Lộ trình mới đặt trọng tâm vào tính minh bạch
Quy chế tuyển sinh sửa đổi là khung quy định đặt giới hạn cho cách các trường tuyển sinh và tính điểm đầu vào, với lộ trình siết điểm cộng cùng số phương thức xét tuyển trước khi áp dụng đầy đủ từ năm 2028. Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 11.11.2026, trong khi một số nội dung về tuyển sinh đại học bắt đầu áp dụng từ ngày 1.1.2027. Đây không chỉ là việc bớt vài lựa chọn trên giấy: các trường sẽ phải công khai tiêu chí, cách tính điểm và điều kiện để thí sinh có cùng điều kiện tham gia xét tuyển. Hướng đi này hợp lý vì quá nhiều cách tính và điểm thưởng có thể khiến việc so sánh cơ hội trở nên khó hiểu. Nhưng quy định chung không tự động làm mọi chương trình giống nhau; đề án của từng trường vẫn là tài liệu thí sinh cần đọc.
Điểm cộng giảm mạnh trước khi dừng hẳn
Điểm cộng tuyển sinh bao gồm điểm thưởng cho người đủ điều kiện xét tuyển thẳng nhưng không dùng quyền đó, điểm xét thưởng cho thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt, và điểm khuyến khích cho chứng chỉ ngoại ngữ hay chứng chỉ quốc tế. Lộ trình chuyển tiếp dành cho năm 2027 chỉ áp dụng với trường đã sử dụng điểm cộng trước đó: trường có thể tiếp tục, nhưng tổng mức cộng không quá 0,5 điểm trên thang 30 và phải giải trình việc sử dụng. Từ năm 2028, cơ sở đào tạo không được cộng điểm trong tuyển sinh đầu vào; quy định về ưu tiên xét tuyển cũng bị bỏ. Đây là thay đổi đáng kể với thí sinh từng trông cậy vào chứng chỉ như IELTS để tăng điểm. Thay vì giả định chứng chỉ sẽ còn đem lại lợi thế điểm số, thí sinh nên xem trường dùng chứng chỉ như điều kiện hay tiêu chí nào trong đề án.
Ít phương thức hơn, nhưng không có nghĩa mọi trường giống nhau
Quy định không cắt ngay mọi lựa chọn: mỗi cơ sở đào tạo được dùng tối đa năm phương thức, không tính xét tuyển thẳng và tuyển đối tượng cử tuyển; riêng mỗi chương trình, hình thức đào tạo được dùng tối đa ba phương thức từ năm 2027, rồi tối đa hai từ năm 2028. Giới hạn này có thể giúp thí sinh bớt phải dò quá nhiều con đường tuyển vào cùng một chương trình. Tuy vậy, số lượng ít hơn không tự bảo đảm cách tuyển công bằng hơn nếu tiêu chí và cách quy đổi thiếu rõ ràng. Vì thế, trường phải công khai trọng số các hợp phần, tiêu chí đánh giá và cách tính điểm, đồng thời bảo đảm một thang điểm xét tuyển. Khi nhiều thí sinh bằng điểm ở cuối danh sách, thứ tự nguyện vọng cao hơn được ưu tiên thay cho tiêu chí điểm cộng thấp hơn.
Thí sinh nên đọc đề án tuyển sinh của từng trường
Điều cần làm không phải là đoán trường sẽ giữ phương thức nào, mà là theo dõi đề án tuyển sinh được công bố cho từng năm. Nhà trường phải nêu đối tượng và điều kiện dự tuyển, nguồn tuyển, phương thức xét tuyển, ngưỡng đầu vào, quy tắc quy đổi độ lệch điểm và tiêu chí phụ nếu có, đồng thời chịu trách nhiệm về các cam kết đó. Một phương thức mang tên quen thuộc vẫn có thể được tính điểm khác nhau giữa các chương trình; vì vậy, thí sinh nên kiểm tra đúng ngành, đúng hình thức đào tạo và đúng năm tuyển sinh. Quy định mới cũng đưa ra ngưỡng nguồn tuyển tối thiểu 15 điểm trên thang 30 theo tổ hợp quy định, nhưng không áp dụng với người tốt nghiệp từ năm 2025 trở về trước. Kết luận rõ ràng: hãy dùng đề án chính thức của trường làm căn cứ, thay vì dựa vào thông tin truyền miệng về điểm cộng hay phương thức cũ.
