Vai trò lãnh đạo song hành: vì sao năm 2027 là bước ngoặt khu vực
Việt Nam đăng cai APEC 2027 đồng thời Singapore đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN là thời điểm hai nền kinh tế Đông Nam Á có thể phối hợp dẫn dắt chương trình nghị sự khu vực, kết nối các ưu tiên nội khối với mạng lưới đối tác APEC, qua đó định hình lại tư duy hợp tác khu vực ASEAN cả về thương mại, chuỗi cung ứng và hội nhập công nghệ trên nền tảng các giá trị chung về hòa bình, mở cửa và kết nối. Đây không chỉ là trùng hợp về lịch đăng cai, mà là hệ quả của cả một quá trình nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 3-2025, cùng việc hai bên hoàn tất Kế hoạch hành động triển khai giai đoạn 2025–2030 chỉ trong vài tháng sau đó. Điều đó cho thấy Hà Nội và Singapore không chờ thời cơ đến, mà đã chủ động chuẩn bị để khi giữ vai trò lãnh đạo khu vực thì có đủ nội lực và lòng tin để phối hợp.
Quan hệ Việt Nam – Singapore: nền tảng để kết nối ASEAN với APEC
Tại lễ kỷ niệm 61 năm Quốc khánh Singapore tổ chức tối 17-8 ở TP.HCM, Tổng lãnh sự Pang Te Cheng nhấn mạnh Việt Nam là thành viên ASEAN đầu tiên thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Singapore vào tháng 3-2025. Chưa đầy hai tuần sau, Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã thăm Việt Nam, và đến tháng 10-2025, hai bên hoàn tất Kế hoạch hành động 2025–2030. Theo ông Pang, “chỉ trong hơn một năm, chúng ta đã đi từ nâng cấp quan hệ, đến thống nhất việc cần làm, và nay là bắt tay thực hiện”. Những bước đi nhanh nhưng có nội dung thực chất – từ tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, thương mại nông sản và thực phẩm, sản xuất tiên tiến đến việc hình thành Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam hợp tác giữa A*STAR và Becamex – tạo nên một mạng lưới hợp tác đủ chiều sâu để hai nước mang lên bàn nghị sự ASEAN và APEC khi lần lượt giữ vai trò chủ nhà, không chỉ nói về hợp tác khu vực ASEAN trên lý thuyết mà gắn với dự án, mô hình cụ thể.
Từ TP.HCM đến VSIP: những cấu trúc kinh tế mới cho chương trình nghị sự khu vực
Nếu APEC thường bàn về tự do hóa thương mại và cải cách cơ cấu, còn ASEAN tập trung vào liên kết nội khối, thì mối quan hệ Việt Nam – Singapore đang tạo ra những cấu trúc kinh tế cụ thể có thể trở thành ví dụ sống động cho cả hai diễn đàn. VSIP – biểu tượng nổi bật của quan hệ đối tác kinh tế song phương – sau 30 năm phát triển từ một khu công nghiệp ở Bình Dương thành 27 khu tại 16 tỉnh, thành phố, trong đó có bốn khu ở TP.HCM, đang chuyển sang thế hệ mới “thông minh hơn, xanh hơn”, hướng vào điện tử, kỹ thuật chính xác, hạ tầng bền vững và năng lượng carbon thấp. Cùng với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM được thành lập tháng 2 và sự sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển trung tâm tài chính của Singapore, hai nước có trong tay những phòng thí nghiệm chính sách để thử nghiệm mô hình kinh tế số, tài chính xanh, đô thị sáng tạo – những chủ đề mà APEC và ASEAN đều phải đối mặt. Điều quan trọng là sử dụng các mô hình này như chất liệu cho chương trình nghị sự, thay vì chỉ trình diễn các dự án riêng lẻ.
Giao lưu nhân dân và giá trị chung: nền mềm cho vai trò lãnh đạo kinh tế
Một chương trình nghị sự khu vực bền vững không thể dựa chỉ trên dòng vốn và hàng hóa; nó cần nền tảng xã hội và văn hóa. Những hoạt động như Vietnam Phở Festival đưa ẩm thực Việt Nam đến Singapore hay Lepak Makan Club – Tuần lễ ẩm thực di sản Singapore tại TP.HCM cho thấy giao lưu nhân dân đang đi trước, tạo sự gần gũi và lòng tin. Câu nói vui của Tổng lãnh sự Pang Te Cheng: “Phở đã đến Singapore, còn laksa đã đến TP.HCM” phản ánh một thực tế là hai xã hội đã bắt đầu nhìn nhau như đối tác hàng ngày, không chỉ trên bàn đàm phán. Khi Việt Nam đăng cai APEC 2027 và Singapore làm Chủ tịch ASEAN cùng thời điểm, chính những nền tảng mềm này giúp các sáng kiến về hợp tác khu vực ASEAN, từ chuỗi cung ứng đến kinh tế số, có cơ hội được ủng hộ rộng rãi hơn, giảm khoảng cách giữa quyết sách và đời sống, và khiến các giá trị chung về một khu vực hòa bình, rộng mở, kết nối, với vai trò trung tâm của ASEAN trở nên dễ thuyết phục hơn với công chúng.
Kết luận: tận dụng thời điểm vàng để tái thiết hợp tác ASEAN–APEC
Khi Singapore đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN và Việt Nam đăng cai APEC 2027, hai nước không chỉ được “lên hình” nhiều hơn trên bản đồ ngoại giao, mà có cơ hội hiếm có để khiến công việc của hai diễn đàn bổ trợ và củng cố lẫn nhau. Điều này đòi hỏi tầm nhìn chung: dùng những kinh nghiệm rất cụ thể – từ VSIP thế hệ mới đến Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, từ hợp tác sản xuất tiên tiến đến giao lưu văn hóa – làm chất liệu cho một chương trình hành động gắn ASEAN với APEC trên thương mại, chuỗi cung ứng và công nghệ. Nếu Hà Nội và Singapore chọn cách phối hợp thực chất, không chạy theo khẩu hiệu, thời điểm vàng này có thể trở thành cột mốc mới cho hợp tác khu vực ASEAN, nơi hai đối tác chiến lược toàn diện chứng minh rằng lãnh đạo kinh tế Đông Nam Á không phải là cuộc cạnh tranh hình ảnh, mà là khả năng thiết kế cuộc chơi chung và mời cả khu vực cùng tham gia.
