Khi phụ huynh không còn “đến dự” mà bắt đầu “cùng làm”
Mô hình gắn kết giáo dục giữa phụ huynh và nhà trường là cách tổ chức các hoạt động, cơ chế hợp tác và quan hệ hai chiều để cha mẹ không chỉ quan sát, nhận thông tin, mà trở thành đối tác cùng thiết kế trải nghiệm, định hướng và đồng hành trong quá trình học tập, phát triển nhân cách, nghề nghiệp của học sinh, trên nền tảng niềm tin và trách nhiệm chung của gia đình – nhà trường – xã hội. Tại FPT School Hải Phòng, câu chuyện ấy đã đi xa hơn những buổi họp phụ huynh, khi Hiệu phó Lê Quang Dũng cùng đội ngũ chủ động xây dựng một mô hình gắn kết mới, đưa gia đình từ vị trí người tham dự trở thành đối tác đồng hành trong hành trình giáo dục học sinh. Điều đáng nói: đây không phải một “chiến dịch truyền thông” mà là lựa chọn thay đổi vai trò của phụ huynh ở cấp văn hóa nhà trường. Mục tiêu quý II của thầy Dũng không đo bằng số lượng sự kiện, mà bằng mức độ gia tăng trải nghiệm và gắn kết yêu thương giữa ba phía.
Điểm nghẽn niềm tin: từ bếp ăn bán trú đến bài toán quan hệ gia đình – nhà trường
Mô hình mới tại FPT School Hải Phòng không xuất hiện trong khoảng trống, mà từ một điểm nghẽn niềm tin rất cụ thể: sau một số vấn đề liên quan đến bếp ăn, một bộ phận phụ huynh vẫn chưa yên tâm về việc chăm sóc và tổ chức bán trú cho con. Nhà trường đã cải tiến, nhưng chỉ nói về thay đổi là không đủ để tăng cường niềm tin phụ huynh; khoảng cách cảm xúc vẫn còn đó. Bài toán được “đặt lại” một cách thẳng thắn: làm sao để một phụ huynh bận rộn, sau khi dành thời gian đến trường, bước ra với cảm giác hiểu hơn về nhà trường, thấy mình là một phần giải pháp chứ không chỉ là người phán xét. Đặt trong bức tranh rộng hơn, việc củng cố niềm tin không chỉ là chuyện một bếp ăn, mà là nền tảng cho hợp tác gia đình trường học trong bối cảnh giáo dục phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, nơi người học cần kiến thức, kỹ năng và khả năng thích ứng sau khi tốt nghiệp.
Thiết kế lại vai trò: phụ huynh trở thành đối tác chứ không phải khách mời
Điểm đột phá của mô hình gắn kết giáo dục tại FPT School Hải Phòng nằm ở việc “thay vai” cho phụ huynh. Thay vì tư duy quen thuộc: nhà trường tổ chức, phụ huynh tham gia, thầy Lê Quang Dũng và Ban Đảm bảo chọn hướng mới: nhà trường và phụ huynh cùng tạo ra trải nghiệm cho học sinh. Phụ huynh được mời vào vai trò đồng tổ chức, diễn giả, chuyên gia hướng nghiệp, người chơi chung đội với giáo viên và người trực tiếp trải nghiệm cùng con. Từ người thụ hưởng, phụ huynh trở thành nguồn lực chuyên môn, người truyền cảm hứng và đối tác trong các hoạt động giáo dục. Cách tiếp cận này đòi hỏi đội ngũ giáo viên đổi cách tương tác với phụ huynh: ít “báo cáo – nhắc nhở”, nhiều lắng nghe – kết nối – cùng làm. Khi thầy cô vừa là cán bộ nhà trường, vừa có trải nghiệm làm cha mẹ, họ có điều kiện hiểu sâu hơn nhu cầu thực của phụ huynh và thiết kế trải nghiệm liền mạch cho học sinh, gia đình.
Những con số biết nói: trải nghiệm chung tạo ra niềm tin mới
Điểm đáng chú ý của mô hình này là các hoạt động đều được đo lường và cho thấy chuyển biến rõ. Chương trình “Love Meal – Bữa trưa yêu thương” thu hút khoảng 300 phụ huynh và học sinh; cha mẹ không chỉ đến dùng bữa mà cùng con sáng tạo, chia sẻ và trực tiếp trải nghiệm bữa ăn bán trú. Một quotable rõ ràng: “Có 95% phụ huynh tham gia khảo sát đánh giá chương trình từ 4/5 điểm trở lên”. Giải thể thao Phụ huynh và Thầy cô có gần 150 phụ huynh tham gia, với điểm khác biệt là giáo viên và phụ huynh được bốc thăm vào cùng đội thay vì thi đấu đối đầu. Kết quả khảo sát cho thấy 97% phụ huynh cảm thấy gần gũi, thoải mái hơn với giáo viên chủ nhiệm sau chương trình. Những trải nghiệm chung – khoác cùng màu áo, cùng nỗ lực vì “chiến thắng” tập thể – rút ngắn khoảng cách mà một cuộc họp khó làm được. Niềm tin không được xây bằng slide trình chiếu, mà bằng cảm giác cùng nhau hiện diện vì lợi ích của con.
Từ một trường học đến bài toán nguồn nhân lực địa phương
Khi phụ huynh và nhà trường học cách hợp tác thực chất, lợi ích không chỉ dừng ở học sinh tiểu học hay THPT, mà lan sang câu chuyện dài hơi hơn: kiến tạo nguồn nhân lực cho tương lai. Ở một địa phương khác, định hướng giáo dục cho thấy cùng logic: nếu giáo dục phổ thông tạo nền tảng thì giáo dục nghề nghiệp và đại học là mắt xích quan trọng cung ứng nguồn nhân lực cho nền kinh tế. Tỉnh tập trung đầu tư phát triển Trường Đại học Bạc Liêu đạt chuẩn quốc gia vào năm 2030, mở rộng hợp tác với các trường đại học lớn để đào tạo nhân lực chất lượng cao, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động. Học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng và năng lực thích ứng, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực trong giai đoạn mới. Điểm chung giữa một trường phổ thông đổi mới mô hình gắn kết và một tỉnh sắp xếp mạng lưới giáo dục là nhận thức: không thể tạo ra nguồn nhân lực cạnh tranh nếu bỏ qua mối quan hệ chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường – xã hội. Đổi mới quản trị, xây dựng đội ngũ và hợp tác với phụ huynh chính là một phần của lời giải.
Khi cách làm trở thành văn hóa: bài học nhân rộng cho các trường phổ thông
Sau quý II, mục tiêu của thầy Lê Quang Dũng không chỉ là thêm vài chương trình thành công, mà là đưa những kết nối này đi xa hơn, xây dựng mạng lưới phụ huynh đồng hành thường xuyên trong hướng nghiệp, chia sẻ chuyên môn và phát triển trải nghiệm học sinh. Thử thách tiếp theo, như thầy khẳng định, “không còn là làm được một chương trình hay, mà là làm thế nào để một cách làm hay trở thành văn hóa của tổ chức”. Đó cũng là bài học cho nhiều trường: nếu xem phụ huynh là đối tác, nhà trường phải dám chia sẻ quyền chủ động, chấp nhận những góp ý thẳng thắn và đầu tư vào thiết kế trải nghiệm chung, không chỉ là phát hành thông báo. Ở cấp hệ thống, khi các địa phương đặt bài toán nguồn nhân lực gắn với yêu cầu phát triển và cụ thể hóa bằng sắp xếp mạng lưới, phát triển đội ngũ, chuyển đổi số, thì mỗi mô hình hợp tác gia đình trường học như tại FPT School Hải Phòng là một mảnh ghép quan trọng. Kết luận rõ ràng: muốn tăng cường niềm tin phụ huynh, hãy mời họ bước lên sân khấu giáo dục với tư cách đối tác, không phải khán giả.
