Từ kết nối kỹ thuật đến cuộc chơi trải nghiệm
Thanh toán QR xuyên biên giới là hình thức chi trả mà người dùng dùng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quen thuộc để quét mã QR tại quốc gia khác, trong đó hạ tầng thanh toán, ngân hàng và tổ chức chuyển mạch của hai bên đã được kết nối để xử lý giao dịch an toàn, nhanh và bằng đồng nội tệ của mỗi phía, thay thế cho việc dùng tiền mặt hoặc thẻ truyền thống. VietQRGlobal chính là nỗ lực của hệ thống thanh toán Việt Nam để biến thói quen quét mã trong nước thành trải nghiệm xuyên biên giới. Sau khi kết nối với Thái Lan, Lào, Hàn Quốc, Singapore, Campuchia và Trung Quốc, hệ thống này đang được công bố mở rộng sang các thị trường Nhật Bản, Ấn Độ, Malaysia tại một hội thảo diễn ra ngày 25/9 ở Hà Nội. Động thái đó cho thấy mục tiêu không chỉ là “có kết nối”, mà là dịch chuyển dòng tiền du lịch, bán lẻ sang kênh số.
Giao dịch du khách tăng vọt: số liệu cho thấy sức bật
Dữ liệu giao dịch cho thấy thanh toán QR xuyên biên giới không còn là bản demo công nghệ, mà đã bắt đầu thành dòng tiền thực. Trong 8 tháng đầu năm, số lượng giao dịch của du khách từ Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam tăng 8 lần, giá trị tăng 6 lần so với cùng kỳ năm 2025. Chiều ngược lại, người Việt chi tiêu tại ba thị trường này tăng 5 lần về số lượng và 4 lần về giá trị. Với Trung Quốc, chỉ sau bốn tháng hoàn tất kết nối với UPI và Alipay, số giao dịch của du khách quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam tháng 8 tăng gấp 3 lần về số lượng và 4 lần về giá trị so với tháng 4. Cùng lúc, trong nước, thanh toán QR nói chung đạt 311 triệu giao dịch với giá trị 274.200 tỷ đồng, tăng 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị. Những con số này là tuyên bố rõ ràng: thói quen quét mã đã sẵn sàng bước qua biên giới.
Độ phủ điểm chấp nhận: điểm nghẽn lớn nhất chứ không phải công nghệ
Điều đáng nói là chỗ nghẽn của thanh toán QR xuyên biên giới hiện không nằm ở kết nối kỹ thuật, mà ở độ phủ điểm chấp nhận và sự sẵn sàng của người bán. Việt Nam có hơn 2 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán, nhưng mới khoảng 154.000 đơn vị chấp nhận kết nối xuyên biên giới, một tỷ lệ còn thấp nếu so với tiềm năng du lịch và mua sắm. Một kết nối quốc tế dù thông suốt đến đâu cũng khó tạo ra nhiều giao dịch nếu du khách đến Việt Nam nhưng không tìm thấy nơi có thể sử dụng. Nói cách khác, VietQRGlobal mở rộng là cần, nhưng chưa đủ. Cần một chiến lược chủ động đưa mã VietQRGlobal vào đúng những điểm mà du khách thực sự chi tiêu: khách sạn, nhà hàng, cửa hàng lưu niệm, điểm tham quan, hộ kinh doanh, làng nghề ở các địa phương du lịch. Nếu không giải bài toán này, thanh toán QR xuyên biên giới sẽ dừng lại ở vài đô thị lớn, bỏ lỡ dòng tiền khổng lồ từ các điểm đến mới nổi.
Từ thói quen trong nước đến mạng lưới khu vực
Điểm mạnh của Việt Nam là người dùng đã quen quét mã để chuyển tiền, thanh toán hóa đơn và chi tiêu hàng ngày, cùng mạng lưới điểm QR đã hình thành rộng khắp nhiều loại hình kinh doanh. Ngân hàng trung ương cũng đang thúc đẩy hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với các quốc gia trong khu vực và đối tác quan trọng, tạo nền chính sách cho thanh toán QR xuyên biên giới phát triển. NAPAS lựa chọn vai trò đầu mối, dựng một hạ tầng chung thay vì để từng ngân hàng tự đi kết nối từng thị trường, giúp giảm thời gian đàm phán, chi phí vận hành và chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn, bảo mật. Theo lãnh đạo đơn vị này, chiến lược là chuyển đổi, nâng cấp các điểm QR hiện hữu lên VietQR Pay và VietQRGlobal, biến mạng lưới trong nước thành mạng lưới xuyên biên giới với cùng trải nghiệm quét mã, cùng ứng dụng nhưng phạm vi sử dụng rộng hơn.
Cơ hội cho du khách và thương nhân: thắng bại ở cách triển khai
Với du khách, lợi ích đã khá rõ: dùng đúng ứng dụng quen thuộc để thanh toán tại khách sạn, nhà hàng, cửa hàng hay hộ kinh doanh khi đến Việt Nam; người Việt ra nước ngoài cũng chỉ cần ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử của mình. Với thương nhân, nếu được đưa vào mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới, từ khách sạn, trung tâm thương mại đến hộ kinh doanh, làng nghề, cơ sở sản xuất, điểm du lịch ở địa phương đều có thể tiếp cận sức mua quốc tế. Tuy nhiên, như một đại diện ngân hàng đã nhấn mạnh, hiệu quả của kết nối không nên đo bằng số quốc gia đã tham gia, mà bằng số người thực sự sử dụng. Điểm chấp nhận cần nằm ở nơi dòng tiền đi qua, không phải ở mọi nơi cho có mặt. VietQRGlobal đang mở rộng bản đồ, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào việc biến bản đồ đó thành những hành trình thanh toán trơn tru, dễ hiểu và hữu ích cho cả du khách lẫn người bán.
