Thông điệp chính của tuyển sinh đại học 2027: cuộc chơi điểm số trở nên “thẳng” hơn
Tuyển sinh đại học 2027 là giai đoạn dự kiến áp dụng loạt điều chỉnh quy chế nhằm tinh gọn phương thức tuyển sinh, bỏ cơ chế cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi, đồng thời siết chặt tiêu chí chất lượng đầu vào theo hướng cạnh tranh dựa trên năng lực cốt lõi của thí sinh hơn là ưu đãi điểm thưởng bên ngoài.
Điểm mấu chốt: Bộ GDĐT dự kiến không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi trong tuyển sinh đại học 2027, đồng thời giới hạn mỗi ngành, mỗi chương trình đào tạo tối đa 3 phương thức tuyển sinh. Điều này đánh dấu bước chuyển từ tuyển sinh nặng ưu đãi điểm thưởng sang đánh giá thẳng vào kết quả của phương thức xét tuyển mà thí sinh lựa chọn. Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là chất lượng không giảm mà phải được nâng lên. Nói cách khác, “đường vòng” bằng điểm cộng sẽ thu hẹp, buộc học sinh quay lại tập trung nhiều hơn vào năng lực học thuật và sự phù hợp ngành học.
Bỏ cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi: công bằng hơn nhưng cũng khắc nghiệt hơn
Đề xuất không cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi là thay đổi gây tranh luận nhất. Trước đây, nhiều trường cộng thêm khá nhiều điểm thưởng dựa trên các loại thành tích, tạo ra khoảng cách lớn giữa thí sinh có và không có điểm cộng, nhất là ở các ngành có điểm chuẩn rất cao. Theo dự thảo mới, cơ chế này sẽ bị loại bỏ, cùng với các quy định về ưu tiên xét tuyển và điểm cộng riêng do cơ sở đào tạo tự đặt ra.
Hệ quả trực tiếp là lợi thế của nhóm học sinh đầu tư mạnh vào chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, giải học sinh giỏi, thi khoa học kỹ thuật… sẽ giảm đi nếu chỉ xét tuyển theo điểm. Tuy nhiên, đây cũng là bước đi nhằm giảm tình trạng “mua lợi thế” qua các khóa luyện thi chứng chỉ đắt đỏ, đồng thời hạn chế tình trạng thí sinh chỉ tập trung vào một vài cuộc thi để săn điểm cộng mà xao nhãng nền tảng học tập chung. Về mặt nguyên tắc, bỏ cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi khiến cuộc đua tuyển sinh đại học 2027 trở nên thẳng và minh bạch hơn, dù cảm nhận của nhiều em sẽ là cuộc chơi khó hơn.
Phương thức tuyển sinh tinh gọn: tối đa 3 cửa năm 2027, hướng tới 1 cửa từ 2028
Nếu giai đoạn gần đây tuyển sinh đại học bị phàn nàn là “ma trận phương thức”, thì dự thảo mới là bước phanh lại. Bộ GDĐT dự kiến năm 2027, mỗi ngành, mỗi chương trình đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 3 phương thức tuyển sinh; từ năm 2028 thu hẹp còn 1 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển. Điều này chấm dứt tình trạng một ngành dùng quá nhiều kênh xét tuyển khiến thí sinh khó nắm bắt và khó so sánh.
Về phía thí sinh, điều đó có nghĩa là mỗi ngành sẽ có ít “cửa” hơn nhưng rõ ràng hơn. Mỗi phương thức tuyển sinh phải đánh giá đúng năng lực cần thiết và tạo cơ hội cạnh tranh công bằng. Thí sinh sẽ phải chọn chiến lược: tập trung vào một phương thức mình mạnh nhất thay vì dàn trải đăng ký hàng loạt. Đồng thời, việc giảm số phương thức cũng đặt trách nhiệm lớn hơn lên các trường: họ không còn nhiều “phương án B” để xử lý sai sót trong thiết kế đề án tuyển sinh, buộc phải cân nhắc kỹ tính công bằng và minh bạch.
Xét tuyển thẳng vẫn là “đường đặc biệt” và vai trò mới của chứng chỉ ngoại ngữ
Bỏ cộng điểm không đồng nghĩa bỏ ghi nhận thành tích. Dự thảo vẫn duy trì cơ chế xét tuyển thẳng cho một số nhóm thí sinh có thành tích nổi bật như đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế nếu đáp ứng điều kiện về thời gian và ngành phù hợp. Một số giải thưởng khoa học kỹ thuật, nghệ thuật, thể thao, tay nghề cũng tiếp tục được xem xét theo diện xét tuyển thẳng. Nghĩa là thành tích tốt vẫn mở cánh cửa riêng, nhưng đó là “đường đặc biệt” chứ không phải điểm cộng chen vào cuộc đua chung.
Với chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS, việc bỏ cộng điểm riêng không làm chúng “vô giá trị”. Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được dùng để quy đổi thay thế điểm môn Ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển nếu phù hợp với yêu cầu ngành học. Vai trò của chúng chuyển từ “bệ phóng điểm thưởng” sang bằng chứng năng lực ngoại ngữ thực chất, phục vụ cả tuyển sinh lẫn quá trình học đại học sau này. Đây là tín hiệu tích cực: ai đầu tư học ngoại ngữ trên nền tảng thật vẫn có lợi, nhưng lợi thế đến từ việc chứng minh năng lực chứ không phải cộng thêm 1–2 điểm vào tổng điểm xét tuyển.
Thí sinh cần thay đổi chiến lược ôn thi và chọn ngành như thế nào?
Các đề xuất sửa đổi được xây dựng trong bối cảnh giáo dục đại học phải đáp ứng yêu cầu mới về hoàn thiện thể chế, nâng chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nếu được thông qua, thí sinh sẽ phải thay đổi cách đánh giá lợi thế của bản thân khi lựa chọn phương thức xét tuyển. Thay vì tính toán xem mình “ăn được” bao nhiêu điểm cộng, học sinh cần quay lại ba trụ cột: điểm thi, sự phù hợp với ngành, và khả năng đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ – kỹ năng của chương trình đào tạo.
Về thực hành, học sinh nên: tập trung ôn chắc các môn trong tổ hợp xét tuyển; nếu có năng lực vượt trội, mạnh dạn đầu tư vào các cuộc thi học sinh giỏi hoặc dự án để hướng tới xét tuyển thẳng; tiếp tục học ngoại ngữ nhưng với mục tiêu dài hạn cho việc học đại học và nghề nghiệp, đồng thời tìm hiểu kỹ cách trường sử dụng chứng chỉ trong từng phương thức tuyển sinh. Khi các quy định cuối cùng được ban hành, sự chuẩn bị sớm, hiểu rõ phương thức tuyển sinh và mạnh dạn bỏ ảo tưởng về điểm cộng sẽ là lợi thế lớn nhất trong tuyển sinh đại học 2027.
