‘Bytes for Future’: thiết bị học tập số đang đổi đời học sinh ngoại thành Hà Nội

Thiết bị học tập số: từ khoảng cách cơ sở vật chất đến cơ hội tiếp cận công nghệ

Chương trình ‘Bytes for Future’ là sáng kiến trách nhiệm xã hội do tập đoàn Keppel khởi xướng, trao tặng thiết bị học tập số như máy tính, tai nghe và tivi thông minh cho học sinh tiểu học và THCS, nhằm cải thiện điều kiện dạy – học, tăng khả năng tiếp cận công nghệ học sinh, đồng thời nâng cao kỹ năng kỹ thuật số để các em tự tin bước vào nền kinh tế được định hình bởi chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Đây là cách tiếp cận giáo dục hiện đại: bắt đầu từ cơ sở vật chất, nhưng nhắm tới thay đổi lâu dài về năng lực và tư duy. Nếu nhìn thẳng vào thực tế, bài toán bất bình đẳng trong giáo dục không chỉ nằm ở chương trình học mà còn ở thiết bị. Khi một lớp phải cho 2–4 học sinh dùng chung một máy tính, còn thiết bị trình chiếu thiếu và đã cũ, thì mọi khẩu hiệu về “giáo dục số” vẫn rất xa đời sống. Vì thế, việc mang thiết bị học tập số tới đúng nơi đang thiếu không phải là hành động thiện nguyện đơn lẻ, mà là bước đi chiến lược để thu hẹp khoảng cách cơ hội giữa học sinh nội thành và ngoại thành.

Hơn 2.300 học sinh và những con số biết nói

Điểm nổi bật của ‘Bytes for Future’ tại Hà Nội là quy mô và tính tập trung: chương trình mang đến cơ hội tiếp cận các công cụ và tài nguyên học tập kỹ thuật số cho hơn 2.300 học sinh tại Trường Tiểu học Sơn Đồng – phân hiệu Tiểu học Song Phương và Trường Tiểu học & THCS Vân Canh – phân hiệu THCS Vân Canh, xã Sơn Đồng, thành phố Hà Nội. Đây là dấu mốc đầu tiên của chương trình tại Thủ đô, nâng tổng số học sinh được đồng hành trên cả nước lên hơn 4.400 em kể từ khi khởi xướng vào năm 2024. Quan trọng hơn, con số thiết bị cho thấy chương trình nhắm vào năng lực học đường, chứ không chỉ “tặng cho có”: hai trường nhận 55 máy tính, 90 tai nghe và 2 tivi thông minh. Những máy tính này giúp giảm tình trạng học sinh phải chia nhau từng màn hình, tai nghe tạo điều kiện cho việc học cá nhân hóa, còn tivi thông minh là cánh tay nối dài của giáo viên trong các bài giảng trực quan. Một quan điểm đáng trích dẫn là: “Các thiết bị góp phần cải thiện điều kiện dạy và học, đồng thời mở ra thêm cơ hội để học sinh tiếp cận công nghệ và rèn luyện các kỹ năng số.”

Liên minh công nghệ – báo chí – xã hội: mô hình đáng nhân rộng

Điểm đáng chú ý của chương trình trao tặng máy tính này là cấu trúc hợp tác: Keppel phối hợp cùng một cơ quan báo chí, với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ Quốc gia ADG, để triển khai ‘Bytes for Future’ tại Hà Nội. Đây là mô hình liên minh giữa tập đoàn công nghệ, báo chí và tổ chức xã hội, mỗi bên mang tới một mảnh ghép: nguồn lực tài chính và thiết bị, năng lực truyền thông, cùng hiểu biết địa bàn và nhu cầu người học. Khi doanh nghiệp chỉ tặng thiết bị mà không có tiếng nói cộng đồng, chương trình CSR dễ dừng ở mức “cho xong nhiệm vụ”. Ngược lại, việc kết hợp nhiều chủ thể cho phép chọn đúng trường đang thiếu thiết bị học tập số, thiết kế hoạt động phù hợp, đồng thời tạo áp lực xã hội tích cực để duy trì thiết bị trong trạng thái sử dụng hiệu quả. Ở đây, ‘Bytes for Future’ không chỉ mang theo máy tính và tai nghe, mà mang theo thông điệp rõ ràng: tiếp cận công nghệ học sinh vùng khó khăn là trách nhiệm chung, không của riêng ngành giáo dục hay doanh nghiệp nào.

Kỹ năng kỹ thuật số: đích đến quan trọng hơn thiết bị

Nếu chỉ dừng ở việc lắp thêm vài phòng máy, chương trình sẽ khó tạo thay đổi dài hạn. Điều khiến ‘Bytes for Future’ khác biệt là mục tiêu được định nghĩa rất rõ: nâng cao chất lượng giáo dục và trang bị kỹ năng số cho thế hệ trẻ là một trong những định hướng mà Keppel theo đuổi trong hoạt động cộng đồng tại Việt Nam. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo tác động đến nhiều ngành nghề, kỹ năng số trở thành điều kiện tham gia thị trường lao động, không còn là “môn phụ”. Thiết bị học tập số vì vậy chỉ là bước khởi đầu để học sinh làm quen với thao tác máy tính, kỹ năng tìm kiếm thông tin, tư duy dữ liệu và năng lực học trực tuyến. Nguồn thiết bị lần này giúp học sinh có thêm điều kiện tiếp cận công nghệ và phát triển kỹ năng số, đồng thời hỗ trợ giáo viên xây dựng bài giảng sinh động, trực quan và tăng tính tương tác hơn. Nói cách khác, mỗi chiếc máy tính được trao đi là lời khẳng định rằng học sinh ngoại thành cũng xứng đáng được chuẩn bị cho nền kinh tế số, chứ không bị “đóng khung” trong các nghề ít cần công nghệ.

Từ phòng máy Sơn Đồng đến chiến lược giáo dục số quốc gia

Phát biểu tại sự kiện, đại diện chính quyền địa phương nhận định ‘Bytes for Future’ không chỉ giúp học sinh Sơn Đồng vượt qua rào cản công nghệ, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, mà còn tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển giáo dục tại địa phương. Đây là điểm mấu chốt: một chương trình trao tặng máy tính tốt sẽ không dừng ở những giờ học “cho biết”, mà phải trở thành động lực để trường điều chỉnh cách dạy, phụ huynh thay đổi kỳ vọng và học sinh dám mơ xa hơn. Từ góc nhìn rộng hơn, những phòng máy tại Sơn Đồng, Vân Canh cho thấy chiến lược giáo dục số quốc gia sẽ thất bại nếu bỏ qua các xã ngoại thành, vùng khó khăn. Khi học sinh ở đây được tiếp cận thiết bị học tập số và rèn luyện kỹ năng kỹ thuật số từ sớm, khoảng cách giữa “trung tâm công nghệ” và “vùng trũng” sẽ thu hẹp dần bằng năng lực thật, không phải bằng khẩu hiệu. Kết luận hợp lý là: muốn công bằng trong kỷ nguyên số, hãy bắt đầu từ những chiếc máy tính đầu tiên ở lớp học nơi điều kiện còn thiếu thốn, chứ không từ những diễn đàn hay chiến lược trên giấy.