An toàn phải được đặt trước cuộc đua màn hình
Quy định an toàn ô tô đối với công nghệ nội thất là những yêu cầu nhằm bảo đảm thiết bị trong cabin không làm xao nhãng người lái, gây nguy hiểm khi va chạm hoặc mất tin cậy trong điều kiện khắc nghiệt. Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) đang xem xét quy định mới cho nhóm công nghệ này giữa lúc các hãng xe đua nhau trang bị màn hình lớn và nhiều tính năng điện tử. Đây là hướng đi đáng chú ý: chiếc xe không nên biến bảng điều khiển thành một thiết bị giải trí khổng lồ nếu tài xế phải rời mắt khỏi đường để thao tác.
Theo đề xuất, màn hình thông tin giải trí cỡ lớn, màn hình hiển thị trên kính lái (HUD) và các màn hình khác có thể phải qua đánh giá về an toàn khi lái, khả năng chịu va chạm và độ tin cậy trong điều kiện khắc nghiệt. Thiết kế bị đánh giá gây mất tập trung quá mức có thể không được chấp thuận đưa vào sản xuất và sử dụng. Với người mua xe, điều đó có thể đồng nghĩa một số bố cục màn hình hoặc tính năng sẽ không xuất hiện trên xe bán ra, dù vẫn được quảng bá như tiện nghi.
MIIT cũng cân nhắc cấm màn hình linh hoạt và màn hình gập trên ô tô. Hiện chưa ghi nhận mẫu xe thương mại nào tại Trung Quốc có màn hình gập, nên đề xuất này chủ yếu nhắm đến công nghệ đang phát triển thay vì loại trang bị đã phổ biến. Cách tiếp cận hợp lý là kiểm tra rủi ro trước khi công nghệ trở thành xu hướng, thay vì chờ xảy ra sự cố rồi mới phản ứng.
Không chỉ màn hình: ghế và điều khiển giọng nói cũng bị xem xét
Danh sách đề xuất cho thấy cơ quan quản lý đang nhìn rộng hơn vấn đề kích thước màn hình. Ghế không trọng lực, thường ngả sâu và có bệ đỡ chân, nằm trong diện xem xét hạn chế; Trung Quốc có thể cấm sử dụng chế độ này khi xe đang di chuyển vì lo ngại an toàn. Mối bận tâm dễ hiểu: tư thế thư giãn có thể không phù hợp với việc giữ người ngồi đúng vị trí khi xảy ra va chạm. Tuy vậy, nguồn thông tin chưa nêu chi tiết căn cứ kỹ thuật hay phạm vi hạn chế cụ thể.
Điều khiển bằng giọng nói cũng có thể bị giới hạn đối với một số chức năng quan trọng như bật đèn pha, mở cửa hoặc mở nắp ca-pô. Lệnh thoại giúp giảm thao tác tay, nhưng không mặc nhiên là lựa chọn an toàn hơn: nhận diện sai hoặc phản hồi chậm có thể khiến người dùng lúng túng vào thời điểm cần xử lý nhanh. Đề xuất còn nhắc đến việc siết đèn LED chiếu sáng ban ngày có thiết kế thiếu an toàn. Điểm chung của các hạng mục này là công nghệ tiện nghi cần được đánh giá theo tình huống sử dụng thực tế, không chỉ theo danh sách tính năng.
Động thái này nối tiếp việc Trung Quốc đã siết quy định đối với tay nắm cửa điện tử dạng bật ra, vốn phổ biến trên nhiều mẫu xe hiện đại. Trước đó, cơ quan chức năng cũng yêu cầu duy trì nút bấm vật lý cho một số chức năng quan trọng. Thông điệp chính sách đang dần rõ: giao diện số không thể thay thế mọi phương án điều khiển trực tiếp nếu điều đó làm suy giảm khả năng sử dụng xe an toàn.
Đề xuất chưa có hiệu lực, nhưng mốc triển khai đã được nêu
Cần phân biệt rõ giữa điều đã được siết và điều mới đang được cân nhắc. Các đề xuất về màn hình ô tô, ghế không trọng lực, đèn LED và điều khiển bằng giọng nói chưa phải quy định có hiệu lực; MIIT vẫn đang xem xét, còn mốc thời gian chỉ được đặt ra nếu các yêu cầu được thông qua. Vì vậy, không nên hiểu rằng màn hình lớn đã bị cấm hoặc mọi xe hiện hành lập tức phải thay đổi.
Nếu được thông qua, quy định dự kiến áp dụng với xe sản xuất từ ngày 1/1/2027; các mẫu xe đã có mặt trên thị trường sẽ phải hoàn tất cập nhật trước ngày 1/7/2027. Xe không đáp ứng yêu cầu có thể bị triệu hồi hoặc ngừng sản xuất. Với người dùng, hệ quả thực tế có thể là một số thiết kế nội thất bị loại bỏ, điều chỉnh hoặc giới hạn cách vận hành. Với nhà sản xuất, đây là tín hiệu cần chứng minh tính an toàn của tính năng ngay từ khâu thiết kế, thay vì xem kích thước màn hình và số lượng tiện ích là lợi thế tự thân.
Trung Quốc chưa tuyên bố cấm toàn bộ màn hình lớn; trọng tâm là sàng lọc thiết kế và cách dùng có nguy cơ khiến tài xế mất tập trung. Nếu quy định được hoàn thiện dựa trên kiểm tra rõ ràng, đây là sự cân bằng cần thiết giữa đổi mới và an toàn. Một cabin hiện đại chỉ đáng giá khi công nghệ bên trong giúp người lái tập trung hơn, chứ không kéo mắt họ khỏi con đường.
