Lựa chọn du học đang rộng ra ngoài các điểm đến quen thuộc
Sự dịch chuyển điểm đến du học là xu hướng học sinh và gia đình Việt mở rộng lựa chọn khỏi nhóm Mỹ, Canada, Úc và Anh, để tìm chương trình phù hợp hơn về chính sách, nghề nghiệp và khả năng tài chính. Trong một đến hai năm gần đây, những điểm đến khác ở châu Âu, châu Á và New Zealand được quan tâm nhiều hơn, thay vì dồn mọi kỳ vọng vào một quốc gia.
Nguyễn Hoàng Lâm từng chuẩn bị hồ sơ hướng tới Mỹ, nhưng lo ngại chính sách thay đổi khiến nam sinh chuyển hướng và gần đây trúng tuyển học bổng chính phủ New Zealand bậc đại học. Câu chuyện này cho thấy lựa chọn mới không nhất thiết là phương án dự phòng kém hấp dẫn; với nhiều gia đình, đó là cách giảm phụ thuộc vào một lộ trình có thể thay đổi. Đức, Phần Lan, Hà Lan, Ireland, Pháp, Ý và Tây Ban Nha đang nổi lên, trong khi Hungary, Ba Lan, Czech và Hy Lạp được cân nhắc như lựa chọn vừa sức hơn. Tuy vậy, tên quốc gia hay lời quảng bá về học phí thấp chưa đủ để quyết định.
Chính sách visa và việc làm định hình cuộc đổi hướng
Nhóm điểm đến truyền thống vẫn có sức hút nhờ chất lượng đào tạo, môi trường học tập và giá trị bằng cấp. Nhưng khi visa, quyền làm việc sau tốt nghiệp và lộ trình định cư liên tục bị điều chỉnh theo hướng chặt hơn, gia đình có lý do để phân tán rủi ro thay vì đặt cược vào một lựa chọn. Vì thế, du học châu Âu hấp dẫn không chỉ bởi chương trình tiếng Anh ngày càng nhiều, mà còn bởi học bổng và sự gắn kết của một số ngành với nghề nghiệp. Mặt trái là tiếng Anh có thể đủ để nhập học nhưng chưa chắc đủ để tìm việc; ngôn ngữ địa phương vẫn có thể quyết định khả năng hòa nhập và cạnh tranh.
Châu Á cũng không còn là lựa chọn bên lề. Tính đến tháng 4, Việt Nam lần đầu vượt Trung Quốc về số du học sinh tại Hàn Quốc; Malaysia và Trung Quốc cũng được học sinh Việt quan tâm hơn. Riêng Hàn Quốc đang phát tín hiệu mở rộng thời gian tìm việc sau tốt nghiệp và kết nối lộ trình học tập với việc làm chuyên môn cho một số nhóm ngành. New Zealand cũng cho phép học sinh Việt nộp hồ sơ vào một số đại học bằng kết quả học kỳ một lớp 12 hoặc điểm dự đoán của các chương trình quốc tế, giúp linh hoạt hơn về thời điểm ứng tuyển.
Đề xuất tài chính tại Úc làm tăng rủi ro trước khi có visa
Tranh luận mới về visa du học Úc nhấn mạnh rằng rủi ro không chỉ nằm ở việc được cấp visa hay không, mà còn ở thời điểm gia đình phải khóa tiền cho hồ sơ. Bộ Nội vụ Úc đang tham vấn các phương án yêu cầu chuyển trước một phần hoặc toàn bộ khoản cần thiết cho học phí và sinh hoạt vào tài khoản hay sản phẩm tài chính đủ điều kiện tại Úc. Trong đó có phương án giữ khoản tương đương 50% chi phí toàn khóa; phương án khác yêu cầu đủ học phí và sinh hoạt phí cho 12 tháng đầu. Cuộc tham vấn bắt đầu ngày 30-10 và dự kiến kết thúc ngày 23-11-2026.
Đây mới là các phương án được lấy ý kiến, chưa phải quy định đã có hiệu lực. Dù vậy, nguy cơ phải chuyển khoản lớn trước khi biết kết quả khiến nhiều gia đình lo tiền bị giữ hoặc phát sinh thiệt hại nếu hồ sơ bị từ chối; biến động tỷ giá và phí chuyển tiền có thể làm tổn thất nặng hơn. Theo số liệu được dẫn lại, tỷ lệ từ chối hồ sơ visa du học Úc của người nộp đơn chính đạt mức cao nhất trong một thập niên vào tháng 6-2026. Bởi vậy, kế hoạch tài chính cần tính cả khả năng trượt visa, không chỉ học phí dự kiến.
Chọn theo trường, ngành và khả năng chịu rủi ro
Điểm đến mới không đồng nghĩa với lộ trình dễ dàng hơn. Ở nhiều trường châu Âu, điều kiện học thuật, môn tiên quyết và công nhận bằng cấp có thể quan trọng hơn hoạt động ngoại khóa; một số học sinh còn phải học dự bị trước khi vào đại học. Cơ hội việc làm bằng tiếng Anh cũng không đồng đều, nên cần kiểm tra ngành học, ngôn ngữ sử dụng tại nơi làm việc và quy định ở lại sau tốt nghiệp. Nói cách khác, so sánh du học châu Á hay du học châu Âu với các điểm đến quen thuộc phải dựa trên chương trình cụ thể, chứ không phải lời đồn rằng visa dễ hoặc chi phí du học thấp.
Trước khi nộp hồ sơ, gia đình nên xác minh yêu cầu tuyển sinh và visa từ nguồn chính thức, lập phương án tài chính cho cả trường hợp bị từ chối, đồng thời hỏi rõ tiền đã chuyển sẽ được giữ, hoàn trả hay giải ngân thế nào. Với lựa chọn ở châu Âu hoặc châu Á, hãy tính cả thời gian học ngôn ngữ địa phương và triển vọng nghề nghiệp thực tế. Sự dịch chuyển khỏi các điểm đến truyền thống là phản ứng hợp lý trước thay đổi chính sách, nhưng đổi hướng chỉ có lợi khi người học hiểu rõ cả cơ hội lẫn cái giá của rủi ro.
