Lựa chọn điểm đến không còn gói gọn trong nhóm truyền thống
Xu hướng chuyển hướng du học là việc học sinh mở rộng lựa chọn khỏi nhóm điểm đến quen thuộc, cân nhắc thêm các quốc gia dựa trên chính sách visa, chất lượng đào tạo và khả năng xây dựng sự nghiệp sau tốt nghiệp. Với du học sinh Việt, đây không đơn thuần là đổi một quốc gia lấy một quốc gia khác, mà là cách giảm rủi ro khi chính sách nhập cảnh và cơ hội ở lại làm việc có thể thay đổi. Tư vấn viên giáo dục Lê Bảo Thắng nhận định các gia đình đang nhìn rộng hơn sang châu Âu, trong khi những lựa chọn tại châu Á cũng thu hút chú ý. Đức, Phần Lan, Hà Lan, Ireland, Pháp, Ý và Tây Ban Nha dần xuất hiện nhiều hơn trong danh sách cân nhắc. Trung Quốc cũng được học sinh Việt quan tâm. Điểm đến du học vì thế ngày càng được lựa chọn theo mức phù hợp cụ thể, thay vì chỉ theo danh tiếng.
Những câu chuyện đổi hướng cho thấy quyết định có thể xuất hiện muộn trong quá trình chuẩn bị. Nguyễn Hoàng Lâm, vốn nhắm đến Mỹ, chuyển sang New Zealand và trúng tuyển học bổng chính phủ bậc đại học; Lê Hoàng Phúc từ cân nhắc Úc chuyển sang học tiếng Đức để tìm cơ hội vào trường công lập tại Đức. Các lựa chọn ấy không chứng minh một khu vực nào luôn dễ hơn, nhưng cho thấy gia đình không muốn đặt toàn bộ kế hoạch vào một hồ sơ hay một chính sách.
Visa là biến số, không phải thước đo duy nhất
Việc các điểm đến truyền thống điều chỉnh chính sách visa, quyền làm việc sau tốt nghiệp và định cư đang làm thay đổi cách gia đình đánh giá rủi ro. Lâm lo ngại chính sách tại Mỹ; Phúc băn khoăn về khoản tiền có thể mất nếu hồ sơ xin visa Úc bị từ chối và về quy định làm việc sau khi học xong. Những lo ngại này giải thích vì sao học sinh tìm phương án khác, nhưng không đủ để kết luận visa du học ở châu Âu hay châu Á dễ được cấp hơn. Mỗi nước, trường và chương trình có điều kiện riêng; hồ sơ còn phụ thuộc vào việc người học đáp ứng yêu cầu tuyển sinh và chứng minh mục đích học tập.
Châu Âu có thể hấp dẫn nhờ các chương trình tiếng Anh ngày càng nhiều, học bổng riêng và đào tạo gắn với nghề nghiệp. Song chi phí được quảng bá thấp hoặc lời đồn visa thuận lợi không bảo đảm con đường học tập, việc làm sẽ suôn sẻ. Một số ngành đòi nền tảng học thuật cụ thể; bằng phổ thông của một số quốc gia có thể không đủ để vào thẳng đại học Đức, khiến học sinh cần học dự bị hoặc hoàn thành một phần chương trình đại học trước. Các tiêu chí tuyển sinh vì vậy cần được kiểm tra trước khi đầu tư thời gian vào hồ sơ.
Hàn Quốc nổi lên, nhưng cơ hội cần được nhìn theo từng ngành
Hàn Quốc đang thu hút du học sinh và nhân tài quốc tế trong bối cảnh Mỹ siết quy định visa, nhưng sức hút đó không nên bị hiểu thành bảo đảm cho việc làm hay định cư. Theo Bộ Giáo dục Hàn Quốc, các cơ sở giáo dục đại học tại nước này có hơn 307.000 sinh viên quốc tế trong năm 2026, tăng 21% so với năm trước; Việt Nam là nhóm đông nhất, với gần 100.000 người, chiếm 31,5% tổng số. Những con số này cho thấy Hàn Quốc đã trở thành lựa chọn đáng kể đối với học sinh Việt, đồng thời phản ánh sức hút rộng hơn của giáo dục và văn hóa Hàn Quốc.
Cơ hội học thuật cũng đang được mở rộng. Đại học Sungkyunkwan cho biết trường tuyển nhà nghiên cứu quốc tế trong các lĩnh vực như năng lượng, y sinh và vật liệu lượng tử, trong khi Hàn Quốc tìm cách đón nhận nhân tài khi một số cơ hội tại Mỹ trở nên khó tiếp cận hơn. Tuy nhiên, nhu cầu tuyển nhà nghiên cứu không đồng nghĩa mọi sinh viên đều có triển vọng việc làm như nhau. Người cân nhắc du học Hàn Quốc cần đối chiếu ngành học, ngôn ngữ giảng dạy, điều kiện visa và khả năng làm việc sau tốt nghiệp thay vì lựa chọn chỉ vì xu hướng đang tăng.
Chọn theo ngành, ngôn ngữ và con đường sau tốt nghiệp
So sánh điểm đến nên bắt đầu từ mức phù hợp học thuật, không phải bảng xếp hạng quốc gia. Nhiều trường châu Âu chú trọng bằng cấp được công nhận, môn tiên quyết, điểm các môn liên quan và năng lực ngoại ngữ. Tại Phần Lan, tiêu chí có thể gồm học bạ, điểm thi, bài kiểm tra đầu vào hoặc phỏng vấn, tùy ngành và trường. Những yêu cầu này khác với cách tuyển sinh toàn diện thường thấy ở nhiều đại học Mỹ, nơi hoạt động ngoại khóa và các yếu tố cá nhân cũng có thể được xem xét.
- Visa: kiểm tra điều kiện của quốc gia và chương trình cụ thể; không mặc định một điểm đến dễ cấp visa hơn điểm đến khác.
- Học tập: xác nhận bằng phổ thông được công nhận, môn tiên quyết, ngôn ngữ giảng dạy và lộ trình dự bị nếu cần.
- Việc làm: tìm hiểu nhu cầu nghề nghiệp, yêu cầu tiếng địa phương và quy định làm việc sau tốt nghiệp.
- Tài chính và phương án dự phòng: cân nhắc tổng thể nguồn lực gia đình, đồng thời chuẩn bị lựa chọn thay thế nếu hồ sơ hoặc chính sách thay đổi.
Đây là cách tiếp cận thực tế hơn việc chạy theo nơi đang được nhắc đến nhiều. Cơ hội học bằng tiếng Anh không tự động đồng nghĩa với cơ hội việc làm bằng tiếng Anh; nhà tuyển dụng có thể ưu tiên người sử dụng tốt ngôn ngữ địa phương. Lựa chọn vững vàng là lựa chọn người học đáp ứng được điều kiện đầu vào và có kế hoạch nghề nghiệp phù hợp với môi trường sau tốt nghiệp.
