Bi kịch của Từ Kiệt: Bệnh gan không còn là chuyện của người lớn tuổi
Bệnh gan ở người trẻ là nhóm bệnh lý tại gan – từ viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan đến ung thư gan – xuất hiện ở độ tuổi từ thanh thiếu niên tới dưới 40, thường tiến triển âm thầm, ít gây đau rõ rệt nên dễ bị bỏ qua cho đến khi gan tổn thương nặng và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Câu chuyện của nam ca sĩ trẻ Từ Kiệt là ví dụ đau lòng: “thần đồng âm nhạc nhí” từng làm cả khu vực chấn động nay ra đi ở tuổi 27 sau thời gian dài chống chọi bệnh gan mãn tính. Sự bàng hoàng của khán giả không chỉ đến từ tài năng dang dở, mà còn từ sự thật phũ phàng: lối sống, áp lực và chủ quan về sức khỏe đang khiến nhiều người trẻ bước vào nhóm nguy cơ cao mà không hay biết.
Gan – sát thủ thầm lặng: vì sao người trẻ thường phát hiện muộn?
Điều nguy hiểm nhất của bệnh gan ở người trẻ không nằm ở những cơn đau dữ dội, mà ở sự im lặng chết người. Bác sĩ Vương Dũng cho biết: gan là cơ quan duy nhất không có dây thần kinh cảm nhận cảm giác đau, nên ngay cả khi viêm gan, xơ gan hay khối u mới xuất hiện, lá gan vẫn âm thầm chịu đựng mà không phát tín hiệu đau rõ rệt. Kết quả là người trẻ đang bào mòn gan bằng rượu bia, thức ăn nhanh, thức khuya, căng thẳng kéo dài… nhưng vẫn tin rằng mình “còn khỏe”. Bác sĩ Ngụy Thiệu Minh cảnh báo thêm, nhiều người nghĩ chỉ có hút thuốc, uống rượu mới hại gan, trong khi vô số thói quen sinh hoạt và nhiễm virus viêm gan B, C cũng âm thầm phá gan mỗi ngày. Đáng sợ hơn, WHO thống kê riêng ung thư gan đã cướp đi khoảng 830.000 sinh mạng mỗi năm, tức hơn 2.000 người tử vong mỗi ngày.
Bảy dấu hiệu cảnh báo sức khỏe từ lá gan: bỏ qua là hối không kịp
Sau cái chết của Từ Kiệt, câu hỏi phải đặt ra cho mọi ca sĩ trẻ tuổi và người trẻ nói chung là: mình có đang phớt lờ tín hiệu SOS của lá gan? Các bác sĩ cảnh báo bảy dấu hiệu cần đi khám ngay: đau và tức nặng vùng bụng trên bên phải – vị trí lá gan – thường bị nhầm với đau dạ dày; cơn đau lan lên vai phải do kích thích dây thần kinh hoành; mệt mỏi kéo dài, chán ăn, sợ dầu mỡ, buồn nôn, sụt cân nhanh; sờ thấy khối u cứng, gồ ghề ở vùng bụng trên; vàng da, vàng mắt kèm ngứa toàn thân do tích tụ bilirubin; nước tiểu sẫm như nước trà trong khi phân xám nhạt như đất sét; chướng bụng, tích dịch (cổ trướng) báo hiệu gan đã suy kiệt nghiêm trọng. Đây không phải “triệu chứng vặt”, mà là những dấu hiệu cảnh báo sức khỏe cấp cứu, nhất là với người mang virus viêm gan B, C hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh gan.
- Đau tức vùng bụng trên bên phải, đôi khi nhầm với bệnh dạ dày
- Đau lan lên vai phải do kích thích dây thần kinh hoành
- Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, sụt cân nhanh, sợ đồ dầu mỡ
- Sờ thấy khối cứng, gồ ghề bất thường vùng bụng trên
- Vàng da, vàng mắt kèm ngứa da dữ dội toàn thân
- Nước tiểu màu trà đậm, phân xám nhạt như đất sét
- Chướng bụng, cổ trướng – dấu hiệu chức năng gan suy kiệt
Ca sĩ trẻ tuổi: hào quang sân khấu không nên đánh đổi bằng lá gan
Từ Kiệt từng là hiện tượng âm nhạc khi mới 11 tuổi, giọng hát trong trẻo giúp anh nổi tiếng chỉ sau một đêm, trở thành gương mặt đắt show ở nhiều sân khấu, rồi tiếp tục du học âm nhạc và mở rộng sự nghiệp tại Đông Nam Á. Nhưng đúng lúc sự nghiệp đang thăng hoa, anh phát hiện mắc bệnh gan và cuối cùng ra đi ở tuổi 27 tại Đài Loan sau thời gian điều trị tích cực mà tổn thương gan không thể hồi phục. Có một sự thật phũ phàng: giới trẻ, đặc biệt là ca sĩ trẻ tuổi, thường quan tâm đến lịch diễn, lượt xem, hợp đồng hơn là gan của mình. Lịch diễn dày, ăn uống thất thường, thức đêm, dùng chất kích thích để giữ năng lượng biểu diễn… tất cả đẩy lá gan vào tình trạng quá tải. Nếu không coi gan là “tài sản nghề nghiệp”, mọi ánh đèn sân khấu đều có thể tắt nhanh như cách nó bật sáng – đúng như bi kịch mà Từ Kiệt để lại cho làng giải trí.
Không chờ triệu chứng: kiểm tra sức khỏe định kỳ là hàng rào cuối cùng bảo vệ lá gan
Sai lầm lớn nhất của người trẻ là chỉ đi khám khi cơ thể “lên tiếng”. Nhưng với bệnh gan ở người trẻ, khi cơ thể lên tiếng thường đã muộn. Các bác sĩ nhấn mạnh, những người nguy cơ cao – mang virus viêm gan B, C, uống rượu bia thường xuyên, có tiền sử gia đình bệnh gan – không được chờ tới khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Kiểm tra sức khỏe định kỳ không phải sự lựa chọn xa xỉ, mà là tối thiểu để bảo vệ mạng sống. Việc tầm soát bằng siêu âm bụng kết hợp xét nghiệm máu đo chỉ số alpha-fetoprotein (AFP) được xem là phương pháp tối ưu để phát hiện sớm bất thường, tăng hiệu quả điều trị và cứu sống người bệnh. Đối với ca sĩ trẻ tuổi và người hoạt động biểu diễn dưới áp lực cao, lịch tầm soát nên được đặt ngay trong kế hoạch nghề nghiệp, giống như lịch tập luyện hay thu âm. Hào quang không thể bù đắp cho một lá gan đã xơ hóa, nhưng một cuộc khám định kỳ có thể giữ được cả sự nghiệp lẫn cuộc đời.
