Vượt Indonesia là bước tiến, chưa phải cuộc đua đã ngã ngũ
GDP bình quân đầu người là giá trị tổng sản phẩm trong nước tính trung bình trên mỗi người, thường dùng để khái quát mức sống và trình độ phát triển kinh tế, nhưng không phản ánh trực tiếp thu nhập của từng cá nhân. Với định nghĩa đó, dự báo GDP 2026 mang tin vui cho Việt Nam: chỉ số này được dự báo tăng 8,9% và vượt Indonesia, đưa Việt Nam lên thứ năm Đông Nam Á, sau Singapore, Brunei, Malaysia và Thái Lan. Đây là cột mốc đáng kể, nhưng chênh lệch dự báo với Indonesia còn sít sao. Vì vậy, không nên xem thứ hạng mới như bằng chứng cho thấy khoảng cách đã được san lấp bền vững. GDP đầu người Việt Nam phản ánh một nền kinh tế đang đi lên; nó không tự động cho biết người dân đều có thu nhập cao hơn hay mức sống đã ngang các nước xếp trên. Điều đáng quan tâm tiếp theo là Việt Nam có giữ được đà tăng trưởng và chuyển hóa nó thành năng suất, việc làm chất lượng cùng cải thiện thu nhập hay không.
Vì sao Việt Nam đang vượt lên?
Đà tiến của Việt Nam gắn với sản xuất hàng xuất khẩu, vốn đầu tư nước ngoài vào điện tử và các ngành có giá trị gia tăng cao hơn, cùng chương trình phát triển hạ tầng ngày càng mở rộng. Đây là những động lực có sức nặng hơn một cú nhảy thứ hạng nhất thời: chúng có thể tạo thêm năng lực sản xuất và giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực. Trong khi đó, Indonesia vẫn là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, nhưng tăng trưởng của nước này được mô tả là quanh mức 5%, còn dân số đông khiến quy mô tổng thể lớn không đồng nghĩa với GDP bình quân đầu người cao hơn. Dù vậy, lợi thế Việt Nam hiện không rộng. Lạm phát và biến động tỷ giá cũng tác động đến chỉ số danh nghĩa, nên kết quả dự báo chưa phải lời bảo đảm. Để củng cố vị trí, Việt Nam cần nâng năng suất lao động, chất lượng nhân lực và năng lực công nghệ, thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng nhanh.
Khoảng cách với Thái Lan vẫn đáng kể
Việc vượt Indonesia và bắt kịp Thái Lan là hai câu chuyện khác nhau. Việt Nam được dự báo đứng sau Thái Lan trong bảng xếp hạng Đông Nam Á, còn mục tiêu nâng GDP bình quân đầu người lên ngang mức hiện nay của Thái Lan vào năm 2030 là tham vọng, không phải kết quả đã được bảo đảm. Một chuyên gia kinh tế nhận định rằng, nếu Thái Lan tăng trưởng 2–3% còn Việt Nam giữ được mức 8%, Việt Nam có thể cần tới giữa thập niên 2030 để bắt kịp; ông cũng cho rằng kịch bản ấy khó xảy ra vì tăng trưởng Thái Lan có thể cải thiện. Mốc so sánh này nhắc rằng thứ hạng hôm nay không quyết định vị trí ngày mai. GDP bình quân đầu người không đồng nhất với thu nhập bình quân đầu người, nên tác động thiết thực với người dân phụ thuộc vào việc tăng trưởng có lan tới tiền lương, kỹ năng và cơ hội việc làm hay không. Kết luận hợp lý: Việt Nam đã tiến gần Indonesia trên chỉ số này, nhưng Thái Lan vẫn là mục tiêu dài hạn.
