Ngoại giao sách bắt đầu từ sự tò mò
Ngoại giao sách là cách các quốc gia dùng tác phẩm văn học, lịch sử và văn hóa để giúp người dân hiểu đời sống, ký ức và giá trị của nhau, từ đó bồi đắp quan hệ hữu nghị bằng những cuộc gặp gỡ gần gũi.
Tại Copenhagen ngày 19/10/2026, Phu nhân Ngô Phương Ly và Hoàng hậu Mary cùng thăm Thư viện và trung tâm văn hóa cộng đồng BIBLIOTEKET Rentemestervej, tham quan phòng đọc, khu vui chơi cho trẻ mầm non và tự tay làm thẻ đánh dấu sách. Điểm nhấn là Tủ sách Việt Nam, gồm những tác phẩm nhiều thế hệ độc giả trong nước yêu mến như Dế Mèn phiêu lưu ký, Đất rừng phương Nam, truyện Lạc Long Quân và Âu Cơ, Thánh Gióng cùng sách về lịch sử, địa lý, nghệ thuật, di sản và phong tục Việt Nam. Đây không chỉ là một bộ sưu tập được trao tặng; đó là lời mời độc giả nhỏ tuổi bắt đầu khám phá Việt Nam qua những câu chuyện cụ thể.
Nhà vua Frederik X cảm ơn món quà sách tại quốc yến cùng ngày và nhấn mạnh vai trò thư viện địa phương trong việc khơi dậy niềm yêu đọc ở trẻ em, nhất là những em không có nhiều sách ở nhà. Hoàng hậu Mary cũng đánh giá món quà góp phần thúc đẩy văn hóa đọc và giúp người dân Đan Mạch, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu thêm về Việt Nam.
Từ kệ sách đến đời sống cộng đồng
Một món quà ngoại giao chỉ có sức sống khi nó bước ra khỏi nghi thức trao tặng và đến được với bạn đọc. BIBLIOTEKET Rentemestervej, khánh thành năm 2011, kết hợp thư viện với không gian văn hóa, xưởng sáng tạo, dịch vụ công dân và phòng hòa nhạc. Sách ở đây hiện diện giữa sinh hoạt cộng đồng, không bị bó hẹp trong một nơi lưu trữ.
Vì thế, Tủ sách Việt Nam có thể tạo ra những cuộc gặp bình dị: một gia đình mượn sách về nhà, một giờ đọc chung hay một câu chuyện được nhắc lại trong lớp học. Những trải nghiệm ấy đưa hình ảnh Việt Nam vào đời sống thường nhật của độc giả Copenhagen, thay vì chỉ xuất hiện trong những sự kiện chính thức. Cách tiếp cận này đáng chú ý bởi hiểu biết giữa hai dân tộc không thể chỉ dựa vào thông cáo hay nghi lễ; nó cần chất liệu để mỗi người tự đọc, tự hỏi và tự kết nối.
Phu nhân Ngô Phương Ly nhấn mạnh sách lưu giữ tri thức, ký ức, văn hóa và tâm hồn của một dân tộc, đồng thời nối truyền thống với tương lai. Lập luận ấy đặt trẻ em ở vị trí trung tâm: khi một bạn nhỏ bắt gặp một câu chuyện Việt Nam trong thư viện, sự tò mò có thể là bước đầu của hiểu biết lâu dài.
Brussels nối dài hành trình chia sẻ
Mạch chia sẻ tri thức tiếp tục tại Brussels ngày 24/10, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly cùng thăm, tặng sách cho Thư viện Hoàng gia Bỉ. Bên cạnh sách về lịch sử và văn hóa Việt Nam, món quà còn có ấn phẩm từ Mộc bản triều Nguyễn. Bộ Ngoại giao Bỉ giới thiệu hoạt động này trước chuyến thăm như một biểu tượng của giao lưu văn hóa và trí tuệ giữa hai nước.
Hai điểm dừng ở Copenhagen và Brussels cho thấy ngoại giao sách có thể mở ra đối thoại theo cả hai hướng: giới thiệu Việt Nam với công chúng châu Âu, đồng thời tạo cơ hội trao đổi về tư liệu, tri thức và cách gìn giữ di sản. Chuyến thăm cũng đề cập mong muốn tăng cường trao đổi tài liệu, chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn, số hóa và phổ biến tri thức. Đây là phần tiếp nối thiết thực, bởi một lần trao sách sẽ có ý nghĩa hơn khi kéo theo những cơ hội học hỏi lâu dài.
Phu nhân Ngô Phương Ly mong thư viện tiếp tục chia sẻ nhu cầu bạn đọc để phía Việt Nam bổ sung, cập nhật những đầu sách phù hợp, làm cho tủ sách ngày càng phong phú. Việc giới thiệu tác phẩm, tổ chức hoạt động đọc và thúc đẩy dịch thuật cũng là những hướng đi giúp món quà tiếp tục đến với công chúng.
Tình hữu nghị cần những trang sách được mở ra
Trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo làm thay đổi nhanh cách tiếp cận thông tin, việc khẳng định giá trị của sách in và văn hóa đọc càng có ý nghĩa. Sách không cạnh tranh bằng tốc độ; sức mạnh của nó nằm ở khả năng giữ người đọc lại với một câu chuyện, một bối cảnh lịch sử hay một cách nhìn khác về cuộc sống.
Giao lưu văn hóa qua sách vì vậy không phải phần trang trí cho quan hệ hữu nghị. Nó tạo ra nền tảng để hiểu nhau vượt khỏi những hình dung chung chung về một quốc gia. Những tác phẩm thiếu nhi, truyện dân gian và ấn phẩm về di sản có thể mở đầu cuộc trò chuyện; việc bổ sung sách, dịch thuật và tổ chức đọc mới giúp cuộc trò chuyện ấy tiếp diễn.
Từ Copenhagen đến Brussels, những cuốn sách được trao mang theo tình cảm của người Việt hôm nay và nối dài sợi dây hữu nghị tới thế hệ mai sau. Giá trị lớn nhất của các hoạt động này không nằm ở khoảnh khắc trao tặng, mà ở những trang sách sẽ được mở ra sau đó. Muốn tình bạn giữa các dân tộc bền lâu, hãy để độc giả có cơ hội gặp nhau trước hết trong những câu chuyện.
