15/23 dự án quan trọng vẫn chậm tiến độ, vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng. Nếu chỉ dựa vào xuất nhập khẩu và dòng xe qua cửa khẩu, Lạng Sơn sẽ dễ bị tổn thương trước bất kỳ biến động nào từ phía biên giới. Điểm tích cực là tỉnh không né tránh vấn đề: công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại được tăng cường với 3.250 vụ việc bị kiểm tra, 2.684 vụ bị xử phạt, 264 vụ bị khởi tố. Đồng thời, quan hệ hợp tác với Quảng Tây được đẩy mạnh, góp phần phát triển kinh tế biên giới và giữ vững an ninh trật tự.
Mục tiêu tăng trưởng hai con số: Cửa khẩu thông minh và cải cách hành chính sẽ quyết định
Khi đại diện UBND tỉnh khẳng định Lạng Sơn đang “tăng tốc nước rút trong quý IV để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số”, đó không phải khẩu hiệu dễ dãi. UBND tỉnh đã xác định trong quý IV tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, rà soát và điều chỉnh kịch bản tăng trưởng, phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trọng tâm là kinh tế biên giới: đẩy nhanh Đề án cửa khẩu thông minh, dự án Khu hợp tác thương mại, du lịch Tân Thanh – Pò Chài, cùng các khu trung chuyển hàng hóa, khu chế xuất, khu phi thuế quan. Trên nền đó, chuyển đổi số được coi là “đường cao tốc vô hình” khi toàn bộ văn bản điện tử được ký số, hồ sơ hành chính xử lý trên môi trường điện tử, nền tảng Công dân số Xứ Lạng và Trợ lý ảo hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Cửa khẩu Lạng Sơn chỉ thực sự trở thành động lực bền vững khi thông quan nhanh đi cùng thủ tục minh bạch, hạ tầng số hoàn chỉnh và một nền kinh tế địa phương đa dạng hơn.
