Kỹ năng xã hội-cảm xúc được hình thành qua những việc nhỏ
Kỹ năng xã hội-cảm xúc là khả năng nhận biết cảm xúc, kết nối với người khác và xử lý tình huống khó khăn bằng cách phù hợp với bản thân lẫn những người xung quanh. Đây không phải bài học trừu tượng; trẻ thực hành khi chia sẻ đồ chơi, chờ đến lượt, lắng nghe bạn và bình tĩnh trước bất đồng. Chương trình REDI bổ sung cho trẻ mầm non các bài học về kết bạn, hiểu cảm xúc, giải quyết vấn đề và ngôn ngữ để vận dụng những kỹ năng ấy. Giáo viên được tập huấn để dạy bài học và dùng chính các kỹ năng đó khi xử lý va chạm thật trong lớp, chẳng hạn hai trẻ cùng muốn một món đồ chơi. Cách dạy này đáng chú ý vì biến xung đột thường ngày thành cơ hội tập luyện, thay vì chỉ yêu cầu trẻ nghe lời hoặc ngừng khóc.
Lợi ích có thể theo trẻ đến tuổi trưởng thành
Bằng chứng đáng quan tâm nhất không dừng ở việc trẻ hòa thuận hơn trong lớp: một nghiên cứu theo dõi 356 trẻ thuộc các gia đình thu nhập thấp, có độ tuổi trung bình 4,5, đến khi các em 21–22 tuổi. Trong nhóm này, 192 trẻ học REDI và 164 trẻ tiếp tục chương trình mầm non thông thường. Khi trưởng thành, những người từng học REDI cho biết họ có ít triệu chứng trầm cảm và cô đơn hơn; đồng thời, bảy trong 11 chỉ số được đo có khác biệt có ý nghĩa thống kê. Họ cũng báo cáo sự đồng cảm, hỗ trợ tinh thần và mức hài lòng với cuộc sống cao hơn. Theo Damon Jones, người đồng tác giả nghiên cứu, nhóm từng tham gia REDI có trung bình gần hai ngày khỏe mạnh nhiều hơn mỗi tháng. Đây là mối liên hệ đáng khích lệ, không phải lời hứa rằng một chương trình có thể ngăn mọi vấn đề tâm lý.
Ngôn ngữ cảm xúc giúp trẻ hiểu điều đang diễn ra bên trong
Muốn trẻ quản lý cảm xúc, trước hết cần giúp con gọi tên cảm xúc. Khi trẻ có từ để nói mình đang tức giận, thất vọng hay lo lắng, người lớn có thể cùng con tìm nguyên nhân và chọn cách phản ứng an toàn hơn. REDI kết hợp từ vựng và đọc với việc nhận biết cảm xúc, hiểu hành vi của mình ảnh hưởng đến người khác. Vì vậy, phát triển cảm xúc mầm non không nên chỉ là yêu cầu trẻ nín khóc; đó còn là cơ hội để trẻ diễn đạt điều mình cần và tập giữ bình tĩnh khi bực bội. Cha mẹ có thể lắng nghe cảm xúc của con, đồng thời dạy con tôn trọng bản thân và cư xử tử tế với người khác. Khi con mắc lỗi, thay vì dừng ở lời xin lỗi, hãy cùng con khắc phục hậu quả, như lau chỗ nước đổ hoặc sửa lời nói làm bạn tổn thương.
Mầm non là thời điểm tốt để gieo nền tảng thích ứng
Những năm đầu đời là lúc trẻ thường xuyên tập các kỹ năng xã hội trẻ em trong môi trường có người lớn hướng dẫn: chia sẻ, kết bạn, giải quyết bất đồng và sửa sai. Những trải nghiệm này không xóa được mọi khó khăn; nghiên cứu ghi nhận trẻ gặp càng nhiều biến cố thời thơ ấu thì sức khỏe tinh thần khi trưởng thành càng kém. Tuy vậy, REDI góp phần làm giảm tác động của những trải nghiệm khó khăn lên khả năng hòa nhập xã hội. Điều đó cho thấy chăm sóc sức khỏe tâm lý trẻ nhỏ cần đi cùng việc trang bị kỹ năng để trẻ đối mặt với thử thách, chứ không chỉ tìm cách bảo vệ con khỏi mọi va vấp. Trong sinh hoạt hằng ngày, cha mẹ cũng có thể cho trẻ thực hành tự giác qua mục tiêu nhỏ và hướng dẫn con cân nhắc nhu cầu của mình. Dạy con quản lý cảm xúc từ sớm không bảo đảm một cuộc đời không buồn đau, nhưng tạo nền tảng để trẻ hiểu mình, kết nối với người khác và sống hài lòng hơn.
