Vốn ngoại tỷ USD: Tấm hộ chiếu mới của ngân hàng Đông Nam Á
Làn sóng huy động vốn ngoại tỷ USD của các ngân hàng Đông Nam Á là xu hướng các tổ chức tài chính trong khu vực tiếp cận nguồn vốn quốc tế quy mô lớn thông qua vay hợp vốn, trái phiếu và tín dụng liên kết các tiêu chuẩn môi trường – xã hội nhằm tài trợ tăng trưởng tín dụng xanh, hạ tầng và những dự án phát triển bền vững dài hạn. Không còn là lựa chọn phụ, kênh vốn này đang trở thành thước đo năng lực cạnh tranh và quản trị của từng ngân hàng. Vấn đề không chỉ là gọi được bao nhiêu tiền, mà là ngân hàng nào đủ chuẩn ESG để chạm được vào dòng vốn ngày càng khó tính.
Tại Việt Nam – một mắt xích quan trọng trong mạng lưới ngân hàng Đông Nam Á – các khoản vay hợp vốn, trái phiếu xanh và tín dụng xã hội đã kéo về hệ thống ngân hàng dòng vốn quốc tế lên tới gần 7 tỷ USD. Những thương vụ này không tồn tại riêng lẻ; chúng phản ánh cuộc đua nâng cấp chuẩn quản trị, minh bạch và định vị lại vai trò của ngân hàng trong chiến lược tài chính bền vững của cả khu vực. Ai đứng ngoài cuộc chơi này, sớm muộn cũng bị tụt lại khi chuẩn mực mới không còn là “lợi nhuận bằng mọi giá” mà là “lợi nhuận gắn với trách nhiệm”.
VPBank, HDBank và cuộc đua tỷ lệ vốn ngoại
Điểm dễ thấy nhất của làn sóng vốn ngoại là sự nổi lên của một số ngân hàng chủ động “chơi lớn”. VPBank ký khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD với 15 định chế tài chính quốc tế, dòng tiền được định hướng cho các lĩnh vực xanh và xã hội. Nếu tính cả các thương vụ trong năm 2025, ngân hàng này cho biết đã huy động khoảng 3,65 tỷ USD trên thị trường quốc tế. Đây là con số mang tính tuyên bố: ngân hàng muốn định vị mình như một định chế đã “được kiểm định” bởi sân chơi toàn cầu, không còn đóng khung trong biên giới nội địa.
HDBank không chịu đứng ngoài: tháng 7, ngân hàng hoàn tất khoản vay hợp vốn xã hội trị giá 721 triệu USD do ADB và Standard Chartered đồng thu xếp, được giới thiệu là khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam. Trước đó, HDBank phát hành thành công 100 triệu USD trái phiếu xanh quốc tế, cùng với việc huy động thêm 215 triệu USD từ các định chế tài chính như SMBC, FinDev Canada và JICA. Câu chuyện ở đây không chỉ là tăng quy mô bảng cân đối, mà là chủ động gắn thương hiệu với tín dụng xanh và tài chính bền vững – những từ khóa sẽ quyết định khả năng hợp tác xuyên biên giới trong vài năm tới.
Từ Nam A Bank, BIDV đến SHB: Bản đồ mới của tín dụng xanh
Không chỉ các ngân hàng cổ phần tư nhân lớn, nhóm ngân hàng còn lại cũng đang âm thầm vẽ lại bản đồ vốn ngoại. Nam A Bank cho biết từ đầu năm đến tháng 8/2026 đã thu hút gần 350 triệu USD vốn quốc tế, trong đó có thỏa thuận tín dụng xanh với SIFEM AG và nguồn vốn từ các quỹ do responsAbility Investments AG quản lý. Ở chiều khác, BAC A BANK ký thỏa thuận tài trợ vốn trị giá 30 triệu USD với The Shanghai Commercial and Savings Bank Ltd, bổ sung thêm một nguồn vốn quốc tế cho hoạt động kinh doanh. Những con số này có thể nhỏ hơn, nhưng mang ý nghĩa tập dượt “tiêu chuẩn mới” cho các ngân hàng tầm trung.
Khối ngân hàng có vốn Nhà nước cũng bước vào cuộc chơi. BIDV huy động khoản vay bền vững trị giá 250 triệu USD do ADB thu xếp, với sự đồng tài trợ của JICA, Chính phủ Canada và một số ngân hàng trong khu vực. MB ký khoản vay hợp vốn xanh 500 triệu USD, SHB huy động tổng cộng 600 triệu USD qua hai thương vụ vay hợp vốn theo chuẩn phát triển bền vững, trong khi TPBank nhận tổng cộng 220 triệu USD từ DFC và JICA. Phần lớn các khoản vốn ngoại gần đây được gắn với tín dụng xanh, năng lượng tái tạo, công trình tiết kiệm năng lượng hoặc các chương trình hướng tới bình đẳng xã hội. Nói cách khác, tín dụng xanh không còn là “ngách” thử nghiệm, mà là điều kiện để bước qua cánh cửa vốn ngoại.
Vì sao vốn ngoại đang trở thành lựa chọn bắt buộc?
Đằng sau cơn khát vốn ngoại là áp lực tăng trưởng không thể trì hoãn. Các ngân hàng đang có nhu cầu vốn ngày càng lớn khi tín dụng tiếp tục được kỳ vọng tăng trưởng cao; cơ cấu nguồn vốn trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào tiền gửi ngắn hạn, trong khi nhu cầu tài trợ cho các dự án xanh, hạ tầng, thương mại và doanh nghiệp lại đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn. Nhu cầu tín dụng cao cùng kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn đang mở rộng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Nếu cứ dựa hoàn toàn vào tiền gửi ngắn hạn trong nước, hệ thống sẽ khó tránh khỏi căng thẳng thanh khoản và rủi ro kỳ hạn.
Theo Vụ Tín dụng thuộc Ngân hàng Nhà nước, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 đang đặt ra nhu cầu vốn rất lớn, với tổng nhu cầu vốn ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, cao gấp 2 lần giai đoạn 2021-2025. Nguồn vốn quốc tế vì thế trở thành lựa chọn gần như bắt buộc, bởi các khoản vay thường có quy mô lớn và kỳ hạn dài hơn. Nguồn vốn này bổ sung cho tiền gửi trong nước, đặc biệt đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn. Ở quy mô lớn hơn, dòng vốn quốc tế vào ngân hàng là một phần của quá trình bổ sung nguồn lực bên ngoài cho nền kinh tế. Câu hỏi không còn là “có nên vay” mà là “ai vay được và vay trên những điều kiện nào”.
ESG, cạnh tranh khu vực và tương lai tài chính bền vững
Một thực tế quan trọng: tiêu chuẩn ESG đang trở thành “tấm vé thông hành” giúp ngân hàng Việt tiếp cận dòng vốn quốc tế. Phần lớn nhà đầu tư không còn chỉ nhìn vào lợi suất mà còn xem xét mục đích sử dụng vốn, tác động môi trường – xã hội và chất lượng quản trị của bên đi vay. Để tiếp cận các định chế tài chính nước ngoài, ngân hàng phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn về minh bạch, quản trị rủi ro, an toàn vốn và khả năng thực hiện các cam kết liên quan đến ESG. Nguồn vốn này không phải tiền rẻ; lãi suất quốc tế ở mức cao cùng chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá và phí thu xếp khiến tổng chi phí không thấp. Nhưng cái ngân hàng mua được, ngoài vốn, là một “con dấu tín nhiệm” từ thị trường quốc tế.
Nguồn vốn quốc tế mở thêm dư địa cho hệ thống ngân hàng, giúp tăng khả năng cạnh tranh khu vực và sẵn sàng tham gia tài trợ những dự án hạ tầng, thương mại, tín dụng xanh quy mô lớn. Nhìn rộng ra Đông Nam Á, ngân hàng nào sớm nội địa hóa chuẩn ESG, xây dựng chiến lược tài chính bền vững và học cách dùng vốn ngoại như một công cụ dài hạn thay vì “đợt sóng” ngắn hạn, sẽ có lợi thế đi trước. Nếu các ngân hàng chỉ dừng lại ở việc gom thêm nguồn vốn mà không nâng cấp hệ thống quản trị, quản trị rủi ro và năng lực đánh giá dự án xanh, làn sóng vốn ngoại hôm nay có thể trở thành sức ép ngày mai. Tương lai thuộc về những ngân hàng xem tài chính bền vững là chiến lược lõi, không phải nhãn dán tiếp thị.
