Hiệu sách nổi tiếng nhất thế giới hay cỗ máy tạo huyền thoại?
Shakespeare and Company Paris là một hiệu sách nổi tiếng Paris nằm bên bờ tả sông Seine, đối diện nhà thờ Đức Bà, thu hút khoảng 2.000–3.000 du khách mỗi ngày nhờ lịch sử lâu đời, danh tiếng quốc tế và những giai thoại văn chương gắn với nó, trở thành điểm đến Paris không thể bỏ qua đối với người yêu sách và du lịch văn học châu Âu. Quan điểm rõ ràng phải nói thẳng: nếu bạn đến Paris mà bỏ qua Shakespeare and Company, hành trình của bạn thiếu mất một lớp chiều sâu văn hóa rất khó bù đắp bằng các địa điểm “check-in” khác. Đây không chỉ là một cửa hàng bán sách, mà là một không gian thử thách thói quen sống qua mạng xã hội, buộc bạn sống chậm, đọc chậm và cảm nhận thành phố bằng giấy, mực và ký ức.
Từ Le Mistral tới huyền thoại Instagram: Lịch sử tạo nên sức hút
Điều làm Shakespeare and Company trở thành ngôi sao của du lịch văn học châu Âu không phải một chiến dịch marketing bóng bẩy, mà là câu chuyện lịch sử có thật đi kèm lớp giai thoại dày đặc. Hiệu sách được George Whitman mở cách đây 75 năm với tên ban đầu là Le Mistral, sau này đổi thành Shakespeare and Company để gợi nhắc tới nhà soạn kịch nổi tiếng của văn học Anh và một hiệu sách đời đầu cùng tên. Vị trí bên bờ tả sông Seine, đối diện Nhà thờ Đức Bà khiến nơi đây như nằm chính giữa bản đồ văn chương kinh điển. Ở góc độ người viết, đây là một ví dụ điển hình cho việc địa điểm vật lý cộng hưởng với trí tưởng tượng: tên gọi, lịch sử và không gian đã được mạng xã hội khuếch đại, giúp hiệu sách đón gần 1 triệu lượt khách mỗi năm mà không cần biến mình thành một bảo tàng sống lạnh lẽo.
Những giai thoại, những cây bút và quyền được mơ mộng
Sức hút lớn nhất của Shakespeare and Company nằm ở những câu chuyện nửa thực nửa hư mà Sylvia Whitman, người kế thừa hiệu sách, gọi là “những giai thoại làm phong phú câu chuyện về nơi này”. Người qua đường thì thầm rằng Shakespeare từng sống và viết ngay tại đây, có người lại khẳng định Sylvia Plath là người sáng lập cửa hiệu, dù cả hai điều đều không đúng về mặt lịch sử. Chính sự nhập nhằng ấy lại tạo bầu không khí cho phép người yêu văn chương được mơ mộng, được tự chắp ghép Paris của riêng mình. Hơn 30.000 người, trong đó có nhiều cây bút tiềm năng, đã từng ở lại hiệu sách hoặc căn hộ phía trên trong một khoảng thời gian, biến nó thành cộng đồng viết lách sống động hơn bất kỳ khóa học sáng tác nào. Nếu bạn đến đây chỉ để săn một bức ảnh, bạn sẽ bỏ lỡ cảm giác đứng giữa dòng chảy ký ức của hàng chục nghìn người từng chọn nơi này làm nhà văn chương tạm thời.
Trải nghiệm không có trên mạng: Con dấu, sách bìa cứng và sự im lặng của camera
Trong thời đại mọi ngóc ngách đều có thể xem trước trên điện thoại, Shakespeare and Company chọn con đường đi ngược lại: cấm chụp ảnh và quay phim bên trong cửa hiệu. Động thái tưởng như lỗi thời này lại là tuyên ngôn mạnh mẽ về giá trị của trải nghiệm tại chỗ. “Bạn không thể nhìn thấy bên trong cửa hiệu trên mạng, điều đó khá thú vị”, Hannah – một sinh viên văn học Anh – đã nhận xét về chuyến đi săn “không khí hoài cổ” của mình. Quy định không điện thoại biến từng lần ghé thăm thành một khoảnh khắc duy nhất, không sao lưu được, buộc mắt và trí nhớ làm việc. Khách mua sách được hỏi có muốn đóng dấu biểu tượng hiệu sách vào mặt trong bìa hay không; con dấu đó là hộ chiếu chứng minh bạn đã từng ở đây, một dấu mốc cá nhân hóa trải nghiệm du lịch văn học châu Âu theo cách mạng xã hội không thể thay thế.
Điểm đến bắt buộc, dù không phải ai cũng hài lòng
Shakespeare and Company không hoàn hảo, và chính điều đó lại khiến nó đáng ghé thăm. Hàng dài người xếp hàng dưới nắng hè chỉ để vào cửa có thể làm nản lòng người thích sự yên tĩnh. Một số người nước ngoài sống tại Paris phàn nàn rằng hiệu sách nay phục vụ khách du lịch nhiều hơn cư dân địa phương, trở thành một điểm đến Paris mang tính biểu tượng hơn là nơi lui tới hàng ngày. Sylvia Whitman thậm chí đã từ chối lời đề nghị quay phim của một series truyền hình ăn khách vì cửa hiệu đã quá tải người tới chụp ảnh. Dù vậy, nếu mục tiêu của bạn là hiểu Paris như một thành phố biết kể chuyện, Shakespeare and Company vẫn là trạm dừng bắt buộc. Ở đây, những cuốn bìa cứng hoài cổ, những giai thoại văn chương và quy định cấm máy ảnh cùng nhau đặt ra một câu hỏi thẳng thắn: bạn đến Paris để sống trong thành phố, hay chỉ để thu thập hình ảnh về nó?
