Xe điện đang kéo tăng trưởng toàn ngành
Xe máy điện là phương tiện hai bánh chạy bằng động cơ điện, đang mở rộng nhanh nhờ chi phí sử dụng thấp hơn và lựa chọn sản phẩm ngày càng đa dạng. Đà tăng của phân khúc này đã trở thành lực đẩy chính của thị trường xe máy, thay vì chỉ là một xu hướng bên lề.
Trong chín tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiêu thụ hơn 3 triệu xe máy hai bánh, tăng 25,9% so với cùng kỳ. Riêng xe máy điện đạt 973.247 chiếc, tăng 90,5% và chiếm khoảng 32% lượng xe mới bán ra. Tỷ trọng ấy cho thấy cuộc dịch chuyển đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm: gần một trong ba xe bán ra hiện không còn dùng động cơ xăng.
Xu hướng còn rõ hơn trong số liệu bảy tháng: xe điện tăng thêm khoảng 253.000 chiếc, trong khi toàn thị trường tăng gần 305.000 chiếc. Tính ra, khoảng 83 trong mỗi 100 xe bán tăng thêm là xe điện. Đây là điểm cần nhìn kỹ: xe xăng vẫn chiếm phần lớn doanh số, nhưng phần tăng trưởng mới đang nghiêng mạnh về phía điện.
VinFast đưa áp lực cạnh tranh lên một nấc mới
VinFast là doanh nghiệp biến đà tăng của xe điện thành bước nhảy về thứ hạng. Trong chín tháng đầu năm 2026, hãng vươn lên vị trí thứ hai toàn thị trường; doanh số tăng 152,1%, cao nhất trong nhóm dẫn đầu và hơn gấp đôi lượng tiêu thụ cùng kỳ năm trước. Kết quả này không chỉ phản ánh sức hút của một thương hiệu nội địa, mà còn cho thấy xe điện đã tạo được quy mô đủ lớn để tác động đến bảng xếp hạng.
Sự cạnh tranh không còn xoay quanh việc hãng nào bán nhiều xe xăng hơn. Danh mục xe điện, khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại hằng ngày và mạng lưới nạp năng lượng ngày càng quan trọng. Một số mẫu xe máy điện VinFast có thể đi tới 262 km sau một lần sạc đầy. Khi sản phẩm đủ sức đáp ứng hành trình thường nhật, người mua có thêm lý do thực tế để cân nhắc rời xe xăng.
Hạ tầng cũng góp phần giảm trở ngại chuyển đổi: mạng lưới tủ đổi pin của V-Green đã đạt khoảng 80.000 tủ và được quy hoạch mở rộng lên 150.000 tủ vào cuối năm 2026. Với người dùng, lựa chọn phương tiện xanh chỉ thuyết phục khi việc nạp năng lượng thuận tiện chứ không chỉ khi xe có thông số hấp dẫn.
Honda vẫn dẫn đầu, nhưng tăng chậm hơn thị trường
Honda xe máy vẫn giữ vị trí số một, với doanh số tăng 8,4% trong chín tháng đầu năm 2026. Nhưng mức tăng này thấp hơn nhiều so với đà tăng 25,9% của toàn thị trường. Yamaha tăng 23,2% và đứng thứ ba, trong khi VinFast đã vượt lên vị trí thứ hai. Honda chưa mất ngôi đầu, song số liệu cho thấy hãng không còn mặc nhiên nắm phần lớn cơ hội tăng trưởng.
Áp lực đến từ sự thay đổi trong cơ cấu nhu cầu: doanh số xe điện tăng nhanh hơn xe xăng và đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Chính sách giảm ô nhiễm không khí đô thị, trong đó có kế hoạch hạn chế xe máy chạy xăng tại một số khu vực ở Hà Nội, cũng tạo thêm động lực cho lựa chọn chạy điện. Nếu Honda tăng trưởng thấp hơn mặt bằng chung trong lúc đối thủ điện mở rộng nhanh, vị thế dẫn đầu về lượng bán có thể vẫn còn nhưng lợi thế cạnh tranh sẽ mỏng đi.
Dẫu vậy, không nên nhầm sức ép tại một phân khúc với sự suy yếu của toàn bộ doanh nghiệp. Honda vẫn là thương hiệu lớn với nền tảng xe máy xăng vững chắc; vấn đề là liệu hãng có thể đưa ra xe điện phù hợp với nhu cầu phổ thông và tốc độ chuyển đổi hay không. Người mua, trong khi đó, được hưởng lợi từ nhiều lựa chọn hơn và chi phí sạc thường thấp hơn tiền xăng trên cùng quãng đường; xe điện cũng không cần thay dầu động cơ hay bugi như xe xăng.
Lợi thế tiếp theo nằm ở sản phẩm và hạ tầng
Đà tăng hiện tại không chỉ dựa vào xu hướng xanh. Chi phí vận hành thấp hơn, cấu tạo truyền động đơn giản và hạ tầng sạc, đổi pin ngày càng mở rộng khiến xe điện hấp dẫn với người đi lại thường xuyên. Một số chương trình hỗ trợ chuyển đổi cũng góp phần kích cầu; người dùng các dòng xe đổi pin thuộc diện áp dụng được hỗ trợ 20 lượt đổi pin miễn phí mỗi tháng đến hết ngày 30/6/2028.
Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh chưa đồng nghĩa với chiến thắng đã được định đoạt. Người dùng vẫn cần cân nhắc quãng đường di chuyển, khả năng nạp năng lượng và mức phù hợp của từng mẫu xe với thói quen hằng ngày. Các hãng cũng phải chứng minh rằng chất lượng sản phẩm và dịch vụ hậu mãi theo kịp tốc độ mở rộng doanh số.
Tương quan thị trường vì thế sẽ phụ thuộc vào việc hãng nào biến xe điện thành lựa chọn tiện dụng, dễ tiếp cận và đáng tin cậy trong đời sống thực. Honda có thương hiệu và vị trí dẫn đầu; VinFast đang có tốc độ cùng đà tăng của phân khúc. Nếu hạ tầng tiếp tục phát triển và nhu cầu giữ nhịp hiện nay, xe máy điện được dự báo sẽ mở rộng thị phần trong những năm tới.
